ETHISCHE VRAAGSTUKKEN
TWEEDE JAAR BACHELOR SOCIAAL WERK
Inhoud
1. Ethiek: een inleiding................................................................................................................................... 3
1.1 Ethiek...............................................................................................................................................................3
2. Descriptieve ethiek.................................................................................................................................... 5
2.1 Inleiding...........................................................................................................................................................5
2.2 Wantrouwend mensbeeld...............................................................................................................................6
2.2.1 wantrouwen in psychologie (microniveau)..............................................................................................6
2.2.2 Wantrouwen in sociologie (meso/macroniveau).....................................................................................6
2.2.3 Wantrouwen in de filosofie......................................................................................................................7
2.2.4 Wat met wantrouwen medemens?.........................................................................................................8
2.3 Vertrouwensvol mensbeeld............................................................................................................................8
2.3.1 Rousseau: vrije en goede mensen............................................................................................................8
2.3.2 Niets dierlijks in ons vreemd....................................................................................................................8
2.3.3 De mens is door en door sociaal..............................................................................................................9
2.3.4 Stanford prison en milgram......................................................................................................................9
2.4 Context is bepalend.......................................................................................................................................10
2.4.1 DEscriptieve ethiek in economie en psychologie...................................................................................10
2.4.2 Hoe deugdzaam is de mens?..................................................................................................................10
2.4.3 Context maakt of breekt de socialiteit...................................................................................................11
2.4.4 De context maken wij.............................................................................................................................11
2.4.5 Ethiek van SOW......................................................................................................................................11
3. Prescriptieve ethiek................................................................................................................................. 12
3.1 Inleiding.........................................................................................................................................................12
3.1.1 Ethiek als prescriptie..............................................................................................................................12
3.1.2 Ethiek als prescriptie: hoe eigen maken?..............................................................................................12
3.1.3 Actuele ethische discussie: solidariteit (belangrijk!)..............................................................................12
3.1.4 Empathisch teveel..................................................................................................................................13
3.2 Ethische kaders..............................................................................................................................................14
3.2.1 Zorgethiek..............................................................................................................................................14
3.2.2 Sociaal werk als mensenrechtenberoep................................................................................................17
Gastcollege: ethische principes IFSW............................................................................................................ 19
1. Historiek en duiding........................................................................................................................................19
Pagina 1 van 25
,2. Van sociaal werk definities naar sociaal werk ethiek......................................................................................20
3. Presentatie van de GSWSEP............................................................................................................................21
4. Conclusie.........................................................................................................................................................24
Pagina 2 van 25
, 1. ETHIEK: EEN INLEIDING
Verschillende spanningsvelden:
Ethiek toont zich in dilemma’s, er is geen makkelijke oplossing
Op micro, meso en macro niveau
Macrothema’s:
Moet je een bedelaar geld geven?
Abortus wetgeving?
Micro en meso thema’s:
Fair trade kopen of niet?
Vegetariërs
Voorbeelden:
Kouden lauwe en warme solidariteit: waar willen we SOW’ers zien?
Mensbeeld: wantrouwend vs. vertrouwensvol
Zorg: ethische vs. mensenrechtenethische
Empowerment vs. collectieve sociale verantwoordelijkheid
1.1 ETHIEK
Ethiek = gewoonte, gebruik
Klein tot grote gewoonten
Klein tafel gewoonten
Groot geen seks met minderjarigen
Wat is normaal? Wat is de norm? dwingend
Synoniem: moraal
Ethiek = normen en waarden, hoe het zou moeten zijn
Het onzichtbare van de filosofie
We verwachten dat de ander vriendelijk, beleefd en oprecht is
Verschil ethiek en filosofie:
Ethiek een specifieke tak van de filosofie is die zich richt op morele kwesties en gedrag, is filosofie een breder
vakgebied dat zich bezighoudt met een breed scala aan diepere vragen over het bestaan, kennis en menselijke
ervaring.
2 invalshoeken:
1. Prescriptief: voorschrijven, verplichten, regels, richtlijnen
2. Descriptief: hoe doen we het feitelijk?
Pagina 3 van 25
TWEEDE JAAR BACHELOR SOCIAAL WERK
Inhoud
1. Ethiek: een inleiding................................................................................................................................... 3
1.1 Ethiek...............................................................................................................................................................3
2. Descriptieve ethiek.................................................................................................................................... 5
2.1 Inleiding...........................................................................................................................................................5
2.2 Wantrouwend mensbeeld...............................................................................................................................6
2.2.1 wantrouwen in psychologie (microniveau)..............................................................................................6
2.2.2 Wantrouwen in sociologie (meso/macroniveau).....................................................................................6
2.2.3 Wantrouwen in de filosofie......................................................................................................................7
2.2.4 Wat met wantrouwen medemens?.........................................................................................................8
2.3 Vertrouwensvol mensbeeld............................................................................................................................8
2.3.1 Rousseau: vrije en goede mensen............................................................................................................8
2.3.2 Niets dierlijks in ons vreemd....................................................................................................................8
2.3.3 De mens is door en door sociaal..............................................................................................................9
2.3.4 Stanford prison en milgram......................................................................................................................9
2.4 Context is bepalend.......................................................................................................................................10
2.4.1 DEscriptieve ethiek in economie en psychologie...................................................................................10
2.4.2 Hoe deugdzaam is de mens?..................................................................................................................10
2.4.3 Context maakt of breekt de socialiteit...................................................................................................11
2.4.4 De context maken wij.............................................................................................................................11
2.4.5 Ethiek van SOW......................................................................................................................................11
3. Prescriptieve ethiek................................................................................................................................. 12
3.1 Inleiding.........................................................................................................................................................12
3.1.1 Ethiek als prescriptie..............................................................................................................................12
3.1.2 Ethiek als prescriptie: hoe eigen maken?..............................................................................................12
3.1.3 Actuele ethische discussie: solidariteit (belangrijk!)..............................................................................12
3.1.4 Empathisch teveel..................................................................................................................................13
3.2 Ethische kaders..............................................................................................................................................14
3.2.1 Zorgethiek..............................................................................................................................................14
3.2.2 Sociaal werk als mensenrechtenberoep................................................................................................17
Gastcollege: ethische principes IFSW............................................................................................................ 19
1. Historiek en duiding........................................................................................................................................19
Pagina 1 van 25
,2. Van sociaal werk definities naar sociaal werk ethiek......................................................................................20
3. Presentatie van de GSWSEP............................................................................................................................21
4. Conclusie.........................................................................................................................................................24
Pagina 2 van 25
, 1. ETHIEK: EEN INLEIDING
Verschillende spanningsvelden:
Ethiek toont zich in dilemma’s, er is geen makkelijke oplossing
Op micro, meso en macro niveau
Macrothema’s:
Moet je een bedelaar geld geven?
Abortus wetgeving?
Micro en meso thema’s:
Fair trade kopen of niet?
Vegetariërs
Voorbeelden:
Kouden lauwe en warme solidariteit: waar willen we SOW’ers zien?
Mensbeeld: wantrouwend vs. vertrouwensvol
Zorg: ethische vs. mensenrechtenethische
Empowerment vs. collectieve sociale verantwoordelijkheid
1.1 ETHIEK
Ethiek = gewoonte, gebruik
Klein tot grote gewoonten
Klein tafel gewoonten
Groot geen seks met minderjarigen
Wat is normaal? Wat is de norm? dwingend
Synoniem: moraal
Ethiek = normen en waarden, hoe het zou moeten zijn
Het onzichtbare van de filosofie
We verwachten dat de ander vriendelijk, beleefd en oprecht is
Verschil ethiek en filosofie:
Ethiek een specifieke tak van de filosofie is die zich richt op morele kwesties en gedrag, is filosofie een breder
vakgebied dat zich bezighoudt met een breed scala aan diepere vragen over het bestaan, kennis en menselijke
ervaring.
2 invalshoeken:
1. Prescriptief: voorschrijven, verplichten, regels, richtlijnen
2. Descriptief: hoe doen we het feitelijk?
Pagina 3 van 25
