CanMeds als communicator – gezondheidsvaardigheden
1. definitie gezondheidsvaardigheden
⟹ dit is de capaciteit en de motivatie die een individu heeft om gezondheidsinformatie te
verwerven, begrijpen, evalueren en te gebruiken met het oog om oordelen te vellen en
beslissingen te nemen op het domein van de gezondheidszorg.
Ziektepreventie en gezondheidspromotie met het oog op het
behouden of verbeteren van de levenskwaliteit. = Health literacy =
een voorwaarde VOOR en een resultaat VAN zelfmanagement
- Gezondheidsvaardigheden per gewest:
o Vlaams gewest doet ietsje beter tegenover het
Brussels en Waals gewest
- Gezondheidsvaardigheden volgens opleidingsniveau:
o Hoe hoger de opleiding en hoe hoger de SES hoe
betere gezondheidsvaardigheden
- Vaak geeft een % ook aan dat men bij een consult nog weinig
weet ervan of dat de arts de informatie niet genoeg heeft
uitgelegd
- Onderzoek naar gezondheidsvaardigen van de Belg:
o Situeert ons in de middennoot in vergelijking met andere
EU landen
o 4/10 Belgen hebben onvoldoende basisvaardigheden
om een gezond leven te leiden
o 25% heeft moeite om de bijsluiter te begrijpen
o 16% kan moeilijk beoordelen of een doktersbezoek nodig is
o Gevolgen hiervan:
Vaker naar de dokter gaan, specialist en spoed
Minder therapietrouw, meer afspraakverzuim (afspraken vergeten)
Mindere gezondheidsstatus!!
Verhoogd risico op overlijden
1.1 soorten gezondheidsvaardigheden - functioneel
Lezen Schrijven Rekenen
Begrijpen van folders, uitnodigingsbrieven, Online met Risicopercentages
artikels en uitnodigende affiches zoektermen kunnen begrijpen
werken
Medische informatie en risico communicatie Vragenlijsten kunnen Interpreteren van cijfers
begrijpen invullen, deelnames zoals vetpercentages,
bevestigen stappenaantallen
Beeldspraak begrijpen bv. Wat betekent ‘fit Gedragsgegevens Timingen kunnen plannen
in je hoofd’ kunnen registreren
Website instructies begrijpen
Praktische afspraken op papier zoals
openingsuren kunnen lezen
1.2 soorten gezondheidsvaardigheden – interactief
Informatievaardigheden Gespreksvaardigheden Sociale vaardigheden
1
, Gezondheidsinformatie kunnen Bespreekbaar maken Advies en hulp kunnen
vinden in schriftelijke, mondelinge en van eigen gedrag aanpakken
digitale kanalen
Selecteren van relevantie info voor Klachten en problemen Zelfwaarde kunnen behouden
zichzelf kunnen verwoorden bij gedragsverandering
Actief kunnen bevragen en zoeken Sociale steun kunnen In dialoog met huisgenoten
vragen voor eigen keuze kunnen gaan
Hulp en ondersteuningsmogelijkheden Luistervaardigheden bij
vinden contacten
1.3 gezondheidsvaardigheden – kritisch
- Informatie over gezond leven kunnen vergelijken en selecteren
- Belangen zien van commerciële gezondheidscommunicatie en productreclame
- Autonoom een eigen keuze kunnen maken
- Weerbaar zijn t.o.v. schuldinductie (niet laten aanpraten dat ongezondheid enkel je
eigen ‘domme fout’ is maar ook met je kansen op gezonde omgeving en aanbod te
maken heeft)
2. de 4 dimensies van gezondheidsvaardigheden
1. Toegang en interactie
a. Mogelijkheid om info te zoeken en te vinden of om er om te vragen, pt kan
hierover communiceren met hulpverleners bv.:
i. Achterhalen wat je in een medisch noodgeval moet doen
ii. Info vinden over waar je medische hulp kunt vinden
iii. Info vinden hoe je ongezond gedrag kunt aanpakken
iv. Achterhalen welke activiteit goed is voor je mentale gezondheid
2. Begrip
a. Vaardigheden om de beschikbare gezondheidsinfo te begrijpen bv.:
i. De dokter begrijpen
ii. De bijsluiter begrijpen
iii. Begrijpen waarom vaccinaties nodig zijn
iv. Gezondheidsinformatie in de media begrijpen
3. Evalueren
a. Vaardigheden om de beschikbare info te interpreteren, filteren, beoordelen,
waarde toekennen en te evalueren bv.:
i. Beoordelen of de medische info in de media betrouwbaar is
ii. Oordelen wanneer je naar de dokter moet
iii. Oordelen wat er slecht of goed is voor je gezondheid
iv. Oordelen wanneer een tweede opinie nodig is
4. Toepassen
a. Mogelijkheid om de info te gebruiken om goede beslissingen te maken, te
komen tot een onderbouwde en weloverwogen keuze en zo de eigen
gezondheid te handhaven en te verbeteren bv.:
i. Beslissen of een griepvaccinatie nodig is
ii. Deelnemen aan activiteiten die je mentaal gezond houden
iii. Een ziekenwagen bellen in nood
iv. Lid worden van een sport- of bewegingsclub
2.1 wat kan je doen als hulpverlener?
-
2
1. definitie gezondheidsvaardigheden
⟹ dit is de capaciteit en de motivatie die een individu heeft om gezondheidsinformatie te
verwerven, begrijpen, evalueren en te gebruiken met het oog om oordelen te vellen en
beslissingen te nemen op het domein van de gezondheidszorg.
Ziektepreventie en gezondheidspromotie met het oog op het
behouden of verbeteren van de levenskwaliteit. = Health literacy =
een voorwaarde VOOR en een resultaat VAN zelfmanagement
- Gezondheidsvaardigheden per gewest:
o Vlaams gewest doet ietsje beter tegenover het
Brussels en Waals gewest
- Gezondheidsvaardigheden volgens opleidingsniveau:
o Hoe hoger de opleiding en hoe hoger de SES hoe
betere gezondheidsvaardigheden
- Vaak geeft een % ook aan dat men bij een consult nog weinig
weet ervan of dat de arts de informatie niet genoeg heeft
uitgelegd
- Onderzoek naar gezondheidsvaardigen van de Belg:
o Situeert ons in de middennoot in vergelijking met andere
EU landen
o 4/10 Belgen hebben onvoldoende basisvaardigheden
om een gezond leven te leiden
o 25% heeft moeite om de bijsluiter te begrijpen
o 16% kan moeilijk beoordelen of een doktersbezoek nodig is
o Gevolgen hiervan:
Vaker naar de dokter gaan, specialist en spoed
Minder therapietrouw, meer afspraakverzuim (afspraken vergeten)
Mindere gezondheidsstatus!!
Verhoogd risico op overlijden
1.1 soorten gezondheidsvaardigheden - functioneel
Lezen Schrijven Rekenen
Begrijpen van folders, uitnodigingsbrieven, Online met Risicopercentages
artikels en uitnodigende affiches zoektermen kunnen begrijpen
werken
Medische informatie en risico communicatie Vragenlijsten kunnen Interpreteren van cijfers
begrijpen invullen, deelnames zoals vetpercentages,
bevestigen stappenaantallen
Beeldspraak begrijpen bv. Wat betekent ‘fit Gedragsgegevens Timingen kunnen plannen
in je hoofd’ kunnen registreren
Website instructies begrijpen
Praktische afspraken op papier zoals
openingsuren kunnen lezen
1.2 soorten gezondheidsvaardigheden – interactief
Informatievaardigheden Gespreksvaardigheden Sociale vaardigheden
1
, Gezondheidsinformatie kunnen Bespreekbaar maken Advies en hulp kunnen
vinden in schriftelijke, mondelinge en van eigen gedrag aanpakken
digitale kanalen
Selecteren van relevantie info voor Klachten en problemen Zelfwaarde kunnen behouden
zichzelf kunnen verwoorden bij gedragsverandering
Actief kunnen bevragen en zoeken Sociale steun kunnen In dialoog met huisgenoten
vragen voor eigen keuze kunnen gaan
Hulp en ondersteuningsmogelijkheden Luistervaardigheden bij
vinden contacten
1.3 gezondheidsvaardigheden – kritisch
- Informatie over gezond leven kunnen vergelijken en selecteren
- Belangen zien van commerciële gezondheidscommunicatie en productreclame
- Autonoom een eigen keuze kunnen maken
- Weerbaar zijn t.o.v. schuldinductie (niet laten aanpraten dat ongezondheid enkel je
eigen ‘domme fout’ is maar ook met je kansen op gezonde omgeving en aanbod te
maken heeft)
2. de 4 dimensies van gezondheidsvaardigheden
1. Toegang en interactie
a. Mogelijkheid om info te zoeken en te vinden of om er om te vragen, pt kan
hierover communiceren met hulpverleners bv.:
i. Achterhalen wat je in een medisch noodgeval moet doen
ii. Info vinden over waar je medische hulp kunt vinden
iii. Info vinden hoe je ongezond gedrag kunt aanpakken
iv. Achterhalen welke activiteit goed is voor je mentale gezondheid
2. Begrip
a. Vaardigheden om de beschikbare gezondheidsinfo te begrijpen bv.:
i. De dokter begrijpen
ii. De bijsluiter begrijpen
iii. Begrijpen waarom vaccinaties nodig zijn
iv. Gezondheidsinformatie in de media begrijpen
3. Evalueren
a. Vaardigheden om de beschikbare info te interpreteren, filteren, beoordelen,
waarde toekennen en te evalueren bv.:
i. Beoordelen of de medische info in de media betrouwbaar is
ii. Oordelen wanneer je naar de dokter moet
iii. Oordelen wat er slecht of goed is voor je gezondheid
iv. Oordelen wanneer een tweede opinie nodig is
4. Toepassen
a. Mogelijkheid om de info te gebruiken om goede beslissingen te maken, te
komen tot een onderbouwde en weloverwogen keuze en zo de eigen
gezondheid te handhaven en te verbeteren bv.:
i. Beslissen of een griepvaccinatie nodig is
ii. Deelnemen aan activiteiten die je mentaal gezond houden
iii. Een ziekenwagen bellen in nood
iv. Lid worden van een sport- of bewegingsclub
2.1 wat kan je doen als hulpverlener?
-
2
