Hoofdstuk 2: Ontdekkingsreizen en mondialisering
- Afbeelding p. 37: Standbeeld Columbus besmeurd: staat voor bloed
Wat deden de ontdekkingsreizigers?
Wat waren de gevolgen van de ontdekkingsreizen?
I. Wat weet je al?
- Voorbeelden van Ambiorix (Tongeren) en Godfried van Bouillon (Brussel)
Constructie van beelden die refereren aan een ‘gedeeld verleden’
(het verdedigen tegen de Romeinen, het vechten bij de Kruistochten)
= insteek 19de-eeuws nationalisme
II. Wat weet je nog niet?
Contact tussen Europa en rest van de wereld (vooral Amerika)
III. Op onderzoek
1. Welke ontdekkingsreizigers kregen een standbeeld en wanneer?
- Tijdlijn:
- 1000: Viking Leif Eriksson : eerste Europeaan in Amerika(?)
- 1300: Marco Polo : Venetiaan naar Beijing
- 14de eeuw: Ibn Battuta : Marokkaan naar China
- 1411: Zheng he : Chinese ontdekkingsreiziger start met vloot
naar Oost-Afrika
- 15de eeuw: Hendrik de Zeevaarder: Portugese prins die ontdekkingsreizen
financiert naar West-Afrika
- 1488: Bartolomé Dias: Portugees naar Kaap de Goede Hoop (Z-Afrika)
- 1492: Christoffel Columbus: Bereikt Bahamas
- 1498: Vasco da Gama: Portugees rond Afrika naar India
- 1499: Amerigo Vespucci: Florentijn bereikt Amerikaans vasteland
- 1519-1521: Hernán Cortés: Spanjaard verovert Mexico op Azteken
- 1519: Magelhaes: Portugees in Spaanse dienst
Eerste reis rond de wereld; stierf op Filipijnen
- 1600: Willem Barentsz: Noordelijke route naar India
Brengt noordelijke zeeën in kaart (Barentszee)
- 1603: Samuel de Champlain: Fransman ontdekt delen Canada
Grondlegger Quebec
- 1768: James Cook: Engelsman begint expedities in Grote Oceaan
Kusten Nieuw-Zeeland en Australië in kaart
- 1896: Adrien de Gerlache: Belg die expedities naar Antarctica organiseert
1
, Opdrachten:
2. de standbeelden werden vanaf de 19de eeuw opgericht (gedeeld
verleden, fierheid over dat verleden)
3. er is continuïteit in dit reizen: ook in de middeleeuwen en ook na de
vroegmoderne tijd.
4. ook ‘oosters’ gegeven: Zheng he, Ibn Battuta
5. hedendaagse ontdekkingsreizen (eventueel op zee, in de ruimte)
2. Waarom staat Europa centraal op de wereldkaart?
- evolutie handelscontacten:
1. zijderoute: Azië domineerde handel tussen oost en west
2. 15de-eeuwse ontdekkingsreizen: Afrika en Amerika betrokken bij handel
= mondialisering (continenten in contact)
- Via kaarten zicht op territoriale invulling = hoe het grondgebied en de grenzen
veranderen door de tijd
- Opdrachten:
1. Vooral maritieme routes
2. Driehoekshandel: - ruimte: tussen Europa, Afrika en Azië (Atl. Oceaan)
- tijd: 16de tot en met 19de eeuw
- producten: - uit Europa: vuurwapens, textiel, ijzer, …
- uit Afrika: slaven
- uit Amerika: suiker, rum, koffie, katoen, …
3. Door de ontdekkingsreizen kwamen heel wat gebieden met mekaar in contact
en vond er naast het uitwisselen van producten ook een sociale en culturele
uitwisseling plaats.
4. Het latere Brazilië lag verspreid over het Portugese en Spaanse deel. Brazilië
werd dus het land waar later als enige Portugees gesproken werd.
5. Vooral de kaart op basis van de 15de-eeuwse ontdekkingen, al hangt dat ervan
af. In China zullen ze eerder een kaart gebruiken die China in het midden stelt.
- Historisch denken: de presentatie van een bron
bronnen zijn niet neutraal voorgesteld of geciteerd, bv.:
- delen weglaten uit langere teksten
- stukjes knippen van/bijschrijft toevoegen bij visuele bron
historici maken bepaald perspectief duidelijk
- is daarom niet verkeerd, maar kan misleidend zijn
- bewust zijn hiervan!
2
- Afbeelding p. 37: Standbeeld Columbus besmeurd: staat voor bloed
Wat deden de ontdekkingsreizigers?
Wat waren de gevolgen van de ontdekkingsreizen?
I. Wat weet je al?
- Voorbeelden van Ambiorix (Tongeren) en Godfried van Bouillon (Brussel)
Constructie van beelden die refereren aan een ‘gedeeld verleden’
(het verdedigen tegen de Romeinen, het vechten bij de Kruistochten)
= insteek 19de-eeuws nationalisme
II. Wat weet je nog niet?
Contact tussen Europa en rest van de wereld (vooral Amerika)
III. Op onderzoek
1. Welke ontdekkingsreizigers kregen een standbeeld en wanneer?
- Tijdlijn:
- 1000: Viking Leif Eriksson : eerste Europeaan in Amerika(?)
- 1300: Marco Polo : Venetiaan naar Beijing
- 14de eeuw: Ibn Battuta : Marokkaan naar China
- 1411: Zheng he : Chinese ontdekkingsreiziger start met vloot
naar Oost-Afrika
- 15de eeuw: Hendrik de Zeevaarder: Portugese prins die ontdekkingsreizen
financiert naar West-Afrika
- 1488: Bartolomé Dias: Portugees naar Kaap de Goede Hoop (Z-Afrika)
- 1492: Christoffel Columbus: Bereikt Bahamas
- 1498: Vasco da Gama: Portugees rond Afrika naar India
- 1499: Amerigo Vespucci: Florentijn bereikt Amerikaans vasteland
- 1519-1521: Hernán Cortés: Spanjaard verovert Mexico op Azteken
- 1519: Magelhaes: Portugees in Spaanse dienst
Eerste reis rond de wereld; stierf op Filipijnen
- 1600: Willem Barentsz: Noordelijke route naar India
Brengt noordelijke zeeën in kaart (Barentszee)
- 1603: Samuel de Champlain: Fransman ontdekt delen Canada
Grondlegger Quebec
- 1768: James Cook: Engelsman begint expedities in Grote Oceaan
Kusten Nieuw-Zeeland en Australië in kaart
- 1896: Adrien de Gerlache: Belg die expedities naar Antarctica organiseert
1
, Opdrachten:
2. de standbeelden werden vanaf de 19de eeuw opgericht (gedeeld
verleden, fierheid over dat verleden)
3. er is continuïteit in dit reizen: ook in de middeleeuwen en ook na de
vroegmoderne tijd.
4. ook ‘oosters’ gegeven: Zheng he, Ibn Battuta
5. hedendaagse ontdekkingsreizen (eventueel op zee, in de ruimte)
2. Waarom staat Europa centraal op de wereldkaart?
- evolutie handelscontacten:
1. zijderoute: Azië domineerde handel tussen oost en west
2. 15de-eeuwse ontdekkingsreizen: Afrika en Amerika betrokken bij handel
= mondialisering (continenten in contact)
- Via kaarten zicht op territoriale invulling = hoe het grondgebied en de grenzen
veranderen door de tijd
- Opdrachten:
1. Vooral maritieme routes
2. Driehoekshandel: - ruimte: tussen Europa, Afrika en Azië (Atl. Oceaan)
- tijd: 16de tot en met 19de eeuw
- producten: - uit Europa: vuurwapens, textiel, ijzer, …
- uit Afrika: slaven
- uit Amerika: suiker, rum, koffie, katoen, …
3. Door de ontdekkingsreizen kwamen heel wat gebieden met mekaar in contact
en vond er naast het uitwisselen van producten ook een sociale en culturele
uitwisseling plaats.
4. Het latere Brazilië lag verspreid over het Portugese en Spaanse deel. Brazilië
werd dus het land waar later als enige Portugees gesproken werd.
5. Vooral de kaart op basis van de 15de-eeuwse ontdekkingen, al hangt dat ervan
af. In China zullen ze eerder een kaart gebruiken die China in het midden stelt.
- Historisch denken: de presentatie van een bron
bronnen zijn niet neutraal voorgesteld of geciteerd, bv.:
- delen weglaten uit langere teksten
- stukjes knippen van/bijschrijft toevoegen bij visuele bron
historici maken bepaald perspectief duidelijk
- is daarom niet verkeerd, maar kan misleidend zijn
- bewust zijn hiervan!
2
