Inhoud
- Inleiding tot experimentele psychopathologie
- The future of intervention science: process-based therapie
- Experimental Psychopathology and Clinical Psychology: An Integrative Model to Guide
Clinical Science and Practice
, Een inleiding tot de experimentele pp
Pp =wetenschap die psychisch lijden bestudeert zoektocht naar het waarom
o Verschillende methoden
Met wat symptomen samengaan (bv ruzie in gezin)
Corr ≠ causaal (miss ruzies oorzaak van problemen) + soms mediator effect
o Zoeken naar causale wetmatigheden
Door hypothestische oorzaken te manipuleren (bv A wegnemen en zien effect op B of
A toedienen aan 1 groep en verschil bekijken)
EPP: adhv experimenteel oz mechanismes van gestoord of problematisch gedrag blootleggen een
pp obv experimenteel oz
o Door experimentele manipulaties oorzakelijke en instandhoudende aspecten zoeken
o Belangrijke aanknopingspunten voor behandeling
o Globale Werkwijze:
Figuur 1. Globale werkwijze in de EPP
STAP 1
Observaties m.b.t. psychopathologische verschijnselen.
STAP 2
Model / Theorie
STAP 3
Hypothese (>predictie)
STAP 4
Experimenteel toetsen.
STAP 5
Resultaten
STAP 6
Praktijkimplicaties
Voorbeeld aangeleerde hulpeloosheid
1. Bij toeval zien dat honden die werden blootgesteld aan onvermijdbare shocks, niet vluchten
wnr dit wel mogelijk
2. Machteloosheidstheorie opstellen: we kunnen leren dat er geen contingentie bestaat tss hun
gedrag en gebeurtenissen verwachting ontstaan dat ook later geen contingentie zal bestaan
tss eigen gedrag en allerlei gebeurtenissen kan leiden tot machteloosheid.
3. Machteloosheidshypothese of traumahypothese (honden niet ontsnappen omdat
getraumatiseerd zijn
4. Experiment om deze hypotheses te testen
5. Niet door trauma maar door aanleren gebrek aan contingentie een leerdeficit
6. Symptomen bij honden (maagzweer, minder eetlust, spanningen) zijn gelijkaardig aan mensen
met een reactieve depressie deze theorie kan helpen bij behandelen en preventie van
depressie
, kritiek op model
o ernstige, oncontroleerbare levensgebeurtenissen leiden niet steeds tot een depressie
o depressie slechts voor 10 % verklaard kunnen worden door optreden van
levensgebeurtenissen
o nu niet meer analoog model voor ontstaan depressie, maar wel nog invloed in bep contexten
bv incest (beter schuldgevoelens dan gevoel machteloos)
beperkingen experimentele aanpak
o ethische bezwaren (bv onder welke omstandigheden trauma tot PTSS leiden?)
o ecologische validiteit
o maar een paar factoren manipuleren reductionistische benadering
o toch meest krachtige evidentie geven voor de juistheid van hypotheses
EPP: onderzoeksgebieden
in principe hele spectrum van pp stoornissen
in deze paper kijken naar angststoornissen, cognitieve functiebeperkingen bij schizo en catastrofale
misinterpretaties van lichamelijke sensaties bij paniekstoornis.
cognitieve functiebeperkingen bij schizo
o vreemd bewegen, vuist maken wnr hand geven, wil niet opstaan bij afscheid, ongevraagd naar
bord en met krijtjes gooien,…
brein prikkels snel en efficiënt verwerken kan alleen wnr automatische processen
worden ingeschakeld hier lijkt iets mis te lopen bij schizo pt
schizo: beroep moeten doen op tragere, inspanningsvereisende, gecontroleerde
processen heel wat zaken, die normaal gezien automatisch verlopen (spreken,
lopen,…) ‘haperen’
o gebrek aan continuïteit in percepties ervaren omgeving enkel in fragmenten en geen zicht
op het geheel
Hemsley: cognitieve functiebeperkingen koppelen aan biologische basis schizo
Infoverwerking verstoord integratie sensorische prikkels met reeds opgeslagen
materiaal in het geheugen faalt (≠ herinneringen ontoegankelijk of probleem bij
opslaan info)
Normaal toegang tot LT geheugen automatisch bij schizo pt kan dit alleen bewust
en gecontoleerd gebeuren
Dit model is moeilijke experimenteel te toetsen
Vgl gezonden en schizo op geheugentaak schizo slechter scoren is geen
verassing, want lager scoren op elke geheugentaak in algemeen
Interessanter is taak waarop schizo het beter doen latente inhibitie
paradigma
o Stimulus A alleen aan bieden
o A door kc een voorspellende waarde geven voor stimulus B
o Latente inhibitie effect: relatie minder goed leren wnr A eerst alleen
gezien, dan wnr meteen relatie aanleren
o Zien dit effect niet bij schizo pt zelfs beter scoren wnr A op voorhand
aangeboden
- Inleiding tot experimentele psychopathologie
- The future of intervention science: process-based therapie
- Experimental Psychopathology and Clinical Psychology: An Integrative Model to Guide
Clinical Science and Practice
, Een inleiding tot de experimentele pp
Pp =wetenschap die psychisch lijden bestudeert zoektocht naar het waarom
o Verschillende methoden
Met wat symptomen samengaan (bv ruzie in gezin)
Corr ≠ causaal (miss ruzies oorzaak van problemen) + soms mediator effect
o Zoeken naar causale wetmatigheden
Door hypothestische oorzaken te manipuleren (bv A wegnemen en zien effect op B of
A toedienen aan 1 groep en verschil bekijken)
EPP: adhv experimenteel oz mechanismes van gestoord of problematisch gedrag blootleggen een
pp obv experimenteel oz
o Door experimentele manipulaties oorzakelijke en instandhoudende aspecten zoeken
o Belangrijke aanknopingspunten voor behandeling
o Globale Werkwijze:
Figuur 1. Globale werkwijze in de EPP
STAP 1
Observaties m.b.t. psychopathologische verschijnselen.
STAP 2
Model / Theorie
STAP 3
Hypothese (>predictie)
STAP 4
Experimenteel toetsen.
STAP 5
Resultaten
STAP 6
Praktijkimplicaties
Voorbeeld aangeleerde hulpeloosheid
1. Bij toeval zien dat honden die werden blootgesteld aan onvermijdbare shocks, niet vluchten
wnr dit wel mogelijk
2. Machteloosheidstheorie opstellen: we kunnen leren dat er geen contingentie bestaat tss hun
gedrag en gebeurtenissen verwachting ontstaan dat ook later geen contingentie zal bestaan
tss eigen gedrag en allerlei gebeurtenissen kan leiden tot machteloosheid.
3. Machteloosheidshypothese of traumahypothese (honden niet ontsnappen omdat
getraumatiseerd zijn
4. Experiment om deze hypotheses te testen
5. Niet door trauma maar door aanleren gebrek aan contingentie een leerdeficit
6. Symptomen bij honden (maagzweer, minder eetlust, spanningen) zijn gelijkaardig aan mensen
met een reactieve depressie deze theorie kan helpen bij behandelen en preventie van
depressie
, kritiek op model
o ernstige, oncontroleerbare levensgebeurtenissen leiden niet steeds tot een depressie
o depressie slechts voor 10 % verklaard kunnen worden door optreden van
levensgebeurtenissen
o nu niet meer analoog model voor ontstaan depressie, maar wel nog invloed in bep contexten
bv incest (beter schuldgevoelens dan gevoel machteloos)
beperkingen experimentele aanpak
o ethische bezwaren (bv onder welke omstandigheden trauma tot PTSS leiden?)
o ecologische validiteit
o maar een paar factoren manipuleren reductionistische benadering
o toch meest krachtige evidentie geven voor de juistheid van hypotheses
EPP: onderzoeksgebieden
in principe hele spectrum van pp stoornissen
in deze paper kijken naar angststoornissen, cognitieve functiebeperkingen bij schizo en catastrofale
misinterpretaties van lichamelijke sensaties bij paniekstoornis.
cognitieve functiebeperkingen bij schizo
o vreemd bewegen, vuist maken wnr hand geven, wil niet opstaan bij afscheid, ongevraagd naar
bord en met krijtjes gooien,…
brein prikkels snel en efficiënt verwerken kan alleen wnr automatische processen
worden ingeschakeld hier lijkt iets mis te lopen bij schizo pt
schizo: beroep moeten doen op tragere, inspanningsvereisende, gecontroleerde
processen heel wat zaken, die normaal gezien automatisch verlopen (spreken,
lopen,…) ‘haperen’
o gebrek aan continuïteit in percepties ervaren omgeving enkel in fragmenten en geen zicht
op het geheel
Hemsley: cognitieve functiebeperkingen koppelen aan biologische basis schizo
Infoverwerking verstoord integratie sensorische prikkels met reeds opgeslagen
materiaal in het geheugen faalt (≠ herinneringen ontoegankelijk of probleem bij
opslaan info)
Normaal toegang tot LT geheugen automatisch bij schizo pt kan dit alleen bewust
en gecontoleerd gebeuren
Dit model is moeilijke experimenteel te toetsen
Vgl gezonden en schizo op geheugentaak schizo slechter scoren is geen
verassing, want lager scoren op elke geheugentaak in algemeen
Interessanter is taak waarop schizo het beter doen latente inhibitie
paradigma
o Stimulus A alleen aan bieden
o A door kc een voorspellende waarde geven voor stimulus B
o Latente inhibitie effect: relatie minder goed leren wnr A eerst alleen
gezien, dan wnr meteen relatie aanleren
o Zien dit effect niet bij schizo pt zelfs beter scoren wnr A op voorhand
aangeboden
