7 STAM: RONDWORMEN (NEMATODA)
7.1 ALGEMENE KENMERKEN
Stam met zeer verschillende gebouwde dieren, opgedeeld in 3 klasse (Chromadora, Dorylaimea,
Enoplea)
7.2 SPECIFIEKE KENMERKEN SPOELWORMEN
• Langgerekte spoelvormige wormen, rond van doorsnede
• Niet-gesegmenteerde lichaam, geen lichaamsholte of aanhangsels
• Lichaam bedekt door dikke cuticula-laag (vervellingen nodig voor groei)
o Afgescheiden door een eenlagige epidermis
▪ Bezit 4 instulpingen naar binnen toe (lijsten)
▪ 4 spierbundels in stroken opgedeeld
▪ Re
• Recht spijsverteringstelsel begint aan een mondopening met 3 tot 6 lippen
• Gescheiden geslacht
o Vrouw: 2 ovaria en oviducten = uitmonden in een uterus (groter dan mannetje)
o Man: 1 draadvormige testis met afvoerkanaal
▪ Afvoerkanaal + darm uitmonden in cloaca = ventraal gelegen aan het
achtereinde
• Vrijlevende soorten in de bodem
o In zout water en de bodem (bodemaaltjes) = meestal klein (0.5 tot 5 mm)
o Mariene soorten tot 5 cm lang
7.2.1 VRIJLEVENDE DRAADWORMEN
Verschillende bodemaaltjes
• Voeden zich met bacteriën
• Belangrijke rol in chemische omzetting
o Breken verbinden af en zetten die om naar een eenvoudigere die bacteriën kunnen
opnemen en aan planten kunnen geven
7.2.2 PARASIETEN VAN MENS EN DIER
#groepen zoals: strongylida en ancylostomatidae => long- en haakwormen
7.2.2.1 DE MENSSPOELWORM
Zeer grote worm bij de mens
• Leeft in de dunnen darm van verteerd voedsel van de gastheer
o Vrouw: groter dan man wordt 15-25cm
o Man: achteraan een kromming naar het lichaam
• Paring= in de darm
o Na bevruchting: wijfje veel eieren => verlaten met uitwerpselen het lichaam
o Binnenin ei = ontwikkelt embryo tot larve
▪ Hebben een dikke schaal en jarenlang infectieus
• Besmetting door inslikken van eieren via groenten die besmet zijn enzo
, • Dikke schaal verteerd in de darm
o Larven doorboren de darmwand en via bloedvaten naar de lever
o Larven bereiken haarvaten rond de longblaasje en doorboren bloedvaatwand =>
komen in longtrechtertjes
• Larven via luchtpijptakjes en luchtpijp tot in keelholte
• Worden ingeslikt naar het spijsverteringstelsel
• In de dunne darm ontwikkelen tot geslachtrijpe individuen
7.2.2.2 DE AARSWORM (E NTEROBIUS VERMICULARIS )
Vooral bij kinderen
• Geslachtsrijpe wormen in de blinde en dikke darm
o Mannetjes: gekrulde staart en 3-5 mm
o Vrouw: 8-13 mm
• Na bevruchting kruipen vrouwtjes naar de aarsopening
o Legt kleverige eitjes in omgeving van anus => jeuk (prikkelen het darmslijmvlies)
• Kinderen krabben => eitjes onder nagels => in de mond
• In de darm ontwikkelen tot volwassen wormen
= zelfbesmetting
7.2.2.3 ANDERE SPOELWORMEN
Toxocara canis bij hond
• Besmetting van pup via placenta
• Oudere hond zal deel larven in spierweefsel inkapselen
De trichineworm (Trichinella spiralis)
• In dunne darm van verschillende gastheren
• Brengt gevaarlijke ziekte
• De worm
o Man: 1.5mm
o Vrouw: 3 tot 4 mm
• Levenscyclus
o Geslachtsrijpe wormen in darm = darmtrichinen
o Na paring sterven mannetjes af en vrouwtjes gaan in de darmwand zich vastzetten in
de lymfevaten
o In vrouwtje: eitjes ontwikkelen tot larven
▪ Wnr volgroeid verlaten ze het wormenlichaam en gaan ze naar het bloed en
lymfe over het gehele lichaam = levensgevaarlijk voor gastheer
o Larven in spierweefsel verder ontwikkelen = vormen een citroenvormig kapsel dat
geleidelijk verkalkt daarin spiraalvormig opgerolde larve = spiertrichinen
o Als het vlees van de spieren opgegeten wordt = kapsel verteerd en spiertrichinen
ontwikkelen in darm tot darmtrichinen
7.2.3 PARASIETEN BIJ PLANTEN
,• Meeste vrijlevende vorm
• Aardappelcystenaaltje
o In besmette gronden zitten cysten met larven
o Aardappelen geven stoffen af wr eitjes ontluiken
o Door sterk ontwikkeling van de ovaria = vrouwelijke larven enorm opzwellen =>
wortelschors openbarsten
o Mannetjes verlaten wortel en bevruchten vrouw
o Het vrouwtje sterft af en eitjes komen vrij
,
7.1 ALGEMENE KENMERKEN
Stam met zeer verschillende gebouwde dieren, opgedeeld in 3 klasse (Chromadora, Dorylaimea,
Enoplea)
7.2 SPECIFIEKE KENMERKEN SPOELWORMEN
• Langgerekte spoelvormige wormen, rond van doorsnede
• Niet-gesegmenteerde lichaam, geen lichaamsholte of aanhangsels
• Lichaam bedekt door dikke cuticula-laag (vervellingen nodig voor groei)
o Afgescheiden door een eenlagige epidermis
▪ Bezit 4 instulpingen naar binnen toe (lijsten)
▪ 4 spierbundels in stroken opgedeeld
▪ Re
• Recht spijsverteringstelsel begint aan een mondopening met 3 tot 6 lippen
• Gescheiden geslacht
o Vrouw: 2 ovaria en oviducten = uitmonden in een uterus (groter dan mannetje)
o Man: 1 draadvormige testis met afvoerkanaal
▪ Afvoerkanaal + darm uitmonden in cloaca = ventraal gelegen aan het
achtereinde
• Vrijlevende soorten in de bodem
o In zout water en de bodem (bodemaaltjes) = meestal klein (0.5 tot 5 mm)
o Mariene soorten tot 5 cm lang
7.2.1 VRIJLEVENDE DRAADWORMEN
Verschillende bodemaaltjes
• Voeden zich met bacteriën
• Belangrijke rol in chemische omzetting
o Breken verbinden af en zetten die om naar een eenvoudigere die bacteriën kunnen
opnemen en aan planten kunnen geven
7.2.2 PARASIETEN VAN MENS EN DIER
#groepen zoals: strongylida en ancylostomatidae => long- en haakwormen
7.2.2.1 DE MENSSPOELWORM
Zeer grote worm bij de mens
• Leeft in de dunnen darm van verteerd voedsel van de gastheer
o Vrouw: groter dan man wordt 15-25cm
o Man: achteraan een kromming naar het lichaam
• Paring= in de darm
o Na bevruchting: wijfje veel eieren => verlaten met uitwerpselen het lichaam
o Binnenin ei = ontwikkelt embryo tot larve
▪ Hebben een dikke schaal en jarenlang infectieus
• Besmetting door inslikken van eieren via groenten die besmet zijn enzo
, • Dikke schaal verteerd in de darm
o Larven doorboren de darmwand en via bloedvaten naar de lever
o Larven bereiken haarvaten rond de longblaasje en doorboren bloedvaatwand =>
komen in longtrechtertjes
• Larven via luchtpijptakjes en luchtpijp tot in keelholte
• Worden ingeslikt naar het spijsverteringstelsel
• In de dunne darm ontwikkelen tot geslachtrijpe individuen
7.2.2.2 DE AARSWORM (E NTEROBIUS VERMICULARIS )
Vooral bij kinderen
• Geslachtsrijpe wormen in de blinde en dikke darm
o Mannetjes: gekrulde staart en 3-5 mm
o Vrouw: 8-13 mm
• Na bevruchting kruipen vrouwtjes naar de aarsopening
o Legt kleverige eitjes in omgeving van anus => jeuk (prikkelen het darmslijmvlies)
• Kinderen krabben => eitjes onder nagels => in de mond
• In de darm ontwikkelen tot volwassen wormen
= zelfbesmetting
7.2.2.3 ANDERE SPOELWORMEN
Toxocara canis bij hond
• Besmetting van pup via placenta
• Oudere hond zal deel larven in spierweefsel inkapselen
De trichineworm (Trichinella spiralis)
• In dunne darm van verschillende gastheren
• Brengt gevaarlijke ziekte
• De worm
o Man: 1.5mm
o Vrouw: 3 tot 4 mm
• Levenscyclus
o Geslachtsrijpe wormen in darm = darmtrichinen
o Na paring sterven mannetjes af en vrouwtjes gaan in de darmwand zich vastzetten in
de lymfevaten
o In vrouwtje: eitjes ontwikkelen tot larven
▪ Wnr volgroeid verlaten ze het wormenlichaam en gaan ze naar het bloed en
lymfe over het gehele lichaam = levensgevaarlijk voor gastheer
o Larven in spierweefsel verder ontwikkelen = vormen een citroenvormig kapsel dat
geleidelijk verkalkt daarin spiraalvormig opgerolde larve = spiertrichinen
o Als het vlees van de spieren opgegeten wordt = kapsel verteerd en spiertrichinen
ontwikkelen in darm tot darmtrichinen
7.2.3 PARASIETEN BIJ PLANTEN
,• Meeste vrijlevende vorm
• Aardappelcystenaaltje
o In besmette gronden zitten cysten met larven
o Aardappelen geven stoffen af wr eitjes ontluiken
o Door sterk ontwikkeling van de ovaria = vrouwelijke larven enorm opzwellen =>
wortelschors openbarsten
o Mannetjes verlaten wortel en bevruchten vrouw
o Het vrouwtje sterft af en eitjes komen vrij
,
