Samenvatting Kinder- en Jeugdpsychiatrie - Danckaerts

Hoofdstuk 1: Somatoforme stoornissen

 Historische, mythische verklaringen
o Vroegere ‘hysterische persoonlijkheden’ (hysterie is Grieks voor “uterus”)
 Alles werd weggenomen van de patiënt en dan was het probleem opgelost
o Freud = eerste benadering op een psychotherapeutische manier
 Ongewilde emoties en gedachten vervangen door somatische symptomen
 Gedachten onderdrukken  spanning  kortsluiting lichaam  symptomen
 We hebben gedachten die niet gevoeld of gedacht kunnen worden
 Het onderdrukken van die gedachten leidt tot spanning
 De spanning leidt tot een kortsluiting in het lichaam  symptomen
o Systeemtherapie = symptoom is functioneel (bv. afleiden van conflicten)
 De meest gevoelige persoon in het gezin zal een symptoom produceren op het
moment dat het gezin dreigt te disfunctioneren (bv. scheiding).
 Het symptoom is een afleidingsmanoeuvre van de scheiding
 Symbolische natuur van het symptoom
 Als iemand ziek was in het gezin, betekende dit dat er zich een nieuw systeem
vestigde rond de zieke die een functie had voor alle leden van het systeem
 Holistische benadering in de geneeskunde
o Geen scheiding tussen lichaam en geest
 Samenspel tussen het lichaam en de psyche
o Bij een psychisch probleem, zal ook het lichaam niet goed presteren
 Psychologische problemen  fysische repercussies / terugslag
 Bv. stress leidt tot sneller ademen, rode vlekken in hals, …
o Bij een fysisch probleem, zal ook de psyche aangetast zijn
 Fysische stoornis  psychologische repercussies / terugslag
 Bv. Als ik griep heb, heb ik minder concentratie en ben ik emotioneler
 Somatoforme stoornissen = samenspel tussen lichaam en geest
o DSM-IV = ‘Somatoforme Stoornissen’
 Er moeten ergens fysieke klachten zijn
 Geen demonstreerbare fysieke problemen of minstens niet in proportie
 Specifieer = acuut of chronisch
o DSM-V = ‘Somatische Symptoomstoornissen’
 Verontrustende of disfunctionele somatische symptomen
 Pijnen / vermoeidheid / nausea / neurologisch / …
 Excessieve gedachten, gevoelens of gedragingen, gerelateerd aan
 Preoccupatie / angst / tijd en energie
 Specifieer
 Persisterend = langer dan 6 maanden aanwezig
 Predominante pijn
 Ernstgradatie
o Ernstgradatie is geen goed criteria bij kinderen
 Klachten vallen vaak binnen het ‘normale’
 Hoe jonger, hoe normaler dingen die je overkomen lijken
o Symptom-shifting
 Als een symptoom A wordt weggenomen (bv. buikpijn weg door operatie), komt er
een symptoom B in de plaats (bv. verlamde benen na operatie)
o La belle indifference = discrepantie tussen ‘ernst symptoom’ en ‘opvatting van kind’


1

,  Kinderen met ernstige klachten (bv. verlamming) zijn er vaak zelf niet ongerust
over omdat het als lichaamseigen wordt beschouwd
 Deze term is verlaten want volwassenen zijn wel ongerust
 Verschillende vormen van geneeskunde
o Somatische geneeskunde (figuur 1)
 Etiologie / origine = vooral fysisch (± 90%)
 Expressie = vooral somatisch (± 95%)
o Psychiatrie (figuur 2)
 Etiologie / origine = fysisch (50%) + psychologisch (50%)
 Expressie = vooral psychologisch (± 95%)
o Psychosomatische aandoeningen (figuur 3)
 Voornamelijk in somatisch-fysische vlak maar sterke stressgevoelige en zelfs
stress-veroorzakende pool ( ≠ somatoforme stoornis!)
 Somatische aandoening waarbij er een aantal psychische fenomenen aan de
orde zijn + waar stress het ziekteverloop sterk beïnvloedt
 Hypertensie
 Ziekte van Crohn / Inflammatoire darmziekten
 Migraine
 Astma
o Somatoforme stoornissen (figuur 4) = ook binnen psychiatrie redelijk atypisch!
 Etiologie / origine = bijna 100% psychologisch
 Expressie = bijna 100% somatisch
 Waar zou je CVS plaatsen?
o Groot mysterie, niemand weet het, enorme controverse
o Zeker GEEN somatoforme aandoening!!
 Geen puur psychisch gegeven dat zich somatisch uit!
o Wetenschap twijfelt tussen psychosomatische of somatische aandoening
 Ziekteangststoornis
o DSM-V
 Preoccupatie met het hebben / krijgen van een ernstige ziekte
 Lichamelijke klachten zijn afwezig of de preoccupatie is disproportioneel aan de
somatische aandoening
 Angst over de gezondheid en snel verontrust over de eigen gezondheidstoestand
 Excessief gezondheidsgerelateerd gedrag of maladaptieve vermijding
o Deze is in wezen iets anders dan een somatoforme stoornis
 Het is eerder een denkstoornis (imaginaire lichamelijke klacht)
 In DSM-IV noemde dit “Hypochondrie”
 Preoccupatie met de vrees een ernstige ziekte te hebben en de
preoccupatie blijft ondanks medisch onderzoek en geruststelling.
 In DSM-IV noemde dit “Body Dysmorfic Stoornis”
 Preoccupatie met een onvolkomenheid van het uiterlijk. Indien er een
lichamelijke afwijking is, dan is de ongerustheid overdreven.
 Conversiestoornis (functioneel-neurologisch-symptoomstoornis)
o DSM-V
 Symptomen van veranderingen in motorische / sensorische functies
 Het symptoom is incompatibel met bekende neurologische aandoeningen
o Symptomen die een neurologische problematiek nabootsen
 Oorzaak = acute stress door angst of woede die de persoon niet kan verwerken.


2