Sociaal recht 1
DEEL 1: Inleiding................................................................................................................................4
0. Hoe werken met de regelgeving? (op deze manier verwijzen naar een artikel op examen)...........4
1. Wat is sociale wetgeving?...............................................................................................................4
2. Historiek arbeidsrecht.....................................................................................................................5
3. Bronnen sociale wetgeving.............................................................................................................5
INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN:.............................................................................................5
Hiërarchie van Europese rechtsregels o.b.v. hun bindingen............................................................6
NATIONALE RECHTSBRONNEN:.......................................................................................................6
DEEL 2: algemene bepalingen van de WAO (arbeidsrecht).................................................................7
1. Wat is een arbeidsovereenkomst (AO)............................................................................................7
2. Kenmerk van AO = ondergeschikt verband.....................................................................................7
Ondergeschikt verband is een actuele discussie.............................................................................7
3. Toepassingsgebied arbeidsovereenkomstwet.................................................................................8
4. Het aangaan van een arbeidsovereenkomst...................................................................................8
5. Soorten AO.....................................................................................................................................9
Soorten naargelang soort WN (inhoud)..........................................................................................9
Soorten naargelang de duur van de overeenkomst......................................................................10
Soorten naargelang de omvang van het werk...............................................................................10
Soorten naargelang de wijze waarop de overeenkomst wordt afgesloten....................................11
Geen aparte arbeidsovereenkomst startbaanovereenkomst (SBO).............................................11
6. Verjaring.......................................................................................................................................11
DEEL 3: Uitvoering van de AO..........................................................................................................12
1. Verplichtingen van beide partijen.................................................................................................12
2. verplichtingen van de WN.............................................................................................................13
3. verplichtingen van de WG.............................................................................................................13
Aansprakelijkheid..........................................................................................................................14
DEEL 4: schorsing van de uitvoering van de AO................................................................................15
1. Het begrip schorsing.....................................................................................................................15
2. Gewaarborgd dagloon = een soort van schorsing.........................................................................15
3. Arbeidsongeschiktheid.................................................................................................................15
Verplichtingen van de WN............................................................................................................15
Controle door WG.........................................................................................................................16
Gewaarborgd loon........................................................................................................................16
4. Zwangerschaps- en bevallingsrust (= samen moederschaprust)...................................................17
Pagina 1 van 29
, Periode van de schorsing voor WN...............................................................................................17
Overdracht van prenatale rust......................................................................................................17
Verlenging van de postnatale rust................................................................................................18
Bescherming tegen ontslag...........................................................................................................18
Zwangerschapsonderzoek.............................................................................................................18
Borstvoedingspauze......................................................................................................................18
Borstvoedingsverlof......................................................................................................................19
5. Kort verzuim = klein verlet............................................................................................................19
Algemene principes......................................................................................................................19
Lijst van gebeurtenissen in KB en cao...........................................................................................19
Geboorteverlof (vroegere vaderschapsverlof)..............................................................................19
Adoptieverlof (art. 30ter WAO).....................................................................................................19
Recht op verlof voor pleegouders.................................................................................................20
6. Loopbaanonderbreking en tijdskrediet (cao nr. 103)....................................................................20
Tijdskrediet (algemeen stelsel).....................................................................................................20
Landingsbaan................................................................................................................................20
7. thematische verloven...................................................................................................................21
8. Verlof om dwingende redenen.....................................................................................................21
Zorgverlof.........................................................................................................................................21
10. Andere schorsingen WAO..........................................................................................................21
DEEL 5: Einde van de AO..................................................................................................................22
1. Algemene (civielrechtelijke) wijzen van beëindiging.....................................................................22
Wederzijdse toestemming............................................................................................................22
Overmacht....................................................................................................................................22
Ontbindend beding.......................................................................................................................22
Afloop van de termijn of voltooiing van het afgesproken werk....................................................22
2. Arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag......................................................................22
Algemeen......................................................................................................................................23
De opzegging................................................................................................................................23
Duur van de opzegtermijn (art. 37/2 WAO)..................................................................................23
Schorsing van de opzeggingstermijn.............................................................................................24
3. sollicitatieverlof............................................................................................................................24
Bepaling van dwingend recht........................................................................................................24
Opnamemodaliteit........................................................................................................................24
4. opzeggingsvergoeding..................................................................................................................24
Algemeen......................................................................................................................................24
Pagina 2 van 29
, 5. outplacement...............................................................................................................................24
Inhoud van de regeling.................................................................................................................25
6. ontslag wegens dringende reden..................................................................................................25
Algemeen (art. 35 WAO)...............................................................................................................25
Termijnen......................................................................................................................................25
Bewijs: door de ontslag gevende partij.........................................................................................26
Vergoedingsregeling.....................................................................................................................26
7. Motiveringsplicht, kennelijk onredelijk ontslag en willekeurige afdanking...................................26
Algemeen......................................................................................................................................26
Recht om de concrete ontslagreden te vernemen........................................................................26
Kennelijk onredelijk ontslag..........................................................................................................26
8. onregelmatige beëindiging of verbreking van de overeenkomst..................................................26
Algemeen......................................................................................................................................26
Eenzijdige wijziging van de overeenkomst....................................................................................26
Houding WN.................................................................................................................................27
9. bescherming tegen ontslag...........................................................................................................27
DEEL 6: Arbeidsduur + loon..............................................................................................................27
1. arbeidsduur..................................................................................................................................27
2. minimumgrenzen van arbeidsduur...............................................................................................27
Minimale grenzen per werkperiode..............................................................................................27
Minimale grenzen per week.........................................................................................................28
3. pauzes en rusttijden......................................................................................................................28
4. maximumgrenzen arbeidstijd.......................................................................................................28
Grenzen per dag...........................................................................................................................28
Grenzen per week.........................................................................................................................28
Structurele afwijkingen op maximumgrenzen..............................................................................28
5. Overloon.......................................................................................................................................28
Bedrag overloon...........................................................................................................................28
6. nachtarbeid...................................................................................................................................29
7. glijdende werktijden.....................................................................................................................29
8. Loonbeslag en loonoverdracht.....................................................................................................29
Grenzen bij loon (2023)................................................................................................................29
Grenzen bij vervangingsinkomen (2023).......................................................................................29
Pagina 3 van 29
, DEEL 1: Inleiding
Doel arbeidsovereenkomst = WN in levensonderhoud voorzien, want WN is kwetsbaar omdat deze
afhankelijk wordt van de WG.
Je bent afhankelijk van een AO om in levensonderhoud te kunnen voorzien, maar je kan wel
terugvallen op een sociaal zekerheidssysteem.
0. Hoe werken met de regelgeving? (op deze manier verwijzen naar een artikel op examen)
Onderverdeling in een rechtsbron deel, boek, titel, hoofdstuk, afdeling, onderafdeling (codex)
Binnen een artikel lid, paragraaf, 1°/2°/3°
Vb uitspraak: art.10 §2, 2° = artikel 10, paragraaf 2, ten 2 e.
1. Wat is sociale wetgeving?
= geen duidelijk afgebakend beeld
2 gemeenschappelijke kenmerken:
Bijzonder doel (SR 1)
o Bescherming van belangen van de WN
o Bevorderen van welzijn WN
Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten (SR 2)
Vb: loonbeschermingswet, Wet op arbeidsreglement, WAO, arbeidswet
sociale wetgeving = arbeidsrecht + sociale zekerheidsrecht
Arbeidsrecht = geheel van rechtsregels dat de verhoudingen regelt tussen WN en WG
Sociale wetgeving schema:
SCHEMA VOORBEELD
Individuele relaties tussen WG en jij als WN Loon (omdat dit individueel afdwingbaar is, je
= Wat er gebeurd tussen WN en WG kan zelf loonsverhoging vragen)
individuele arbeidsovereenkomst
Collectieve relaties tussen WG en alle WN Loon (deze worden in CAO vastgelegd)
= regels die voor alle WN gelden op collectief niveau CAO = collectieve arbeidsovereenkomst
Beschermingsmaatregelen voor WN Welzijnsrecht
Arbeidsvoorzieningen Opleidingen (VDAB), RVA
Sociale zekerheid Uitkeringen, RSZ
Minimumvoorzieningen / sociale bijstand Leefloon, maatschappelijke integratie
= wanneer je geen recht hebt op sociale zekerheid
omdat je in het leven niet (genoeg) hebt bijgedragen
aan sociale zekerheid
Geschillen van sociaal recht Arbeidsrechtbank voor geschillen van sociaal
recht (eerste aanleg)
Arbeidshof (tweede aanleg)
Er is een individuele AO, maar ook een CAO op 3 niveaus:
1) binnen een onderneming = regels voor alle WN in de onderneming
2) sectoraal niveau = regels voor iedereen die in ei sector werkt
3) nationaal niveau = regels voor iedereen in België
Pagina 4 van 29
DEEL 1: Inleiding................................................................................................................................4
0. Hoe werken met de regelgeving? (op deze manier verwijzen naar een artikel op examen)...........4
1. Wat is sociale wetgeving?...............................................................................................................4
2. Historiek arbeidsrecht.....................................................................................................................5
3. Bronnen sociale wetgeving.............................................................................................................5
INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN:.............................................................................................5
Hiërarchie van Europese rechtsregels o.b.v. hun bindingen............................................................6
NATIONALE RECHTSBRONNEN:.......................................................................................................6
DEEL 2: algemene bepalingen van de WAO (arbeidsrecht).................................................................7
1. Wat is een arbeidsovereenkomst (AO)............................................................................................7
2. Kenmerk van AO = ondergeschikt verband.....................................................................................7
Ondergeschikt verband is een actuele discussie.............................................................................7
3. Toepassingsgebied arbeidsovereenkomstwet.................................................................................8
4. Het aangaan van een arbeidsovereenkomst...................................................................................8
5. Soorten AO.....................................................................................................................................9
Soorten naargelang soort WN (inhoud)..........................................................................................9
Soorten naargelang de duur van de overeenkomst......................................................................10
Soorten naargelang de omvang van het werk...............................................................................10
Soorten naargelang de wijze waarop de overeenkomst wordt afgesloten....................................11
Geen aparte arbeidsovereenkomst startbaanovereenkomst (SBO).............................................11
6. Verjaring.......................................................................................................................................11
DEEL 3: Uitvoering van de AO..........................................................................................................12
1. Verplichtingen van beide partijen.................................................................................................12
2. verplichtingen van de WN.............................................................................................................13
3. verplichtingen van de WG.............................................................................................................13
Aansprakelijkheid..........................................................................................................................14
DEEL 4: schorsing van de uitvoering van de AO................................................................................15
1. Het begrip schorsing.....................................................................................................................15
2. Gewaarborgd dagloon = een soort van schorsing.........................................................................15
3. Arbeidsongeschiktheid.................................................................................................................15
Verplichtingen van de WN............................................................................................................15
Controle door WG.........................................................................................................................16
Gewaarborgd loon........................................................................................................................16
4. Zwangerschaps- en bevallingsrust (= samen moederschaprust)...................................................17
Pagina 1 van 29
, Periode van de schorsing voor WN...............................................................................................17
Overdracht van prenatale rust......................................................................................................17
Verlenging van de postnatale rust................................................................................................18
Bescherming tegen ontslag...........................................................................................................18
Zwangerschapsonderzoek.............................................................................................................18
Borstvoedingspauze......................................................................................................................18
Borstvoedingsverlof......................................................................................................................19
5. Kort verzuim = klein verlet............................................................................................................19
Algemene principes......................................................................................................................19
Lijst van gebeurtenissen in KB en cao...........................................................................................19
Geboorteverlof (vroegere vaderschapsverlof)..............................................................................19
Adoptieverlof (art. 30ter WAO).....................................................................................................19
Recht op verlof voor pleegouders.................................................................................................20
6. Loopbaanonderbreking en tijdskrediet (cao nr. 103)....................................................................20
Tijdskrediet (algemeen stelsel).....................................................................................................20
Landingsbaan................................................................................................................................20
7. thematische verloven...................................................................................................................21
8. Verlof om dwingende redenen.....................................................................................................21
Zorgverlof.........................................................................................................................................21
10. Andere schorsingen WAO..........................................................................................................21
DEEL 5: Einde van de AO..................................................................................................................22
1. Algemene (civielrechtelijke) wijzen van beëindiging.....................................................................22
Wederzijdse toestemming............................................................................................................22
Overmacht....................................................................................................................................22
Ontbindend beding.......................................................................................................................22
Afloop van de termijn of voltooiing van het afgesproken werk....................................................22
2. Arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag......................................................................22
Algemeen......................................................................................................................................23
De opzegging................................................................................................................................23
Duur van de opzegtermijn (art. 37/2 WAO)..................................................................................23
Schorsing van de opzeggingstermijn.............................................................................................24
3. sollicitatieverlof............................................................................................................................24
Bepaling van dwingend recht........................................................................................................24
Opnamemodaliteit........................................................................................................................24
4. opzeggingsvergoeding..................................................................................................................24
Algemeen......................................................................................................................................24
Pagina 2 van 29
, 5. outplacement...............................................................................................................................24
Inhoud van de regeling.................................................................................................................25
6. ontslag wegens dringende reden..................................................................................................25
Algemeen (art. 35 WAO)...............................................................................................................25
Termijnen......................................................................................................................................25
Bewijs: door de ontslag gevende partij.........................................................................................26
Vergoedingsregeling.....................................................................................................................26
7. Motiveringsplicht, kennelijk onredelijk ontslag en willekeurige afdanking...................................26
Algemeen......................................................................................................................................26
Recht om de concrete ontslagreden te vernemen........................................................................26
Kennelijk onredelijk ontslag..........................................................................................................26
8. onregelmatige beëindiging of verbreking van de overeenkomst..................................................26
Algemeen......................................................................................................................................26
Eenzijdige wijziging van de overeenkomst....................................................................................26
Houding WN.................................................................................................................................27
9. bescherming tegen ontslag...........................................................................................................27
DEEL 6: Arbeidsduur + loon..............................................................................................................27
1. arbeidsduur..................................................................................................................................27
2. minimumgrenzen van arbeidsduur...............................................................................................27
Minimale grenzen per werkperiode..............................................................................................27
Minimale grenzen per week.........................................................................................................28
3. pauzes en rusttijden......................................................................................................................28
4. maximumgrenzen arbeidstijd.......................................................................................................28
Grenzen per dag...........................................................................................................................28
Grenzen per week.........................................................................................................................28
Structurele afwijkingen op maximumgrenzen..............................................................................28
5. Overloon.......................................................................................................................................28
Bedrag overloon...........................................................................................................................28
6. nachtarbeid...................................................................................................................................29
7. glijdende werktijden.....................................................................................................................29
8. Loonbeslag en loonoverdracht.....................................................................................................29
Grenzen bij loon (2023)................................................................................................................29
Grenzen bij vervangingsinkomen (2023).......................................................................................29
Pagina 3 van 29
, DEEL 1: Inleiding
Doel arbeidsovereenkomst = WN in levensonderhoud voorzien, want WN is kwetsbaar omdat deze
afhankelijk wordt van de WG.
Je bent afhankelijk van een AO om in levensonderhoud te kunnen voorzien, maar je kan wel
terugvallen op een sociaal zekerheidssysteem.
0. Hoe werken met de regelgeving? (op deze manier verwijzen naar een artikel op examen)
Onderverdeling in een rechtsbron deel, boek, titel, hoofdstuk, afdeling, onderafdeling (codex)
Binnen een artikel lid, paragraaf, 1°/2°/3°
Vb uitspraak: art.10 §2, 2° = artikel 10, paragraaf 2, ten 2 e.
1. Wat is sociale wetgeving?
= geen duidelijk afgebakend beeld
2 gemeenschappelijke kenmerken:
Bijzonder doel (SR 1)
o Bescherming van belangen van de WN
o Bevorderen van welzijn WN
Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten (SR 2)
Vb: loonbeschermingswet, Wet op arbeidsreglement, WAO, arbeidswet
sociale wetgeving = arbeidsrecht + sociale zekerheidsrecht
Arbeidsrecht = geheel van rechtsregels dat de verhoudingen regelt tussen WN en WG
Sociale wetgeving schema:
SCHEMA VOORBEELD
Individuele relaties tussen WG en jij als WN Loon (omdat dit individueel afdwingbaar is, je
= Wat er gebeurd tussen WN en WG kan zelf loonsverhoging vragen)
individuele arbeidsovereenkomst
Collectieve relaties tussen WG en alle WN Loon (deze worden in CAO vastgelegd)
= regels die voor alle WN gelden op collectief niveau CAO = collectieve arbeidsovereenkomst
Beschermingsmaatregelen voor WN Welzijnsrecht
Arbeidsvoorzieningen Opleidingen (VDAB), RVA
Sociale zekerheid Uitkeringen, RSZ
Minimumvoorzieningen / sociale bijstand Leefloon, maatschappelijke integratie
= wanneer je geen recht hebt op sociale zekerheid
omdat je in het leven niet (genoeg) hebt bijgedragen
aan sociale zekerheid
Geschillen van sociaal recht Arbeidsrechtbank voor geschillen van sociaal
recht (eerste aanleg)
Arbeidshof (tweede aanleg)
Er is een individuele AO, maar ook een CAO op 3 niveaus:
1) binnen een onderneming = regels voor alle WN in de onderneming
2) sectoraal niveau = regels voor iedereen die in ei sector werkt
3) nationaal niveau = regels voor iedereen in België
Pagina 4 van 29
