Claus
Medische beeldvorming
Inleiding
Overzicht medische beeldvorming
Medische beeldvorming : het maken van beelden van het menselijk lichaam op een niet- of weinig
invasieve manier
5 componenten
1. Golven opwekken die we in lichaam zullen sturen
2. Golven op verschillende manieren interageren met lichaam
!! Uit deze interactie komt golf terug
3. Detectie van terugkomende stralen
4. Omzetten naar signaal, dus beelden
5. Bekijken/rapporteren van deze beelden → leidt tot interpretatie
Drie modaliteiten binnen radiologie
1. US (echografie)
- Ultra-geluidsgolven
2. MRI (magnetische resonantie)
- Radiofrequente golven & magneetvelden
3. Rx en CT
- Rx = radiografie
- Röntgenstralen
2 & 3 maken gebruik van elektromagnetische golven
Ook 4e beeldvormingstechniek: nucleaire beeldvorming
Valt buiten dit vak
Radioactieve tracers inspuiten in lichaam & deze opsporen
1
,Claus
Verschillende soorten golven
Basisdefnities golf/trilling
Golf = oscillerende grootheid
Kan op 2 manieren bekijken
1. Op vast tijdspunt
- Praten over golflengte
- Golflengte = (m)
2. Op vast punt in de ruimte
- Veranderende grootheid zien voorbij komen in dat punt
- Praten over periode
- Periode = T (s)
- Frequentie = 1/T : f (Hz)
Beide samenbrengen: voortplantingssnelheid
DAN: voortplantingssnelheid = golflengte x frequentie
Geluidsgolven
Longitudinale golven : lucht zal trillen
Verandering dichtheid medium met bepaalde frequenties
Verandert in richting voortplantingssnelheid
Voor geluidsgolf is er dus ook medium nodig
!! Als praten in vacuüm, dan zullen niks horen
Andere soorten medium: lucht, water, …
2
,Claus
Elektromagnetische golven
<-> geluidsgolven
WANT
- Transversale golf
o Plant zich voort in bepaalde richting
o Grootheid voortplanting loodrecht op deze richting
- Geen medium nodig
Voortplantingssnelheid = altijd zelfde
Lichtsnelheid
+/- 300.000 km/s
LET OP: wel verschillende soorten snelheden geluidsgolf, want is afhankelijk van medium
Als naar frequentie kijken, dan spreken van spectrum
Laagfrequente elektromagnetische golflengtes
Bv. radiologische stralen
Hoogfrequente elektromagnetische golflengtes
Bv. röntgenstralen
3
, Claus
Basisprincipes van Rx en CT
Röntgenstralen
= oudste niet-invasieve beeldvormingstechniek
Maakt gebruik van röntgenstralen
Genereren in Crookes buis
(manier om röntgenstralen op te wekken)
MAAR: toen niks van stralenbescherming
Idee dat röntgenstralen schadelijk zijn is
er nog niet zo lang
!! vroeger gezegd dat mee kon gaan
skiën of ondergoed hiermee aandoen,
want geeft warmte af
De röntgenbuis
Buis bestaat uit 2 delen
- Kathode : e- opwekken in goeidraad & dan vrijzetten
- Anode: pos geladen met Wolfraam (soort metaal)
Spanning opwekken, waardoor e- naar anode gaan
Met deze energie röntgenstralen opwekken
Anode zal roteren → zorgt voor motor geluid tijdens Rx
Aantal andere zaken
- Beschermingshulsel met lood
- Venster (w)
- Diafragma
Opwekken van X-stralen
Elektonen worden versneld & botsen op anode
- Opwekken warmte
o 99% van energie
o Dus koeling nodig
- Remstraling (Bremsstrahlung)
- Karakteristieke straling
o Afhankelijk van anode materiaal
Bremssstrahlung
Kernen in anodemateriaal
- Elektron komt toe
- Door Coulomb krachten vertragen
+ zal van koers veranderen
4
Medische beeldvorming
Inleiding
Overzicht medische beeldvorming
Medische beeldvorming : het maken van beelden van het menselijk lichaam op een niet- of weinig
invasieve manier
5 componenten
1. Golven opwekken die we in lichaam zullen sturen
2. Golven op verschillende manieren interageren met lichaam
!! Uit deze interactie komt golf terug
3. Detectie van terugkomende stralen
4. Omzetten naar signaal, dus beelden
5. Bekijken/rapporteren van deze beelden → leidt tot interpretatie
Drie modaliteiten binnen radiologie
1. US (echografie)
- Ultra-geluidsgolven
2. MRI (magnetische resonantie)
- Radiofrequente golven & magneetvelden
3. Rx en CT
- Rx = radiografie
- Röntgenstralen
2 & 3 maken gebruik van elektromagnetische golven
Ook 4e beeldvormingstechniek: nucleaire beeldvorming
Valt buiten dit vak
Radioactieve tracers inspuiten in lichaam & deze opsporen
1
,Claus
Verschillende soorten golven
Basisdefnities golf/trilling
Golf = oscillerende grootheid
Kan op 2 manieren bekijken
1. Op vast tijdspunt
- Praten over golflengte
- Golflengte = (m)
2. Op vast punt in de ruimte
- Veranderende grootheid zien voorbij komen in dat punt
- Praten over periode
- Periode = T (s)
- Frequentie = 1/T : f (Hz)
Beide samenbrengen: voortplantingssnelheid
DAN: voortplantingssnelheid = golflengte x frequentie
Geluidsgolven
Longitudinale golven : lucht zal trillen
Verandering dichtheid medium met bepaalde frequenties
Verandert in richting voortplantingssnelheid
Voor geluidsgolf is er dus ook medium nodig
!! Als praten in vacuüm, dan zullen niks horen
Andere soorten medium: lucht, water, …
2
,Claus
Elektromagnetische golven
<-> geluidsgolven
WANT
- Transversale golf
o Plant zich voort in bepaalde richting
o Grootheid voortplanting loodrecht op deze richting
- Geen medium nodig
Voortplantingssnelheid = altijd zelfde
Lichtsnelheid
+/- 300.000 km/s
LET OP: wel verschillende soorten snelheden geluidsgolf, want is afhankelijk van medium
Als naar frequentie kijken, dan spreken van spectrum
Laagfrequente elektromagnetische golflengtes
Bv. radiologische stralen
Hoogfrequente elektromagnetische golflengtes
Bv. röntgenstralen
3
, Claus
Basisprincipes van Rx en CT
Röntgenstralen
= oudste niet-invasieve beeldvormingstechniek
Maakt gebruik van röntgenstralen
Genereren in Crookes buis
(manier om röntgenstralen op te wekken)
MAAR: toen niks van stralenbescherming
Idee dat röntgenstralen schadelijk zijn is
er nog niet zo lang
!! vroeger gezegd dat mee kon gaan
skiën of ondergoed hiermee aandoen,
want geeft warmte af
De röntgenbuis
Buis bestaat uit 2 delen
- Kathode : e- opwekken in goeidraad & dan vrijzetten
- Anode: pos geladen met Wolfraam (soort metaal)
Spanning opwekken, waardoor e- naar anode gaan
Met deze energie röntgenstralen opwekken
Anode zal roteren → zorgt voor motor geluid tijdens Rx
Aantal andere zaken
- Beschermingshulsel met lood
- Venster (w)
- Diafragma
Opwekken van X-stralen
Elektonen worden versneld & botsen op anode
- Opwekken warmte
o 99% van energie
o Dus koeling nodig
- Remstraling (Bremsstrahlung)
- Karakteristieke straling
o Afhankelijk van anode materiaal
Bremssstrahlung
Kernen in anodemateriaal
- Elektron komt toe
- Door Coulomb krachten vertragen
+ zal van koers veranderen
4
