DEEL 1: JURIDISCH KADER VAN HET EUROPEES
INTEGRATIEPROCES
INLEIDING: WAT IS EUROPEES RECHT
Europees recht is het recht van de Europese Unie. De EU is een ‘autonome’ rechtsorde met eigen
rechtsbronnen en principes. Deze principes zijn gegrond op het Verdrag betreffende de EU (VEU) en Verdrag
betreffende de Werking van de EU (VWEU). Deze verdragen zijn ‘geconsolideerde verdragen’. Deze verdragen
werden gesloten in 1957 maar zijn doorheen de jaren aangepast.
Artikel 47 VEU zegt: “De Unie bezit rechtspersoonlijkheid”. Dit wil zeggen dat de EU in eigen naam kan optreden
(o.a. m.b.t. onderhandelen en sluiten van internationale overeenkomsten).
- Vb. TTEP onderhandelingen, een handelsakkoord met de VS
Het zijn niet de lidstaten of een groep lidstaten die dit alles doen, maar de entiteit ‘EU’. De EU is echter geen
staat (wel een politiek systeem) want ze heeft geen collectieve bevoegdheden, enkel toegewezen
bevoegdheden. De EU kan wel bevoegdheden hebben die geen enkele lidstaat heeft
HOOFDSTUK 1: DE START VAN HET INTEGRATIEPROCES
AFDELING 1: DE EERSTE INITIAITEVEN
1. MARSHALL-PLAN
Het Marshall plan was een Amerikaans initiatief en beoogde de reconstructie van de Europese economie na
WOII. Om dit te verwezenlijken reactie hierop werd de Organisatie voor Europese Economische Samenwerking
(OEES: 1948-1961) opgericht. In 1961 werd de organisatie omgevormd tot de OESO (Organisatie voor
economische samenwerking en ontwikkeling) en ook niet Europese landen werden lid. De OESO heeft sinds dan
niets meer te maken met de Europese integratie. De OESO is geen supranationale organisatie en kan dus geen
juridisch bindende besluiten opleggen aan haarleden.
2. BENELUX
- 1944: De Benelux werd opgericht in 1944 als een douane-unie (Afschaffen van douaneheffingen en
quota m.t.t. goederen van de lidstaten + gemeenschappelijk extern douanetarief). Doel was vrij verkeer
van goederen, diensten en personen te realiseren.
- 1958: Verdrag tot Instelling van een Benelux economische unie
- 2008: nieuw Benelux verdrag → ook samenwerken op vlak van justitie en binnenlandse zaken.
1
,3. DE RAAD VAN EUROPA
- Op het ‘Congres van Den Haag’ (1948) werd onder leiding van voorzitter W. Churchill de basis gelegd
voor de Raad van Europa (opgericht in 1949).
- Telt heden ten dage 47 leden waaronder ook Turkije, Armenië, Georgië en Azerbeidzjan. Deze staten
worden dus gezien als Europese staat.
- De Raad van Europa is bevoegd voor uiteenlopende domeinen zoals onderwijs, sport, cultuur, sociale
zaken, etc. Zijn belangrijkste activiteit is echter de bescherming van de rechten van de mens. Deze
rechten werden in 1950 opgetekend in het EVRM ( Europees verdrag voor de rechten van de mens),
het EHRM (Europees hof voor de rechten van de mens) ziet toe op de naleving van het verdrag.
o Al deze instituten en verdragen staan volledig los van de Europese Unie, de EU heeft van al
deze verdragen/instituten equivalenten en deze beïnvloeden elkaar.
o EVRM wordt ook Verdrag van Rome genoemd, PAS OP want ook voormalig EEG verdrag en
EURATOM verdrag worden de Verdragen van Rome genoemd
- De raad is een intergouvernementele organisatie met eigen institutionele structuur. Dit wil zeggen
dat de raad maar weinig directe beslissingsbevoegdheid heeft, de staten moeten immers eerst de
beslissingen in hun eigen rechtssysteem incorporeren.
2
, AFDELING 2: OPRICHTING VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
1. DE VERKLARING VAN SCHUMAN EN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL
(EGKS)
Monnet en Schuman worden gezien als de ‘founding fathers’ van de EU. Na WOII kwamen zij met het idee om
een supranationale organisatie op te richten die het toezicht had over de meest vitale en strategische
industrietakken (steenkool, staal en ijzer). De politieke hoofdbedoeling was om via economische integratie
oorlog in Europa onmogelijk te maken.
- 1950: Shumanverklaring → eerste aanzet tot EGKS
- 1951: Verdrag van Parijs = Verdrag tot oprichting van de EGKS.
o De EGKS was dus een supranationale organisatie met hoge autoriteit (= gelijkaardig aan de
hedendaagse commissie), een gemeenschappelijke vergadering (voorloper van EU parlement) ,
een raad van ministers en een Hof van Justitie.
o Ondertekend door de BENELUX-landen, Frankrijk, Duitsland, Italië
De organisatie was onmiddellijk een succes omwille van:
• De naoorlogse dynamische sfeer van heropbouw
• De hoge vraag naar kolen en staal
• Een competent beleid, dat evenwel reeds snel geconfronteerd werd met crisissen op de kolen en
staalmarkt.
De EGKS werkte 50 jaar en werd op 23/07/2003 opgeheven.
2. DE EUROPESE DEFENSIEGEMEENSCHAP (EDG) /EUROPESE POLITIEKE GEMEENSCHAP (EPG)
Het Pleven-plan (1950): Pleven kwam met het idee om een Europees leger op te richten. Hij wou ook
Europese samenwerking op vlak van defensie, DU had geen eigen leger meer en andere staten wouden dat
ze hun leger terug kregen vanwege de koude oorlog, FR wou dat niet dus Pleven kwam met dit plan. Het plan
leidde tot verdrag tot oprichting van Europese Defensiegemeenschap (1952). Om het buitenlandse beleid te
coördineren werd de oprichting van de Europese politieke gemeenschap voorgesteld. Probleem: de Fransen
ratificeerden het verdrag niet, omdat het de nationale soevereiniteit raakte (de andere 5 landen hadden dit
wel gedaan) → EDG werd niet goedgekeurd dus EPG ook niet
- Conferentie van Messina (juni 1955): als reactie op mislukte EDG en EPG → na deze mislukkingen wordt
de nadruk verder gelegd op sociaal economische integratie → men had twee visies op die verdere
integratie.
o Enerzijds had je Monnet die meer voor een sectorale integratie was (model van EGKS toepassen
op andere sectoren)
3
INTEGRATIEPROCES
INLEIDING: WAT IS EUROPEES RECHT
Europees recht is het recht van de Europese Unie. De EU is een ‘autonome’ rechtsorde met eigen
rechtsbronnen en principes. Deze principes zijn gegrond op het Verdrag betreffende de EU (VEU) en Verdrag
betreffende de Werking van de EU (VWEU). Deze verdragen zijn ‘geconsolideerde verdragen’. Deze verdragen
werden gesloten in 1957 maar zijn doorheen de jaren aangepast.
Artikel 47 VEU zegt: “De Unie bezit rechtspersoonlijkheid”. Dit wil zeggen dat de EU in eigen naam kan optreden
(o.a. m.b.t. onderhandelen en sluiten van internationale overeenkomsten).
- Vb. TTEP onderhandelingen, een handelsakkoord met de VS
Het zijn niet de lidstaten of een groep lidstaten die dit alles doen, maar de entiteit ‘EU’. De EU is echter geen
staat (wel een politiek systeem) want ze heeft geen collectieve bevoegdheden, enkel toegewezen
bevoegdheden. De EU kan wel bevoegdheden hebben die geen enkele lidstaat heeft
HOOFDSTUK 1: DE START VAN HET INTEGRATIEPROCES
AFDELING 1: DE EERSTE INITIAITEVEN
1. MARSHALL-PLAN
Het Marshall plan was een Amerikaans initiatief en beoogde de reconstructie van de Europese economie na
WOII. Om dit te verwezenlijken reactie hierop werd de Organisatie voor Europese Economische Samenwerking
(OEES: 1948-1961) opgericht. In 1961 werd de organisatie omgevormd tot de OESO (Organisatie voor
economische samenwerking en ontwikkeling) en ook niet Europese landen werden lid. De OESO heeft sinds dan
niets meer te maken met de Europese integratie. De OESO is geen supranationale organisatie en kan dus geen
juridisch bindende besluiten opleggen aan haarleden.
2. BENELUX
- 1944: De Benelux werd opgericht in 1944 als een douane-unie (Afschaffen van douaneheffingen en
quota m.t.t. goederen van de lidstaten + gemeenschappelijk extern douanetarief). Doel was vrij verkeer
van goederen, diensten en personen te realiseren.
- 1958: Verdrag tot Instelling van een Benelux economische unie
- 2008: nieuw Benelux verdrag → ook samenwerken op vlak van justitie en binnenlandse zaken.
1
,3. DE RAAD VAN EUROPA
- Op het ‘Congres van Den Haag’ (1948) werd onder leiding van voorzitter W. Churchill de basis gelegd
voor de Raad van Europa (opgericht in 1949).
- Telt heden ten dage 47 leden waaronder ook Turkije, Armenië, Georgië en Azerbeidzjan. Deze staten
worden dus gezien als Europese staat.
- De Raad van Europa is bevoegd voor uiteenlopende domeinen zoals onderwijs, sport, cultuur, sociale
zaken, etc. Zijn belangrijkste activiteit is echter de bescherming van de rechten van de mens. Deze
rechten werden in 1950 opgetekend in het EVRM ( Europees verdrag voor de rechten van de mens),
het EHRM (Europees hof voor de rechten van de mens) ziet toe op de naleving van het verdrag.
o Al deze instituten en verdragen staan volledig los van de Europese Unie, de EU heeft van al
deze verdragen/instituten equivalenten en deze beïnvloeden elkaar.
o EVRM wordt ook Verdrag van Rome genoemd, PAS OP want ook voormalig EEG verdrag en
EURATOM verdrag worden de Verdragen van Rome genoemd
- De raad is een intergouvernementele organisatie met eigen institutionele structuur. Dit wil zeggen
dat de raad maar weinig directe beslissingsbevoegdheid heeft, de staten moeten immers eerst de
beslissingen in hun eigen rechtssysteem incorporeren.
2
, AFDELING 2: OPRICHTING VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
1. DE VERKLARING VAN SCHUMAN EN DE EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL
(EGKS)
Monnet en Schuman worden gezien als de ‘founding fathers’ van de EU. Na WOII kwamen zij met het idee om
een supranationale organisatie op te richten die het toezicht had over de meest vitale en strategische
industrietakken (steenkool, staal en ijzer). De politieke hoofdbedoeling was om via economische integratie
oorlog in Europa onmogelijk te maken.
- 1950: Shumanverklaring → eerste aanzet tot EGKS
- 1951: Verdrag van Parijs = Verdrag tot oprichting van de EGKS.
o De EGKS was dus een supranationale organisatie met hoge autoriteit (= gelijkaardig aan de
hedendaagse commissie), een gemeenschappelijke vergadering (voorloper van EU parlement) ,
een raad van ministers en een Hof van Justitie.
o Ondertekend door de BENELUX-landen, Frankrijk, Duitsland, Italië
De organisatie was onmiddellijk een succes omwille van:
• De naoorlogse dynamische sfeer van heropbouw
• De hoge vraag naar kolen en staal
• Een competent beleid, dat evenwel reeds snel geconfronteerd werd met crisissen op de kolen en
staalmarkt.
De EGKS werkte 50 jaar en werd op 23/07/2003 opgeheven.
2. DE EUROPESE DEFENSIEGEMEENSCHAP (EDG) /EUROPESE POLITIEKE GEMEENSCHAP (EPG)
Het Pleven-plan (1950): Pleven kwam met het idee om een Europees leger op te richten. Hij wou ook
Europese samenwerking op vlak van defensie, DU had geen eigen leger meer en andere staten wouden dat
ze hun leger terug kregen vanwege de koude oorlog, FR wou dat niet dus Pleven kwam met dit plan. Het plan
leidde tot verdrag tot oprichting van Europese Defensiegemeenschap (1952). Om het buitenlandse beleid te
coördineren werd de oprichting van de Europese politieke gemeenschap voorgesteld. Probleem: de Fransen
ratificeerden het verdrag niet, omdat het de nationale soevereiniteit raakte (de andere 5 landen hadden dit
wel gedaan) → EDG werd niet goedgekeurd dus EPG ook niet
- Conferentie van Messina (juni 1955): als reactie op mislukte EDG en EPG → na deze mislukkingen wordt
de nadruk verder gelegd op sociaal economische integratie → men had twee visies op die verdere
integratie.
o Enerzijds had je Monnet die meer voor een sectorale integratie was (model van EGKS toepassen
op andere sectoren)
3
