Samenvatting Nectar Hoofdstuk 9 Bloedsomloop 5VWO

Biologie Hoofdstuk 9 – Bloedsomloop
§1 Hart en Bloedsomloop
Een hartslag
Het hart heeft een linker- en rechterhelft met een boezem en kamer. Eerst trekken de boezems
samen, daarna de kamers en dan is er een pauze. De arts hoort twee tonen met een stethoscoop;
het sluiten van de hartkleppen tussen de boezems en kamers en het sluiten van de
slagaderkleppen tussen de kamers en slagaders. Hierna volgt een pauze. De hartcyclus
bestaat uit het vullen en leegpersen van de kamers en een pauze, wat links en rechts synchroon
loopt en voortdurend herhaalt. Aan het begin van de vulfase zijn de kamers en de boezems
ontspannen; diastole. Het bloed stroomt door de boezems via de hartkleppen de kamers in,
waarna de boezems samentrekken; de boezemsystole. De kamersystole volgt; de hartkleppen
sluiten, de slagaderkleppen openen en het bloed stroomt de longslagaders en de aorta in. Zodra
de kamers ontspannen daalt de kamerdruk tot onder de druk in de slagaders en sluiten de
slagaderkleppen.
Bloedsomloop
Kleine bloedsomloop; de rechter harthelft pompt O2-arm bloed door de longslagaders naar de
longen, het O2-rijke bloed komt door de longaders de linkerboezem in. Grote bloedsomloop; de
linker harthelft pompt dit bloed via de aorta en slagaders naar de organen waar een deel van de
O2 naar de cellen gaat, het O2-arme bloed stroomt via de (holle) aders terug in de rechterboezem.
Samen de dubbele bloedsomloop. Door slagaders stroomt het bloed naar de organen, door de
kransslagader naar de hartspier en door aders van de organen naar het hart. De ader tussen
darmen en lever heet poortader. In de weefsels stroomt het bloed door haarvaten. Je hebt een
gesloten bloedsomloop. Bij dieren met een enkelvoudige/open bloedsomloop is de O 2-aanvoer
trager. Een vissenhart heeft maar 1 boezem en kamer waardoor het O 2-arme bloed eerst naar de
kieuwen stroomt en daarna als O2-rijk bloed naar de rest van het lichaam. Insecten hebben een
groot bloedvat aan de rugzijde met een aantal hartkamers, de hartbuis. Die pompt het bloed
zonder bloedcellen naar de kop en vandaar uit sijpelt het tussen de cellen door. De aanzuigende
werking van de hartkamers houdt de bloedstroom op gang. O 2 nemen insecten op via tracheeën.
Een dubbele bloedsomloop is voordeliger omdat het bloed sneller stroomt en stoffen de weefsels
sneller kunnen bereiken en afvalstoffen sneller afgevoerd worden.
Embryonale bloedsomloop
Voor de geboorte krijgt een baby O2 van zijn moeder via de navelstreng uit de placenta wat zich in
de holle ader van de baby met O2-arm bloed mengt. In de rechterkamer van de baby komt half O 2-
rijk bloed binnen. De longen spelen nog geen rol bij de gaswisseling, dus stroomt 1/3 van het
bloed niet naar de longen, maar via het ovale venster (tussen boezems) of de Ductus Botalli
(verbinding longslagader -> aorta) van de rechter- naar de linkerhelft. De longen hebben toch
bloed nodig voor voedingsstoffen en zuurstof. Na geboorte veranderen vijf dingen:
1) de longen worden functioneel
2) de druk in de linker harthelft wordt hoger dan in de rechter helft en het ovale venster sluit;
3) de ductus Botalli sluit een paar dagen na de geboorte, er blijft een sterk bindweefsel over;
4) het bloedvat tussen de navelstrengader en de holle ader sluit na het afbinden van de
navelstreng;
5) de bloedvaten van de navelstreng verschrompelen binnen enkele dagen na de geboorte.
Bij 20% sluit het foramen ovale niet helemaal; er kunnen problemen ontstaan; snel reageren op
probleemsituaties is lastig.
Onderste/bovenste holle ader – rechterboezem – hartkleppen – rechterkamer – halvemaanvormige
kleppen – longslagader – longhaarvaten – longader – linkerboezem – hartkleppen – linkerkamer –
halvemaanvormige kleppen - aorta
§2 Bloeddruk
Extra Zwaartekracht
De aantrekkingskracht, g-kracht, van de aarde bepaald ons gewicht en dat van het bloed; het
trekt het bloed naar beneden. Bij 2g is dit geen probleem, ongetrainde personen krijgen moeite
boven de 3g; slecht zicht. Bij hogere krachten dan de g-kracht stroomt meer bloed naar de benen
en minder naar hart en hoofd; de bloeddruk daalt hier. Bloeddruktreceptoren in de aorta en
halsslagaders registreren dit, waardoor de slagaders in de benen vernauwen, meer bloed
beschikbaar is in de rest van het lichaam en de hartslag omhoog gaat. Bij hoge g-krachten zijn
andere maatregelen nodig; spieren in armen en benen aanspannen, waardoor je zelf bloed uit
ledematen naar de romp perst, een ademtechniek waarmee je de bloeddruk in de borstkas steeds
even omhoog brengt; na een snelle inademing pers je met gesloten mond en neus om de druk