Samenvatting psychodiagnostiek psychometrische methoden

Psychodiagnostiek:
psychometrische methoden
Inleiding
Wat is psychodiagnostiek? = act van het kennen (gnostiek) om doorheen de uiterlijke
verschijningsvormen (of kenmerken) de meer inwendige (psychologische) verschijnselen te
registreren.

Theoretische principes ten grondslag aan ….

 Constructie v/d psychologische test
 Gebruik v/d psychologische test
 Interpretatie v/d psychologische test

=Inleiding in de testtheorie

Vertrouwd geraken met de principes en de methoden nodig voor wetenschappelijke
gedragsbeoordeling = HUMAN ASSESMENT

DOEL PSYCHODIAGNOSTIEK

 Mensen verschillen
 Verschillen liggen gespreid volgens bepaalde verdeling
 Mensen met elkaar vergelijken en iemand plaats geven
 Diagnose & prognose voor bepaald persoon stellen

Iemands eigenheid situeren binnen interpersoonlijke verscheidenheid

Psychodiagnostiek & differentiële psychologie
 Oude China (2200 v.C)
o Selectie ambtenaren (mandarijn)
o gedicht schrijven!
 De Han dynastie (200 v.C)
o Schriftelijk examens
 Burgerlijke wet, militaire zaken, landbouw,...
o „Rat races“
 Proef in eenzaamheid, schrijven essay (7%)
 3 dagen/nachten ondervraging (1%)
 Ultieme proef (Beijing)
 ◄► moderne psychodiagnostiek (slechts 1 testing)

Vooraleer psychodiagnostiek „wetenschappelijk“ karakter kreeg: ≠ pogingen om intelligentie,
persoonlijkheid & motivatie te bepalen

 13° E (Univ Bologna): mondelinge examens
 17e E (Univ Oxford): mondelinge examens
 1860: wereldwijde gewoonte aan alle belangrijke scholen

,Hoofdstuk 1: historische schets: ontwikkeling van de
differentiële psychologie
 Eind 19° E – begin 20° E: begin moderne psychodiagnostiek
 Impulsen uit psychiatrie, jonge psychologische wetenschap, biologie
 Basis psychodiagnostiek = differentiële psychologie

Vanuit de psychiatrie
Alfred BINET. (& theodore SIMON):

 Binet-simontest (1905) = 1ste formele ongeveer wetenschappelijke test

Middeleeuwen en Renaissance

 Stoornissen in beleving en gedrag onderbrengen in classificatiesystemen  Medische
denkmodellen
 Kennen v/d symptomen (ziektebeeld) = kennen van behandeling
 1ste psychiatrische classificatiesystemen uit Frankrijk en Duitsland

Verlichting (1650-1789)

 Pas vanaf 1750 (2de helft 18e E) nieuwe wind door Europa
 Onder invloed v/d ideeën v/d Verlichtingsfilosofen:
o Nieuwe ideologie: Rede triomfeert “verduisterden van geest tot rede brengen”
o Nieuwe menselijkheid: Verlichte geesten keren zich af tegen tegen mensonwaardige
behandeling van “gekken” (Vastgeketend in gevangenissen, verwaarloosd, uitgebuit,
te kijk gezet)
Philippe PINEL
 Verlichte vooruitgangsdenken - Frankrijk
 Medicijnen (Toulouse, Mont Pellier)
 Parijs (1778) ~ uitsluiting (journalist)
 Interesse in studie mentale ziekten
o ‘nervous melancholy’ vriend
o 5 j. observatie van ‘zotten’ in privé sanatoria
o Theorieën over ontstaan & behandeling
 Bicêtre & Salpêtrière (1793) - Godshuizen
o 4.000 gevangenen, bedelaars, weduwen, syfilislijders,..
o 200 geesteszieken
 Vader van de moderne psychiatrie (school)
o Milder regime - afstappen van wreedheden
 Te kijk gezette gekken
 Aderlatingen, purgeren (laxeer), braken
 Afranselen, laten schrikken, opsluiten, rondzwieren…
o Geloof in de behandeling
Jean Etienne D. ESQUIROL
 Verderzetting werk PINEL - Hoofdarts Salpêtrière
 Eind 18e E ~ Behandeling krankzinnigen
o Als wilde beesten opgesloten in hokken
o VAN « krankzinnigen als misdadigers behandelen »
o NAAR « misdadigers als krankzinnigen beschouwen »
 Krankzinnigheid ≠ Zwakzinnigheid

, o Krankzinnigheid = primaire emotionele stoornis (geestesziekte)
o Zwakzinnigheid = gebrek intellect (taal), vanaf de kindertijd, onbehandelbaar
 Idiotie: nooit teken van bewustzijn (schreeuwen)
 Imbecilitas: enkele lettergrepen
 Debilitas: korte zinnen
Morele behandeling :
 = volstrekt niet-gewelddadige, niet-medicamenteuze behandeling
 Nieuw instrument: het asylum of afzondering
 Elementen
o OMGEVING
 Geordende dagindeling, gemeenschapsgeest
o RELATIE ARTS-PATIËNT
 Open-vriendelijk én dwingend-autoritair (moreel gezag)
 Doorbreken waanideeën patiënt
o ARBEID
 Verstrooiing, afleiding van dwangmatige gedachten
 Groot therapeutisch optimisme:
o Psychotherapeutische vooruitgang
o Empirische observatie
o Rationele verklaring
In België :
 Bevrijding Gentse geesteszieken
o Uit ketenen & krochten
o Wetgeving
 Kanunnik Petrus-Jozef TRIEST (1760-1836)
o Sint-Jozefshuis (voorloper Caritas, Zusters-Broeders Liefde)
 Dr. Joseph GUISLAIN (1797-1860)
o Introductie MORELE BEHANDELING
o ‘Zotten‘ zijn geestesziek (ziek van geest)
o Geesteszieken uit ziekmakende omgeving halen
o Opnemen in «landelijke leefgemeenschap» aan het werk zetten
o Vriendelijk en zachtaardig behandelen
o Vertrouwen winnen door persoonlijk contact (rede en emoties)
o Inrichting moderne psychiatrische instelling „Guislain Instituut“
Edward SEGUIN
 Franse arts (leerling Esquirol), maar week uit naar US
 Geloof in geneesbaarheid van zwakzinnigheid
o Druiste in tegen toenmalige opvattingen (Esquirol)
o Idiotie veroorzaakt door degeneratie centraal zenuwstelsel
 Mentale capaciteiten verbeteren > intensieve oefeningen
o Beheersing v.d. motoriek
o Zintuiglijke discriminatie-oefeningen
 Mentaal geretardeerden ‘heropvoeden’
o Vakgerichte training
o Zelfzorg
 School mentaal gehandicapten
Emil KRAEPELIN
Duits psychiater
 Oorzaak psychiatrische aandoeningen in BIOLOGIE & GENETICA
o Patronen (criteria) in verloop, prognose, afloop

, o In bepaalde families bepaalde ziektebeelden méér
 Eerste diagnostisch classificatie-systeem mentale stoornissen
o Ziektebeelden groeperen obv gemeenschappelijke patronen (100den ψ stoornissen)
o Introductie klinische benadering (syndroom) ◄► Symptomatische benadering
o “Compendium der Psychiatrie” (1883) voorloper van:
 MMPI: Minnesota Multiphasic Personality Inventory,
 DSM: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders,
 ICD: International Classification of Diseases
o Psychose wordt onderscheiden in 2 afzonderlijke entiteiten:
 MANISCHE DEPRESSIE
 DEMENTIA PRAECOX (schizofrenie)
Eerste testachtige methoden (2de helft van de 19e eeuw)
Jung en Freud (grondlegger psycho-analyse)
 Driftenleer:
o Mens is wezen dat primair streeft naar lustbeleving
o Irrationele driften bepalen in grote mate menselijk handelen
o Vb. Oorzaak geestelijke stoornis zoeken in «onderdrukking sexuele driften tijdens
kinderjaren»
 Vrije associatie
o Zonder nadenken zeggen wat je te binnen schiet bij horen van naam of begrip (vb.
dorst)
o Therapeut zoekt daarin patroon of verklaring
o Inzicht in dieperliggende motieven & ervaringen
o Rorscach

Vanuit de experimentele psychologie
Tot 1850: psychologie (ψ) hanteerde geen experimenteel-wetensch. methode en was onderdeel van
filosofie (φ)

 Daarna oriëntatie naar:
o biologische & fysiologische wetenschappen
o experimentele methode (cfr. Verlichtingsdenken)
o zoeken algemene wetmatigheden in menselijke waarneming (onderzoeks- &
controlevariabelen)
 EXPERIMENTELE TENDENS had stimulerende
o exacte beschrijving, controle variabelen, nauwkeurigheid van meting....
 maar ook remmende werking op ontwikkeling differentiële ψ
o individuele verschillen = storend (fouten inherent à experiment en niet te
beschouwen als werkelijke verschillen in eigenschappen tss proefpersonen)

Wilhelm WUNDT ( duits fysioloog & filosoof, psycholoog, psychiater,…)

 Intro experimentele psychologie: „Psychologisches Institut“ (1879)
 De eerste experimenteel psychologen waren eigenlijk fysiologen met een psychologisch
tintje….: GEDRAG = psycho-fysiologisch proces:
o Fysiologische processen  sensorische gewaarwordingen meten
o Psychologische processen  experimentele introspectie
 onderzoeker registreert eenvoudige gebeurtenissen: reactietijd, gevoelens,
associaties,…
 Remming op ontwikkeling testpsychologie: