Toegepast Welzijnsrecht samenvatting

Celine Van Horenbeeck


Toegepast Welzijnsrecht
= een tak van het recht die zich bezighoudt met de rechten en plichten van individuen en de
overheid met betrekking tot het welzijn en de sociale voorzieningen van burgers. Het richt
zich op het waarborgen van het welzijn en de kwaliteit van leven van individuen, met
speciale aandacht voor kwetsbare groepen in de samenleving.
INLEIDING
1. Sociale zekerheid
Werkende – werklozen, jongeren – ouderen, gezonden – zieken, mensen met inkomen –
mensen zonder inkomen, gezinnen met kinderen – gezinnen…
 Verzekeringsprincipe:
Betalen van sociale bijdragen op loon of bedrijfsinkomen + voldoende gewerkt ->
recht op sociale uitkering
Wordt gecorrigeerd door solidariteitsprincipe ten voordele van minder begoeden
 Solidariteitsprincipe: interpersoonlijke solidariteit
o Horizontaal:
Iedereen betaalt eenzelfde bijdragepercentage, ongeacht het risico dat iets zich
voorziet
bv. zelfde % afhouding loon
o Vertikaal (= inkomenssolidariteit):
Uitkeringen worden gekoppeld aan het vroegere loon of bedrijfsinkomen
bv. verschil in ziekte uitkering: wie meer verdiende, krijgt een hogere uitkering
Uitzonderingen:
 Sommige uitkering zijn forfaitair (= vooraf vastgelegd)
bv. gezinsbijslagen, terugbetaling gezondheidszorg
 De loongekoppelde uitkeringen zijn slechts tot op zekere hoogte
afhankelijk van het vroegere loon, en dus van de bijdrage-inning; er
bestaan immers maximum- en minimumuitkeringen.
 Sommige loongekoppelde uitkeringen zijn afhankelijk van de financiële
positie van het gezin waartoe de uitkeringstrekker behoort (nl. van het
aantal inkomenstrekkers in het gezin) en van zijn gezinslasten. Dus
verzekerden met hoog arbeidsinkomen betalen in absolute termen meer,
maar hebben geen hogere uitkeringen
o Federaal: toelagen door overheid uit belastingontvangsten om uitgaven te
kunnen dekken
 Universalisme: iedereen gelijke toegang tot recht
 Selectivisme: bepaalde doelgroep heeft toegang tot recht

1.1. Drie functies
 Vervangingsinkomen: bij verlies van het arbeidsinkomen:
bv. arbeidsongeschiktheidsuitkering, werkloosheidsuitkering, rustpensioen


1

,Celine Van Horenbeeck


 Aanvullend inkomen: bij bepaalde ‘sociale lasten’ (bijkomende kosten)
bv. gezinsbijslag, tussenkomst gezondheidszorgen, integratietegemoetkoming aan
personen met een handicap, zorgbudget voor ouderen met zorgnoden of voor zwaar
zorgbehoevenden
 Bijstandsuitkering: als u onvrijwillig niet over een beroepsinkomen beschikt
bv. inkomensgarantie voor ouderen (IGO), inkomensvervangende tegemoetkoming
aan personen met een handicap (IKV), leefloon

1.2. Andere spelers in sociale bescherming
 Extra-legale aanvullende sociale verzekering:
collectief georganiseerd (door werkgever afgesloten voor werknemer)
bv. bedrijfs- en sectorpensioenen, hospitalisatieverzekering
 Individuele verzekering:
burger voor zichzelf afsluiten
bv. pensioensparen, aanvullende ziektekostenverzekering, levensverzekering

 Enkel stelsel van werknemer (niet zelfstandigen en ambtenaren)

1.3. Overheidsbevoegdheid




 Welzijnsbeleid ligt op verschillende niveaus
bv. ouderenzorg: federale overheid (pensioen), lokaal (rusthuizen)




2

,Celine Van Horenbeeck


= Frans Vandenbroucke (Vooruit)
volksgezondheid – sociale
federale bevoegdheid




= Hilde Crevits (CD&V)
volksgezondheid – welzijn – gezin
Vlaamse bevoegdheid




1.4. Rijksdienst voor Sociale Zekerheid RSZ
 Zicht op financiële aspecten
 Het innen van bijdragen om het sociaalzekerheidssysteem te financieren

1.5. Kruispunbank van de Sociale Zekerheid KSZ
Zij zorgen voor de communicatie, gegevensbeheer en -coördinatie tussen
verschillende socialezekerheidsvoorzieningen.
bv. dat mensen geen leefloon en werkloosheidsuitkering tegelijk kunnen krijgen
bv. zij regelen wie wat kan zien via de chip van de eID


1.6. Elektronische identiteitskaart (eID)
 Vermeldingen op de eIDkaart: zichtbaar en onzichtbaar
 Wegvallen SIS kaart -> integratie eID
 Doel:
o Vergemakkelijking van identificatie
o Bredere toegang tot persoonsgegevens inzake sociale zekerheid
o Administratieve vereenvoudig: je moet altijd kunnen verantwoorden waarom
je iemand pas (rijksregisternummer) hebt bekeken, gecontroleerd. Hier zitten
controles op.
(oefeningen zie les 1 dia 27-28)
2. Vervangingsuitkeringen
Er zijn 2 soorten vervangingsuitkeringen: werkloosheidsuitkering en ziekte uitkering
 federale bevoegdheden


3

, Celine Van Horenbeeck


2.1. Werkloosheidsuitkering
 Federaal: RVA (Rijksdienst Voor Arbeidsvoorziening) – Minister Dermagne (PS)
 Vlaams: VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling) – Minister Brouns (CD&V)

2.1.1. VDAB
 Jobs: overzicht vacatures
 Opleiding/opleidingspremies
 Oriëntering:
o Loopbaanbegeleiding
o Gezondheidsproblemen (afdeling binnen VDAB: GDV)
o Nieuwkomers
o Tijdelijke werkloosheid

2.1.2. Tijdelijke werkloosheid
= wel arbeidsovereenkomst
Verschillende redenen:
 Overmacht: plots, onvoorzien, onafhankelijk wil werkgever of werknemer (externe
oorzaken buiten de firma)
bv. brand, gebrek levering grondstoffen, elektriciteitspannen buiten bedrijf
 Collectieve jaarlijkse vakantie (onvoldoende vakantiedagen)
 Technische stoornis bv. machines die kapot zijn, elektriciteitsstoornis
 Slecht weer
 Economische oorzaken
 Staking of lock out: volledig/beurtelings stilleggen van het werk
Lock out = één of meer werkgevers beletten een groep werknemers te werken met
het onmiddellijk doel hun loon in te houden en druk uit te oefenen op de WN of op
derden

2.1.3. Volledige werkloosheid
= zonder arbeidsovereenkomst
RVA uitkering krijg je alleen als je aangesloten bent bij de vakbond.
Als je niet aangesloten bent, en je wil ondersteuning, dan kan je terecht bij de hulpkas.
Toelatingsvoorwaarden:
 Arbeid in loondienst
 Studies
o Beroepsinschakelingstijd: periode die je moet doorlopen voor je recht hebt op
een uitkering (ongeveer 1 jaar: ingeschreven zijn als werkzoekende + actief op
zoek zijn naar werk)
o Inschakelingsuitkering: De jongeren, tussen de 18-25 jaar, die toegelaten
worden tot de werkloosheid op basis van hun studies of een leertijd,

4