Samenvatting: thema 7: modellen van beïnvloeding
1. Groepsinteracties
Hoe beïnvloed de aanwezigheid van anderen ons functioneren?
- Groepen zijn over het algemeen genomen erg belangrijk voor mensen. Mensen hebben een
universele behoefte om ‘bij de ander’ te horen. We zijn ook in grote mate afhankelijk van de
ander.
- Alleen al de aanwezigheid van anderen heeft invloed op ons functioneren: het kan onze
prestaties (op allerlei gebied) positief of negatief beïnvloeden.
- Kernconcept: De aanwezigheid van anderen heeft een invloed op ons functioneren. Deze
invloed kan een vergemakkelijking van het functioneren inhouden, maar kan soms ook het
functioneren belemmeren. Het bij anderen horen is een universele behoefte, die voorkomt
naast de behoefte aan uniciteit.
Functies van groepen:
- De behoefte om ergens bij te horen (need to belong) is universeel en een fundamentele
behoefte. Zonder de groep voelt een mens zich verloren en IS hij misschien ook wel verloren.
De groep beschermt het individu voor allerlei ervaren en biedt dus een voordeel boven een
meer individueel bestaan om te kunnen overleven.
- Baumeister en Leary (1995) zeggen dat langdurige verbintenissen met anderen positieve
gevolgen hebben op ons welzijn, terwijl het gebrek aan relaties een negatief effect heeft op
ons welbevinden en de gezondheid.
- De behoefte om bij een groep te horen komt ook tot uiting in de angst om uitgestoten te
worden. Verbanning wordt niet voor niets in alle culturen als zware straf gezien. Voorbeeld:
in de Amish worden mensen die zich niet aan de regels houden ook (tijdelijk) verbannen door
hen te gaan vermijden. Ze mogen niet deelnemen aan de gebeurtenissen in de
gemeenschap, mogen niet werken in de gemeenschap, mogen niet praten met anderen…
- Een andere belangrijke functie van een groep is de mogelijkheid voor een individu om een
sociale identiteit te ontwikkelen. De identiteit die tot uiting komt in het lidmaatschap van
een groep. Een sociale identiteit wordt gedeeld met de leden die tot dezelfde groep
behoren. Deze bepaalt mee het zelfbeeld van iemand. Lidmaatschap van een groep met
hogere status zorgt voor een positiever zelfbeeld dan lidmaatschap van een groep met lagere
sociale status. (Tjafel en Turner, 1979).
, - Anderzijds hebben mensen ook nood aan uniek zijn, aan het zijn van een individu op zich,
dat los bestaat van de groep. Storr schreef over de behoefte aan alleen zijn en uniek zijn.
- De optimale distinctiviteitstheorie stelt dat mensen een evenwicht zoeken tussen uniek zijn
en ergens bij horen (brewer, 1991). Kleine groepen zouden daarom functioneler zijn dan
grote groepen, omdat je in een kleine groep eerder dit evenwicht bereikt. In grote groep
wordt je uniciteit bedreigd: je bent één van de velen.
- Mensen willen niet één van de velen zijn, de massa zijn.
- Optimale distinctiviteitstheorie (ons onderscheidend vermogen) is een theorie door Brewer
(1991) voorgestelde sociale psychologie die stelt dat individuen streven naar een optimale
balans tussen “aanpassing aan de groep/omgeving (assimilatie)” en “zich onderscheiden van
de ander”
- Dat wil zeggen, wanneer mensen voelen dat ze erg vergelijkbaar zijn met anderen, zoeken ze
naar een manier om anders te zijn. Wanneer ze het gevoel hebben anders te zijn, proberen
ze meer gelijkend te zijn.
- De theorie stelt dat individuen continu corrigerende maatregelen nemen om een optimaal
compromis tussen de noodzaak gelijkaardig te zijn en de noodzaak om anders te zijn
behouden.
- Iemand die te verschillend van zijn of haar in de groep zal een poging om overeenkomsten
tussen henzelf en andere leden van de in-groep vinden door het maken van in-groep
vergelijkingen voelt. Als alternatief, zal men die te vergelijkbaar voelt om een groep proberen
om zich te identificeren als onderscheiden van deze in-groep. Deze persoon zal vergelijkingen
tussen groepen maken in een poging te bewijzen zichzelf ze aanzienlijk anders dan andere
leden van deze groep, die zij bewonen. Wanneer men voelt voldoende gedifferentieerd en
geassimileerd, bereiken ze een tevreden staat van evenwicht (Brewer, 1991).
De aanwezigheid van anderen heeft een invloed op gedrag…
1. Sociale facilitatie= De aanwezigheid van anderen heeft een stimulerende invloed op
prestatie: wielrenners fietsen sneller als ze samen rijden dan wanneer ze alleen fietsen.
Sporten in teamverband zou door de aanwezigheid van teamgenoten gemakkelijker gaan dan
individueel sporten. Dit verklaart mede waarom een team boven zich uit kan stijgen.
Dit verschijnsel zien we ook bij dieren: kakkerlakken lopen sneller door een doolhof wanneer
andere kakkerlakken aanwezig zijn dan wanneer zij alleen hun weg moeten zoeken (Zajonc et al
1969).
2. Sociale interferentie= de aanwezigheid van anderen beïnvloedt de prestatie op een
negatieve manier. Dit zien we vooral optreden wanneer mensen taken moeten uitvoeren die
ze moeilijk vinden.
Vb de spanning bij een spreekbeurt/toneel: als je alleen voor een publiek staat, kan
plankenkoorts toeslaan.
1. Groepsinteracties
Hoe beïnvloed de aanwezigheid van anderen ons functioneren?
- Groepen zijn over het algemeen genomen erg belangrijk voor mensen. Mensen hebben een
universele behoefte om ‘bij de ander’ te horen. We zijn ook in grote mate afhankelijk van de
ander.
- Alleen al de aanwezigheid van anderen heeft invloed op ons functioneren: het kan onze
prestaties (op allerlei gebied) positief of negatief beïnvloeden.
- Kernconcept: De aanwezigheid van anderen heeft een invloed op ons functioneren. Deze
invloed kan een vergemakkelijking van het functioneren inhouden, maar kan soms ook het
functioneren belemmeren. Het bij anderen horen is een universele behoefte, die voorkomt
naast de behoefte aan uniciteit.
Functies van groepen:
- De behoefte om ergens bij te horen (need to belong) is universeel en een fundamentele
behoefte. Zonder de groep voelt een mens zich verloren en IS hij misschien ook wel verloren.
De groep beschermt het individu voor allerlei ervaren en biedt dus een voordeel boven een
meer individueel bestaan om te kunnen overleven.
- Baumeister en Leary (1995) zeggen dat langdurige verbintenissen met anderen positieve
gevolgen hebben op ons welzijn, terwijl het gebrek aan relaties een negatief effect heeft op
ons welbevinden en de gezondheid.
- De behoefte om bij een groep te horen komt ook tot uiting in de angst om uitgestoten te
worden. Verbanning wordt niet voor niets in alle culturen als zware straf gezien. Voorbeeld:
in de Amish worden mensen die zich niet aan de regels houden ook (tijdelijk) verbannen door
hen te gaan vermijden. Ze mogen niet deelnemen aan de gebeurtenissen in de
gemeenschap, mogen niet werken in de gemeenschap, mogen niet praten met anderen…
- Een andere belangrijke functie van een groep is de mogelijkheid voor een individu om een
sociale identiteit te ontwikkelen. De identiteit die tot uiting komt in het lidmaatschap van
een groep. Een sociale identiteit wordt gedeeld met de leden die tot dezelfde groep
behoren. Deze bepaalt mee het zelfbeeld van iemand. Lidmaatschap van een groep met
hogere status zorgt voor een positiever zelfbeeld dan lidmaatschap van een groep met lagere
sociale status. (Tjafel en Turner, 1979).
, - Anderzijds hebben mensen ook nood aan uniek zijn, aan het zijn van een individu op zich,
dat los bestaat van de groep. Storr schreef over de behoefte aan alleen zijn en uniek zijn.
- De optimale distinctiviteitstheorie stelt dat mensen een evenwicht zoeken tussen uniek zijn
en ergens bij horen (brewer, 1991). Kleine groepen zouden daarom functioneler zijn dan
grote groepen, omdat je in een kleine groep eerder dit evenwicht bereikt. In grote groep
wordt je uniciteit bedreigd: je bent één van de velen.
- Mensen willen niet één van de velen zijn, de massa zijn.
- Optimale distinctiviteitstheorie (ons onderscheidend vermogen) is een theorie door Brewer
(1991) voorgestelde sociale psychologie die stelt dat individuen streven naar een optimale
balans tussen “aanpassing aan de groep/omgeving (assimilatie)” en “zich onderscheiden van
de ander”
- Dat wil zeggen, wanneer mensen voelen dat ze erg vergelijkbaar zijn met anderen, zoeken ze
naar een manier om anders te zijn. Wanneer ze het gevoel hebben anders te zijn, proberen
ze meer gelijkend te zijn.
- De theorie stelt dat individuen continu corrigerende maatregelen nemen om een optimaal
compromis tussen de noodzaak gelijkaardig te zijn en de noodzaak om anders te zijn
behouden.
- Iemand die te verschillend van zijn of haar in de groep zal een poging om overeenkomsten
tussen henzelf en andere leden van de in-groep vinden door het maken van in-groep
vergelijkingen voelt. Als alternatief, zal men die te vergelijkbaar voelt om een groep proberen
om zich te identificeren als onderscheiden van deze in-groep. Deze persoon zal vergelijkingen
tussen groepen maken in een poging te bewijzen zichzelf ze aanzienlijk anders dan andere
leden van deze groep, die zij bewonen. Wanneer men voelt voldoende gedifferentieerd en
geassimileerd, bereiken ze een tevreden staat van evenwicht (Brewer, 1991).
De aanwezigheid van anderen heeft een invloed op gedrag…
1. Sociale facilitatie= De aanwezigheid van anderen heeft een stimulerende invloed op
prestatie: wielrenners fietsen sneller als ze samen rijden dan wanneer ze alleen fietsen.
Sporten in teamverband zou door de aanwezigheid van teamgenoten gemakkelijker gaan dan
individueel sporten. Dit verklaart mede waarom een team boven zich uit kan stijgen.
Dit verschijnsel zien we ook bij dieren: kakkerlakken lopen sneller door een doolhof wanneer
andere kakkerlakken aanwezig zijn dan wanneer zij alleen hun weg moeten zoeken (Zajonc et al
1969).
2. Sociale interferentie= de aanwezigheid van anderen beïnvloedt de prestatie op een
negatieve manier. Dit zien we vooral optreden wanneer mensen taken moeten uitvoeren die
ze moeilijk vinden.
Vb de spanning bij een spreekbeurt/toneel: als je alleen voor een publiek staat, kan
plankenkoorts toeslaan.
