Samenvatting Inleiding tot het Internationaal recht

Samenvatting internationaal
recht
DEEL I: ALGEMENE KENMERKEN

1.1 Wat is internati onaal recht?

Geen algemeen aanvaarde definitie!

VROEGER: “volkenrecht” (droit des gens/law of nations) = regelen van betrekkingen tussen volkeren

 Foutieve benaming WANT centrale actoren = ‘staat’

NU: niet enkel tussen staten maar ook bescherming aan individuen: int’le organisaties (IO’s) en niet-
gouvernementele organisaties (ngo’s)  vermijden van discriminatie door int’le recht (strafrecht,
mensenrecht)

DUS: int’le recht  ‘rechtstak die de int’le betrekkingen regelt’

 Verschil nationaal recht: betrekkingen tussen staat en rechtsonderhorigen + tussen
rechtsonderhorigen onderling (privaat-/publiekrecht)
 Twee doelstellingen:
1. Vreedzame co-existentie en coöperatie
- Harmonieus samenleven van staten, stabiel leven
- Proactieve, nauwere samenwerking om doelstellingen te bereiken (veel
meer dan louter vreedzaam naast elkaar wonen)
Bv. Coronacrisis/global warming  land kan dit niet in zijn eentje aanpakken
2. Politiek project: conflicterende belangen (prioriteiten stellen) en ideologieën tov
solidariteit en gedeelde waarde via MDG (Millenial development goals)
Bv. Wereldwijd mogen meisjes naar school
 Int’le publiekrecht = int’le recht
Int’le privaatrecht = regels v/h nationaal recht dat van toepassing zijn op een situatie met
grensoverschrijdend aspect (bv. Accident in ander land)
 Primaire rechtsregels = inhoudelijke rechten en plichten die staten overeenkomen =
‘materiële recht’
Secundaire rechtsregels = “algemene spelregels”  de totstandkoming en interpretatie van
int’le recht (bv. Rechtsleer en rechtspraak)
 Bronnen: verdragen, gewoonterecht…
Art. 38 Statuut van het Int’le Gerechtshof
Minpunt = ‘soft law’ = niet juridisch bindend, maar toch een belangrijke rol
 Raison d’être
1. “ubi societas, ibi jus”: kunnen samenleven over landsgrenzen door ons te
onderwerpen aan bepaalde regels
2. Door de geglobaliseerde wereld: interactie tussen staten + grotere interdependentie
3. Staten interageren meer met elkaar
4. Toegenomen interdependentie (onderlinge afhankelijkheid)
 Int’le recht = instrument om bruggen te bouwen tussen verschillende
culturen en regio’s en om naar een voorspoedigere en rechtvaardigere
wereld te streven die berust op gedeelde normen en waarden


1

,Voortdurende groei – vooral sinds 20e eeuw  impact van globalisering

 Ontstaan van tal van deelgebieden (zowel nieuwe als traditie gebonden)
 Heterogeen: men kan niet meer alles kennen van int’le recht
Bv.:
o Deelgebieden: strafrecht, recht der gewapende conflicten
o Traditie: zeerecht, recht inzake gebruik van geweld
o Nieuw: int’le mensenrechten, milieurecht

Voortdurende beweging - 21e eeuw: ontstaan nieuwe verdragen/gewoonterecht

- Multilaterale verdragen: veel landen
- Bilaterale verdragen: 2 landen
- Regionale verdragen: Europees recht

1.2 Historische evoluti e

Sinds bestaan van samenlevingen is er nood aan afspraken

OUDHEID

 1e gekende verdrag: verdrag Egypte – Hittieten in 1259 v.Chr. over afspraken omtrent
grenzen
 Ook Grieken/Romeinen: verdragen tussen stadstaten

MIDDELEEUWEN

 Tijdperk v/h natuurrecht/ius naturale = recht dat vooraf bepaald is door een universele
rede/goddelijke wil en dus niet door de mens
IDEE: ‘recht wordt niet gemaakt maar afgeleid’  verspreiding gedomineerd door Katholieke
Kerk
Bv. Theorie v/d rechtvaardige oorlog = bellum justum = systeem van regels wanneer men
militair kon optreden tov andere (‘oplossing’ om geweten te sussen)

17e eeuw – oorsprong moderne int’le recht

 Creatie v/e int’le gemeenschap gebaseerd op onafhankelijke en soevereine staten zonder
hoger gezag
 Overgang: natuurrecht  positief recht: recht niet meer gezien als iets dat afgeleid wordt
maar wordt gemaakt door instemming van staten
 Hugo Grotius = geestelijke vader van int’le recht
o Schreef beginselen v/h int’le recht
o Geboren eind 16e eeuw
o Kwam op voor tolerantie en godsdienstvrijheid
o Mare liberum

18e – 19e eeuw – doorbraak positief recht

18e eeuw

 1758: de Vattel, ‘Droit des gens’ = belangrijk basiswerk
 Term ‘international law’, uitgevonden door Bentham
 Toename bilaterale verdragen


2

,19e eeuw

 Professionalisering: oprichting beroepsverenigingen
Bv. ILA = International Law Association in 1873 (Brussel)
IDI = institut de Droit international in 1873 (Gent)
 Eerste IO’s
 Opkomst multilaterale verdragen
 Geschillenbeslechting = wanneer staten een geschil hebben (bv wie vaart waar), werken ze
met juridische geschillen  onafhankelijke scheidsrechters lossen dat op obv rechtsregels

20e eeuw – exponentiële groei

 Proliferatie (verspreiding) van int’le en regionale organisaties
- Volkenbond: collectieve veiligheidsorganisatie (1919)
- VN: 1945
 Groeit uit naar mondiale club: van klein select clubje (met toelating) naar mondialisering na
WOII door…
- Dekolonisatie  onafhankelijkheid (VN heeft het in goede banen geleid)
- Uiteenvallen van SU/Joegoslavië
 Codificaties diverse sub-domeinen: bestaande verdragen in 1 groot verdrag (bv. Zeerecht)
 Opkomst nieuwe domeinen: milieurecht, mensenrecht…
 Diversificatie rechtssubjecten: ook individuen en organisaties krijgen een rol
 Blijvende ontwikkeling onder enige druk
Bv. New York – bijeenkomst Algemene Vergadering van VN: Joe Biden wilt toevoeging van
niet – permanente leden
- VN: 5 permanente leden met vetorecht + 10 niet permanente leden

1.3 int’le recht als een horizontaal en onvolmaakt systeem

Horizontaal: regels tussen staten onderling, soevereine gelijken

Onvolmaakt: geen typische trias politica op int’le niveau

Consensualisme: instemming v/d staten is cruciaal en noodzakelijk om regels tot stand te komen

- Unanimiteit: iedereen is akkoord <-> consensus: je legt het voor en vraagt of iemand
bezwaar heeft?, “iedereen kan ermee leven”

Geen centrale wetgever

Centrale wetgever = orgaan dat aan staten regels kan opleggen zonder hun voorafgaande
toestemming

Kanshebbers om zogezegde centrale wetgever te zijn:

1. Algemene vergadering van de verenigde naties: niet wetgever
 Resoluties (= politieke wil van EU): niet bindend, meer “aanbevelingen”
 Verdragen: enkel bindend tov staten die toestemming geven dmv ratificaties
(verklaart het verdrag tot wet)
2. VN-veiligheidsraad: niet wetgever, wel maatregelen maar enkel uitvoerend
 Staten die lid zijn: gebonden door resoluties van VN-veiligheidsraad +
moeten hieraan een uitvoering geven
 Bindend voor alle lidstaten

3

,  Uitvoerend orgaan: kan maatregelen nemen, wanneer er een dreiging (bv
crisissituatie) is voor het int’le recht

CONCLUSIE: int’le organisaties zullen enkel bevoegdheden hebben als hen deze bevoegdheden
worden toegekend door hun leden

Geen centrale rechter

Centrale rechter = iem die bevoegd is om de uitspraak te doen over alle int’le geschriften

 Int’le strafhof: strafrechtelijke vervolging van individuen
- CORE CRIMES: misdaad tegen de mensheid Art. 7, genocide, agressie (onwettig
binnenvallen in een ander land)
 GEEN CENTRALE RECHTER voor al de geschillen
 Int’le gerechtshof: geschillen tussen landen  je kan enkel aankloppen bij gerechtshof als
beide partijen instemmen via éénzelfde verklaring (= consensualisme)

Een geschil kan niet meteen voorgelegd worden (er is een vereiste instemming nodig van beide
landen)

1. Compromis: akkoord dat wordt voorgelegd aan de rechter (pas NA het geschil
overeengekomen)
2. Verklaringen: worden afgelegd door landen die overeenkomen dat alle geschillen
voorgelegd zullen worden
3. Compromissoire clausule: bepaling in een verdrag die stelt dat geschillen kunnen
worden voorgelegd aan een rechterlijke instantie (bv in het gerechtshof van den
Haag)
Bv. OEK – RUS:
1. Niet realistisch WANT RUS is zeker niet akkoord
2. RUS heeft geen verklaring afgelegd
3. OEK verdrag zoeken om inbreuk te tonen  hof kan zich enkel uitspreken over deze
verdragen
o Rassendiscriminatieverdrag = hefboom om RUS voor rechter te dragen
NADEEL: hof kan enkel beoordelen over mogelijke inbreuk van
rassendiscriminatie binnen de Krim
o Genocideverslag: idem
 Poetin beschuldigt OEK van genocide -> OEK probeert dit te gebruiken
tegen RUS

Geen centrale afdwinging

Wanneer een rechterlijke uitspraak genegeerd wordt

- Bepaalde instanties: regels handhaven/afdwingen
Bv. Nationaal niveau: deurwaarder, arm der wet
MAAR op int’le niveau: er is geen, maar wel via druk -> VN-veiligheidsraad:
mogelijkheid om bindende maatregelen op te leggen MAAR kan enkel optreden bij
inbreuk, bedreiging en agressie

1.3 Relevanti e van het internati onaal recht

Is het recht?


4