2021
’’Nee, tenzij’’
Wet zorg en dwang (Wzd)
Naam: Joëlla Hooijer (1763964)
Datum: 8 januari 2022
Studiegroepsnummer: GVE-AIB-VOL-37
Docent: Anke Tollenaar
Opdrachtgever:
Carolien Rijpkema () &
Miebeth Meeuwissen ()
Aantal woorden exclusief titels, tabellen en citaten: 3999
0
, Voorwoord
Het afstudeerwerkstuk dat voor u ligt heeft als onderwerp: ‘’Nee, tenzij’’. Het onderzoek maakte deel uit
van het ondersteunen van de educatie voor verpleegkunde studenten. Door het onderzoek heb ik veel
kennis opgedaan over de wetgeving en het uitvoeren van onderzoeken. Als verpleegkundige moet ik zelf
ook handelen naar de wet zorg en dwang waardoor ik enthousiaster en meer gemotiveerd ben
geworden om te onderzoeken.
Graag wil ik een aantal personen bedanken. In het bijzonder de respondenten die ondanks de hoge
werkdruk toch tijd vrij hebben kunnen maken om deel te nemen aan de interviews. Daarnaast wil ik ook
graag mevrouw A. Tollenaar bedanken voor het enthousiasme, de bruikbare feedback en de
waardevolle begeleiding. Mijn opdrachtgevers mevrouw M. Meeuwissen en mevrouw C. Rijpkema wil ik
bedanken voor het meedenken, de feedback en de duidelijkheid naar mij toe. Tot slot wil ik de
studenten uit mijn klas graag bedanken voor het de samenwerking, enthousiasme.
Ik wens u veel leesplezier.
1
, Samenvatting
Inleiding
Onvrijwillige zorg vermindert de kwaliteit van leven voor cliënten. Om onvrijwillige zorg terug te
dringen, is in 2020 de Wet zorg en dwang (Wzd) opgesteld. In deze wet staat het zo goed mogelijk
rekening houden met de wensen en behoeften van cliënten centraal. Om de onderwijskwaliteit te
verbeteren, wordt de educatie ondersteund met praktijkvoorbeelden. Om de praktijk en het onderwijs
beter op elkaar te laten aansluiten, zijn zorgprofessionals ondervraagd over de Wzd. De vraagstelling die
hieruit voortvloeit luidt:
“Welke ervaring hebben verpleegkundigen met betrekking tot de uitvoering van de Wet zorg en
dwang bij zorgorganisatie De Blinkert?”
Methode
Er is een praktijkgericht kwalitatief onderzoek uitgevoerd – middels acht semigestructureerde
interviews met de zorgprofessionals van De Blinkert. De Blinkert is een instelling voor cliënten met
somatische zorgvragen in combinatie met psych(iatr)ische, verslavings- of sociaal-maatschappelijke
problematiek. De interviews zijn getranscribeerd, gecodeerd en geanalyseerd.
Resultaten
De verpleegkundigen gaven aan dat zij het goed vinden dat de wet gewijzigd is, omdat zij zich daardoor
bewuster werden van het toepassen van onvrijwillige zorg. De zorgprofessionals ervaren echter ook
verschillende knelpunten, zoals de administratieve last waardoor de werkdruk toeneemt, onbegrip van
de wet en definities, multiproblematiek en het feit dat de het te lang duurt voordat zij onvrijwillige zorg
mogen uitvoeren. De zorgprofessionals verwachten meer kennis te krijgen over de Wzd, om de Wzd zo
makkelijker uitvoerbaar te maken.
Discussie en conclusie
Er zijn verschillende methodes toegepast om de validiteit en betrouwbaarheid van het onderzoek te
vergroten. Verpleegkundigen hebben tijdens het uitvoeren van de Wzd positieve en negatieve
ervaringen hebben op het gebied van het van onvrijwillige zorg en de Wzd.
Advies
Verpleegkundige willen meer aandacht voor de Wzd. Aangeraden wordt om scholingen te geven, om
laagdrempelig contact met verschillende disciplines te organiseren, om te vergaderen met andere
instellingen en om de administratieve last te verminderen.
2
, Inhoud
Samenvatting ................................................................................................................................................ 1
1 Inleiding................................................................................................................................................. 5
1.1 Aanleiding en relevantie ............................................................................................................... 5
1.2 Probleemstelling ........................................................................................................................... 6
1.3 Doel- en vraagstelling ................................................................................................................... 7
2 Methode ............................................................................................................................................... 8
2.1 Onderzoeksopzet en populatie ..................................................................................................... 8
2.2 Dataverzameling ........................................................................................................................... 8
2.3 Data-Analyse ................................................................................................................................. 9
2.4 Ethische overwegingen ............................................................................................................... 10
Informed concent................................................................................................................................ 10
omgang met de data in het kader van de privacy .............................................................................. 10
Toetsing MES/METS ............................................................................................................................ 10
Belangenverstrengeling ...................................................................................................................... 10
3 Resultaten ........................................................................................................................................... 11
3.1 Demografische gegevens ............................................................................................................ 11
3.2 Boomstructuur ............................................................................................................................ 12
3.3 Onvrijwillige zorg ........................................................................................................................ 13
Redenen .............................................................................................................................................. 13
Voorkomen ......................................................................................................................................... 13
Conflict zorgplicht door veiligheid versus vrijheid en autonomie ...................................................... 13
3.4 Uitvoering van de wet zorg en dwang ........................................................................................ 14
Bescherming en autonomie van de cliënt .......................................................................................... 14
Bewustwording ................................................................................................................................... 14
Handelen naar wetgeving ................................................................................................................... 14
Gebrek aan kennis............................................................................................................................... 15
Administratieve last ............................................................................................................................ 15
Geen aansluiting op de doelgroep ...................................................................................................... 15
3.5 De Rol van de verpleegkundige .................................................................................................. 15
Bevoegdheid en Bekwaamheid........................................................................................................... 15
de Behoeften van de medewerkers .................................................................................................... 16
4.Discussie en conclusie .............................................................................................................................. 17
4.1 Betekenis van de resultaten ............................................................................................................. 17
3
’’Nee, tenzij’’
Wet zorg en dwang (Wzd)
Naam: Joëlla Hooijer (1763964)
Datum: 8 januari 2022
Studiegroepsnummer: GVE-AIB-VOL-37
Docent: Anke Tollenaar
Opdrachtgever:
Carolien Rijpkema () &
Miebeth Meeuwissen ()
Aantal woorden exclusief titels, tabellen en citaten: 3999
0
, Voorwoord
Het afstudeerwerkstuk dat voor u ligt heeft als onderwerp: ‘’Nee, tenzij’’. Het onderzoek maakte deel uit
van het ondersteunen van de educatie voor verpleegkunde studenten. Door het onderzoek heb ik veel
kennis opgedaan over de wetgeving en het uitvoeren van onderzoeken. Als verpleegkundige moet ik zelf
ook handelen naar de wet zorg en dwang waardoor ik enthousiaster en meer gemotiveerd ben
geworden om te onderzoeken.
Graag wil ik een aantal personen bedanken. In het bijzonder de respondenten die ondanks de hoge
werkdruk toch tijd vrij hebben kunnen maken om deel te nemen aan de interviews. Daarnaast wil ik ook
graag mevrouw A. Tollenaar bedanken voor het enthousiasme, de bruikbare feedback en de
waardevolle begeleiding. Mijn opdrachtgevers mevrouw M. Meeuwissen en mevrouw C. Rijpkema wil ik
bedanken voor het meedenken, de feedback en de duidelijkheid naar mij toe. Tot slot wil ik de
studenten uit mijn klas graag bedanken voor het de samenwerking, enthousiasme.
Ik wens u veel leesplezier.
1
, Samenvatting
Inleiding
Onvrijwillige zorg vermindert de kwaliteit van leven voor cliënten. Om onvrijwillige zorg terug te
dringen, is in 2020 de Wet zorg en dwang (Wzd) opgesteld. In deze wet staat het zo goed mogelijk
rekening houden met de wensen en behoeften van cliënten centraal. Om de onderwijskwaliteit te
verbeteren, wordt de educatie ondersteund met praktijkvoorbeelden. Om de praktijk en het onderwijs
beter op elkaar te laten aansluiten, zijn zorgprofessionals ondervraagd over de Wzd. De vraagstelling die
hieruit voortvloeit luidt:
“Welke ervaring hebben verpleegkundigen met betrekking tot de uitvoering van de Wet zorg en
dwang bij zorgorganisatie De Blinkert?”
Methode
Er is een praktijkgericht kwalitatief onderzoek uitgevoerd – middels acht semigestructureerde
interviews met de zorgprofessionals van De Blinkert. De Blinkert is een instelling voor cliënten met
somatische zorgvragen in combinatie met psych(iatr)ische, verslavings- of sociaal-maatschappelijke
problematiek. De interviews zijn getranscribeerd, gecodeerd en geanalyseerd.
Resultaten
De verpleegkundigen gaven aan dat zij het goed vinden dat de wet gewijzigd is, omdat zij zich daardoor
bewuster werden van het toepassen van onvrijwillige zorg. De zorgprofessionals ervaren echter ook
verschillende knelpunten, zoals de administratieve last waardoor de werkdruk toeneemt, onbegrip van
de wet en definities, multiproblematiek en het feit dat de het te lang duurt voordat zij onvrijwillige zorg
mogen uitvoeren. De zorgprofessionals verwachten meer kennis te krijgen over de Wzd, om de Wzd zo
makkelijker uitvoerbaar te maken.
Discussie en conclusie
Er zijn verschillende methodes toegepast om de validiteit en betrouwbaarheid van het onderzoek te
vergroten. Verpleegkundigen hebben tijdens het uitvoeren van de Wzd positieve en negatieve
ervaringen hebben op het gebied van het van onvrijwillige zorg en de Wzd.
Advies
Verpleegkundige willen meer aandacht voor de Wzd. Aangeraden wordt om scholingen te geven, om
laagdrempelig contact met verschillende disciplines te organiseren, om te vergaderen met andere
instellingen en om de administratieve last te verminderen.
2
, Inhoud
Samenvatting ................................................................................................................................................ 1
1 Inleiding................................................................................................................................................. 5
1.1 Aanleiding en relevantie ............................................................................................................... 5
1.2 Probleemstelling ........................................................................................................................... 6
1.3 Doel- en vraagstelling ................................................................................................................... 7
2 Methode ............................................................................................................................................... 8
2.1 Onderzoeksopzet en populatie ..................................................................................................... 8
2.2 Dataverzameling ........................................................................................................................... 8
2.3 Data-Analyse ................................................................................................................................. 9
2.4 Ethische overwegingen ............................................................................................................... 10
Informed concent................................................................................................................................ 10
omgang met de data in het kader van de privacy .............................................................................. 10
Toetsing MES/METS ............................................................................................................................ 10
Belangenverstrengeling ...................................................................................................................... 10
3 Resultaten ........................................................................................................................................... 11
3.1 Demografische gegevens ............................................................................................................ 11
3.2 Boomstructuur ............................................................................................................................ 12
3.3 Onvrijwillige zorg ........................................................................................................................ 13
Redenen .............................................................................................................................................. 13
Voorkomen ......................................................................................................................................... 13
Conflict zorgplicht door veiligheid versus vrijheid en autonomie ...................................................... 13
3.4 Uitvoering van de wet zorg en dwang ........................................................................................ 14
Bescherming en autonomie van de cliënt .......................................................................................... 14
Bewustwording ................................................................................................................................... 14
Handelen naar wetgeving ................................................................................................................... 14
Gebrek aan kennis............................................................................................................................... 15
Administratieve last ............................................................................................................................ 15
Geen aansluiting op de doelgroep ...................................................................................................... 15
3.5 De Rol van de verpleegkundige .................................................................................................. 15
Bevoegdheid en Bekwaamheid........................................................................................................... 15
de Behoeften van de medewerkers .................................................................................................... 16
4.Discussie en conclusie .............................................................................................................................. 17
4.1 Betekenis van de resultaten ............................................................................................................. 17
3
