1
Journalistiek en crossmedialiteit
samenvatting
introductie
doel van de cursus
1. wat zijn de belangrijkste recente technologische, sociale en economische ontwikkelingen
voor de nieuwssector?
2. wat is de stand van het onderzoek rondom digitalisering van de journalistiek?
3. hoe kunnen we ons de toekomst van nieuws en journalistiek verbeelden in de digitale
mediaomgeving?
inhoud van de cursus
focus op 5 fundamentele veranderingen
1. de opkomst van sociale media platformen en hun impact op de nieuws industrie
2. ondernemerschap en innovatie in (en buiten) de nieuwsmedia sector
3. het veranderende gedrag van de nieuwsgebruiker: de ‘audience turn’ in journalistiek
4. mediakritiek en nieuws geletterdheid in een digitale mediaomgeving
5. de dataficatie van de journalistiek: automatisering, algoritmisering, personalisering
Les 1: uitdagingen voor journalistiek in een hybride, crossmediale context
hybride mediasysteem
Andrew Chadwick: “the hybrid media system is built upon interactions among older and newer
media logics where logics are defined as technologies, genres, norms, behaviors and organizational
forms”
crossmedialiteit: we stellen journalistiek niet meer gelijk met de krant maar nu is zowel de
verzameling als de verspreiding crossmediaal (via verschillende kanalen)
“niet ‘if, if’ maar ‘but also’...”: we zien hoe nieuws wordt gebracht en we zien ook hoe sociale media
hierop gaat reageren - breng het hele plaatje samen, als we naar een ding kijken moeten we naar
veel meer dingen gaan kijken
crossmedialiteit (en convergentie)
“de strategie achter crossmediale (nieuws-)
activiteiten is het aanspreken van verschillende
doelgroepen, op verschillende momenten van
de dag, met verschillende vormen van
dezelfde content, om zo aan verschillende
noden van het publiek op verschillende
distributieplatformen tegemoet te komen “
(Robert Picard)
, 2
- crossmediale nieuwsproductie
- crossmediale nieuwsverspreiding: hoe geraakt het nieuws tot bij de consument
- crossmediaal nieuwsgebruik: hoe gaan we er zelf mee om? → dit beïnvloedt ook onze
beoordeling over de journalistiek
→ we moeten nadenken over hoe oude en nieuwe technologieën met elkaar botsen en hoe nieuwe
zaken structuur kunnen geven
→ ‘not only but also’: altijd rekening houden met interactie - zowel het ene als het andere kunnen
zien
→ de metrics/cijfers geven redacties de mogelijkheid om hun consument te begrijpen om zichzelf zo
door te verkopen (denk aan verdienmodel) + hoe kunnen redacties op een slimmere manier
omgaan met de metrics?
→ nieuws dat enkel in de krant komt (dus niet crossmediaal) wordt bijna nooit meer opgemerkt
crossmedialiteit = nieuwe media en oude media zijn voortdurend in wisselwerking en beïnvloeden
elkaar voortdurend. de onderlinge afhankelijkheid proberen we ook goed te begrijpen
convergentie = het ontstaan van nieuwe media door samensmelting van oude en nieuwe media
crossmediale journalistiek
we moeten aandacht hebben voor verschillende actoren die het nieuws maken en die ook
betrokken zijn bij de productie en distributie
De 4 A’s:
1. actoren: journalisten, technologists, business people
- journalisten zijn niet meer de besluitvormers binnen de redactie, zij maken het
nieuws maar de content ligt niet meer in hun handen
- media management heeft weinig invloed over hoe ze het nieuws maken, het enige
wat zij wel kunnen doen is beslissen hoeveel middelen ze krijgen om iets uit te
voeren
- technologisten zijn steeds meer gegroeid, data en IT afdelingen creëren nieuwe
mogelijkheden van wat er wordt aangeboden en hebben meer en meer een
invloed op hoe nieuws wordt gemaakt en wordt gedistribueerd. in elke fase van het
nieuws zie je dat de technische component even belangrijk is geworden. Heel wat
zaken zijn juist mogelijk gemaakt door technologie. De keuzes die ze maken
hebben een invloed op de distributie van het nieuws.
, 3
2. actanten: intern en extern
actant = journalistiek komt niet enkel tot stand door de mensen die het maken maar ook
door de objecten die gebruikt worden. De komst van e-mail is een ‘object’ maar dit heeft er
ook voor gezorgd dat er minder telefonisch contact was
- het is een niet menselijke factor
- intern: alles binnen het bedrijf
- extern: waar het bedrijf geen invloed op heeft zoals bv. Facebook algorithme
3. Audiences: er is niet zomaar een consument want het publiek vervult meerdere rollen
- recipiënten: degene die het nieuws consumeert, wij gebruiken en verwerken
datgene dat journalisten naar ons sturen
- active participants: wij nemen ook deel aan de creatie van content (bloggen,
tweeten…). We spelen zelf een rol in elk van de fasen, denk aan politieke partijen die
hun eigen nieuwssite en televisie willen creëren.
- commodities: groep van consumenten die worden gezien als een product. Publiek
is een hoeveelheid mensen die je verkoopt aan adverteerders. Publiek wordt hier
een massa dat zijn eigen waarde heeft die als handelswaar kan verkocht worden
aan derden.
4. activiteiten
- ontstaan van nieuwe praktijken/activiteiten door bovenstaande actoren (bloggen,
vloggen…)
9 veranderingen door digitalisering
de digitaliserings golf heeft (minstens) negen shifts veroorzaakt:
1. lineair naar dynamisch nieuwsgebruik → we gaan op een andere manier met nieuws om
- audience engagement
- nieuws personalisering
2. van het moeten zoeken naar nieuws naar nieuws overal
- information abundance // nieuws overvloed: we hebben een enorme keuze van
informatie en in die enorme keuze zijn we allemaal geneigd hetzelfde te doen.
- paradox: desondanks de overvloed aan nieuws gaan we ons kanaliseren op een
aantal platformen die niet altijd even goed gekozen zijn omdat we ze zomaar
vertrouwen
- ambient news // ambient journalism: het feit dat nieuws altijd wel ergens is omdat
we zoveel technologie hebben die ons op de hoogte kan houden
3. van journalisten als gatekeepers naar directe toegang tot bronnen
- disintermediation: bronnen krijgen meer en meer toegang tot shortcuts zodat
media niet meer nodig is om naar het publiek te communiceren
- gatewatching
4. van deadlines naar instant-verslaggeving en 24/7-berichtgeving: geen deadlines meer
5. van (vooral) gefinancierd door adverteerders naar alternatieve verdienmodellen:
verdienmodellen hebben een invloed op wat journalisten wel en niet kunnen doen
6. van anoniem massapubliek naar dataficatie en gemeten publiek gedrag: hoe omgaan met
data
, 4
7. van eenrichtingscommunicatie vanuit de media naar feedback en participatie van publiek
8. van afstandelijke harde nieuwsberichtgeving naar verzachting en emotie: emotie krijgt
een belangrijke invloed op de manier waarop we nieuws consumeren
- affective news
9. van neutrale berichtgeving naar meer geëngageerde, interpretatieve en partijdige
journalistiek: opkomst van alternatieve media
8 trends in digitale journalistiek
1. corona crisis
2. iedereen leest online
3. betaalde toegang
4. van pc naar smartphone
5. video? audio! (podcasts)
6. sociale media (Facebook, YouTube)
7. mijden en wantrouwen
8. gekleurd nieuws
consequenties
- wat zijn de concrete bedreigingen voor nieuwsmedia, en wat doen zij om zichzelf te
vernieuwen?
- hoe kan digitale journalistiek (terug) duurzaam worden gemaakt?
- hoe gedragen nieuwsconsumenten zich vandaag? wat is de rol van het publiek in de
productie en verspreiding van het nieuws?
- wat is de rol van technologie in de productie en verspreiding van het nieuws?
- welke nieuwe mogelijkheden biedt de digitalisering voor journalisten?
Journalistiek en crossmedialiteit
samenvatting
introductie
doel van de cursus
1. wat zijn de belangrijkste recente technologische, sociale en economische ontwikkelingen
voor de nieuwssector?
2. wat is de stand van het onderzoek rondom digitalisering van de journalistiek?
3. hoe kunnen we ons de toekomst van nieuws en journalistiek verbeelden in de digitale
mediaomgeving?
inhoud van de cursus
focus op 5 fundamentele veranderingen
1. de opkomst van sociale media platformen en hun impact op de nieuws industrie
2. ondernemerschap en innovatie in (en buiten) de nieuwsmedia sector
3. het veranderende gedrag van de nieuwsgebruiker: de ‘audience turn’ in journalistiek
4. mediakritiek en nieuws geletterdheid in een digitale mediaomgeving
5. de dataficatie van de journalistiek: automatisering, algoritmisering, personalisering
Les 1: uitdagingen voor journalistiek in een hybride, crossmediale context
hybride mediasysteem
Andrew Chadwick: “the hybrid media system is built upon interactions among older and newer
media logics where logics are defined as technologies, genres, norms, behaviors and organizational
forms”
crossmedialiteit: we stellen journalistiek niet meer gelijk met de krant maar nu is zowel de
verzameling als de verspreiding crossmediaal (via verschillende kanalen)
“niet ‘if, if’ maar ‘but also’...”: we zien hoe nieuws wordt gebracht en we zien ook hoe sociale media
hierop gaat reageren - breng het hele plaatje samen, als we naar een ding kijken moeten we naar
veel meer dingen gaan kijken
crossmedialiteit (en convergentie)
“de strategie achter crossmediale (nieuws-)
activiteiten is het aanspreken van verschillende
doelgroepen, op verschillende momenten van
de dag, met verschillende vormen van
dezelfde content, om zo aan verschillende
noden van het publiek op verschillende
distributieplatformen tegemoet te komen “
(Robert Picard)
, 2
- crossmediale nieuwsproductie
- crossmediale nieuwsverspreiding: hoe geraakt het nieuws tot bij de consument
- crossmediaal nieuwsgebruik: hoe gaan we er zelf mee om? → dit beïnvloedt ook onze
beoordeling over de journalistiek
→ we moeten nadenken over hoe oude en nieuwe technologieën met elkaar botsen en hoe nieuwe
zaken structuur kunnen geven
→ ‘not only but also’: altijd rekening houden met interactie - zowel het ene als het andere kunnen
zien
→ de metrics/cijfers geven redacties de mogelijkheid om hun consument te begrijpen om zichzelf zo
door te verkopen (denk aan verdienmodel) + hoe kunnen redacties op een slimmere manier
omgaan met de metrics?
→ nieuws dat enkel in de krant komt (dus niet crossmediaal) wordt bijna nooit meer opgemerkt
crossmedialiteit = nieuwe media en oude media zijn voortdurend in wisselwerking en beïnvloeden
elkaar voortdurend. de onderlinge afhankelijkheid proberen we ook goed te begrijpen
convergentie = het ontstaan van nieuwe media door samensmelting van oude en nieuwe media
crossmediale journalistiek
we moeten aandacht hebben voor verschillende actoren die het nieuws maken en die ook
betrokken zijn bij de productie en distributie
De 4 A’s:
1. actoren: journalisten, technologists, business people
- journalisten zijn niet meer de besluitvormers binnen de redactie, zij maken het
nieuws maar de content ligt niet meer in hun handen
- media management heeft weinig invloed over hoe ze het nieuws maken, het enige
wat zij wel kunnen doen is beslissen hoeveel middelen ze krijgen om iets uit te
voeren
- technologisten zijn steeds meer gegroeid, data en IT afdelingen creëren nieuwe
mogelijkheden van wat er wordt aangeboden en hebben meer en meer een
invloed op hoe nieuws wordt gemaakt en wordt gedistribueerd. in elke fase van het
nieuws zie je dat de technische component even belangrijk is geworden. Heel wat
zaken zijn juist mogelijk gemaakt door technologie. De keuzes die ze maken
hebben een invloed op de distributie van het nieuws.
, 3
2. actanten: intern en extern
actant = journalistiek komt niet enkel tot stand door de mensen die het maken maar ook
door de objecten die gebruikt worden. De komst van e-mail is een ‘object’ maar dit heeft er
ook voor gezorgd dat er minder telefonisch contact was
- het is een niet menselijke factor
- intern: alles binnen het bedrijf
- extern: waar het bedrijf geen invloed op heeft zoals bv. Facebook algorithme
3. Audiences: er is niet zomaar een consument want het publiek vervult meerdere rollen
- recipiënten: degene die het nieuws consumeert, wij gebruiken en verwerken
datgene dat journalisten naar ons sturen
- active participants: wij nemen ook deel aan de creatie van content (bloggen,
tweeten…). We spelen zelf een rol in elk van de fasen, denk aan politieke partijen die
hun eigen nieuwssite en televisie willen creëren.
- commodities: groep van consumenten die worden gezien als een product. Publiek
is een hoeveelheid mensen die je verkoopt aan adverteerders. Publiek wordt hier
een massa dat zijn eigen waarde heeft die als handelswaar kan verkocht worden
aan derden.
4. activiteiten
- ontstaan van nieuwe praktijken/activiteiten door bovenstaande actoren (bloggen,
vloggen…)
9 veranderingen door digitalisering
de digitaliserings golf heeft (minstens) negen shifts veroorzaakt:
1. lineair naar dynamisch nieuwsgebruik → we gaan op een andere manier met nieuws om
- audience engagement
- nieuws personalisering
2. van het moeten zoeken naar nieuws naar nieuws overal
- information abundance // nieuws overvloed: we hebben een enorme keuze van
informatie en in die enorme keuze zijn we allemaal geneigd hetzelfde te doen.
- paradox: desondanks de overvloed aan nieuws gaan we ons kanaliseren op een
aantal platformen die niet altijd even goed gekozen zijn omdat we ze zomaar
vertrouwen
- ambient news // ambient journalism: het feit dat nieuws altijd wel ergens is omdat
we zoveel technologie hebben die ons op de hoogte kan houden
3. van journalisten als gatekeepers naar directe toegang tot bronnen
- disintermediation: bronnen krijgen meer en meer toegang tot shortcuts zodat
media niet meer nodig is om naar het publiek te communiceren
- gatewatching
4. van deadlines naar instant-verslaggeving en 24/7-berichtgeving: geen deadlines meer
5. van (vooral) gefinancierd door adverteerders naar alternatieve verdienmodellen:
verdienmodellen hebben een invloed op wat journalisten wel en niet kunnen doen
6. van anoniem massapubliek naar dataficatie en gemeten publiek gedrag: hoe omgaan met
data
, 4
7. van eenrichtingscommunicatie vanuit de media naar feedback en participatie van publiek
8. van afstandelijke harde nieuwsberichtgeving naar verzachting en emotie: emotie krijgt
een belangrijke invloed op de manier waarop we nieuws consumeren
- affective news
9. van neutrale berichtgeving naar meer geëngageerde, interpretatieve en partijdige
journalistiek: opkomst van alternatieve media
8 trends in digitale journalistiek
1. corona crisis
2. iedereen leest online
3. betaalde toegang
4. van pc naar smartphone
5. video? audio! (podcasts)
6. sociale media (Facebook, YouTube)
7. mijden en wantrouwen
8. gekleurd nieuws
consequenties
- wat zijn de concrete bedreigingen voor nieuwsmedia, en wat doen zij om zichzelf te
vernieuwen?
- hoe kan digitale journalistiek (terug) duurzaam worden gemaakt?
- hoe gedragen nieuwsconsumenten zich vandaag? wat is de rol van het publiek in de
productie en verspreiding van het nieuws?
- wat is de rol van technologie in de productie en verspreiding van het nieuws?
- welke nieuwe mogelijkheden biedt de digitalisering voor journalisten?
