SOCIALE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1
1. MENS IS EEN SOCIAAL DIER
Onze identiteit ontstaat in en door onze sociale omgeving.
Wij laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving
We kunnen Belangrijke lessen halen uit de sociale psychologie voor andere disciplines en toepassingen in “real
life” (b.v. rechtzaken, verkiezingen, …)
2. SOCIALE PSYCHOLOGIE : DEFINITIE EN VERWANTE DISCIPLINE
2.1. DEFINITIE
= wetenschappelijke studie naar de wijze waarop gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen van
mensen beïnvloed worden door de aanwezigheid van anderen en hoe we zelf invloed uitoefenen op hoe
andere personen denken, voelen en zich gedragen
Sociale psychologie behoort tot de pyschologie, deze onderscheidt zich van andere disciplines doordat het
gericht is op het individu. Het innerlijke ( denkprocessen, affect en motivatie ) wat drijft mensen
Sociale psychologie onderscheidt zich door de focus op het individu in de context van sociale relaties en
situaties.
3 basiscomponenten Definitie :
Wetenschappelijke studie : experimenten + gevalideerde vragenlijsten = basis voor wetens. kennis.
Niet alle kennis kan je opdoen door ervaring = ze toetsen hun theorieën op basis van systematische
observatie, beschrijving en meting
Gedachten, gevoelens…. : focus op de manier waarop het individu de sociale wereld waarneemt.
Bestuderen de subjectieve interpretatie van objectieve eigenschappen van de wereld
3 componenten zijn belangrijk : affectieve, cognitieve en motivatiecomponent
Aanwezigheid van anderen ( sociale component) : dit heeft 2 vormen. Langs de ene kant bedoelen we
de sociale invloed van anderen op het indiviudeel functioneren en ook de individuele processen die
intern spelen, maar toch betrekking hebben op anderen zoals vooroordelen, gevoelens ten opzichte
van anderen
Ook niet -sociale factoren hebben een invloed op gedrag van mensen
Hitte agressie ( het sociale zit hem in de agressie )
Ook gevoelens over niet -sociale objecten worden bestudeerd ( worden door sociale factoren beinvloed)
,2.2 KRACHT VAN DE SITUATIE/ KRACHT REACTIE VAN DE ANDEREN
Vb. mondale- Reagan debat dit debat toont welke invloed soc. Ps. Heeft op andere disciplines zoals pol. …
Reagan is in dit debat al redelijk oud, ze lachen hiermee en stellen vaak de vraag of hij niet te oud is om
president te worden. Wat heeft hier een groot effect ? : wat hij inhoudelijk zegt, reactie van het publiek of dat
1 zinnetje dat het onderwerp grappig maakt = one-liner dit onderzocht men. Men deed opnieuw een
experiment door de one-liners en het lachen van het publiek erin te zetten, enkel de one-liners zonder het
lachen er in te zetten, hiermee onderzochten ze in welke situatie Reagan het populairst was.
(vb. het lachen bij de big bang )
Vroegere stilteregels zijn nu niet altijd meer geldig door media, mensen kunnen tweeten in plaats van effectief
geluid te maken tijdens het debat.
Vb. Newcomb study jonge groep vrouwen die naar de universiteit gingen, kwamen uit zeer conservatieve
gezinnen. Sociale context waarin ze opgegroeid waren = zeer conservatief, sociale context van de universiteit =
zeer progressief. Men ging kijken of hun attitudes gingen gaan veranderen, hoe meer ze zich identificeren met
de universiteit dus zichzelf echt zien als een student, hoe meer ze de waarden en normen over nemen.
Deze studie toont aan dat hogere studies de politieke houdingen van studenten beïnvloeden waardoor
deze steeds meer afwijken van het wereldbeeld van hun ouders
Hoger onderwijs vraagt om nieuwe ervaringen zoals zelfstandigheid, cognitieve problemen oplossen…
het resultaat is een open geest en nieuwsgierigheid
Het geeft vrijheid
Het zorgt voor ontmoetingen met andere studenten
Dus sociale context bepaalt grotendeels hoe we denken over de wereld.
2.3. DEFINITIE EN VERWANTE DISCIPLINE
- sociologie meer kijken naar het groepsniveau dus bijv. hoe sterk mannen en vrouwen verschillen +
onderscheidt op het vlak van onderzoeksmethoden. Sociale psychologie gebruikt meer experimenten.
Sociologie is complementair met soc. Psy.
Multilevel analyses laat ons toe om de effecten van variabelen op het groepsniveau en het individuele niveau
te onderzoeken. er wordt nagegaan of verbanden tussen variabelen op het ind. Niveau mee bepaalt worden
door variabelen op het collectieve niveau.
- persoonlijkheidspsychologie hoe mensen op zich verschillen dus van persoon 1 tot persoon 2 …. Deze
stelt ook modellen voor die op basis van gedachten, affect en motivaties gedrag voorspellen. Kijkt enkel naar de
verschillen tussen personen, (impact van de ) situatie wordt er niet bij betrokken.
Er is 1 bron van gedrag = persoon zelf
Cross-situationele consistentie ( situatie blijft hetzelfde ) cross-individuele consistentie ( soc. Psy.)
Combinaties van domeinen : Het effect van de situatie hangt soms af van de persoonlijkheid = combi van soc.
ps. en persoonlijkheidspsychologie
,Interactionisme = stroming die de nadruk legt op het feit dat er een dynamische wisselwerking is tussen ind.
verschillen en de situatie waarbij uitingen van ind. verschillen afhankelijk zijn van de situatie.
Zwakke situaties : beinvloeden het gedrag matig
Sterke situaties : geven op een dwingende wijze richting aan het gedrag
2.4 ANDERE PSYCHOLOGISCHE DOMEINEN
Middelste 3 zijn de andere domeinen.
Klinische behandelt personen met psychische problemen of stoornissen, onderzoekt juist zoals sociale hoe
mensen in situaties omgaan met stress…
Cognitieve psy. bestudeert mentale processen die betrekking hebben tot informatieverwerking, soc. Psy. zal
vooral kijken naar de verwerking van sociale informatie.
Arbeids. Bestudeert de mens in relaties tot zijn werk en zijn werk organisatie. Heel wat werk hierbinnen wordt
gezien als toegepast sociale psychologie.
2.5. SOCIALE PSYCHOLOGIE EN MENSENKENNIS
Vaak hebben mensen een soort buikgevoel over wat sociale psychologie is.
Ideeën over gedrag en relaties dat door mensen gedeeld wordt = mensenkennis
Vb. soort zoekt soort = voorbeeld van een terugblikvertekening = de neiging om de voorspelbaarheid van een
bepaalde uitkomst te overdrijven, nadat deze uitkomst optrad.
Men gaat zaken als waarheid beschouwen op basis van hun gezond verstand. Maar mensenkennis berust niet
op empirische zaken.
, 3. GESCHIEDENIS SOCIALE PSYCHOLOGIE
1880-1935 : beginjaren
1936-1960 : jaren van bevestiging
1960-1975 : groei en debat
1975-heden : methodologisch en inhoudelijk pluralisme
3.1. DE BEGINJAREN
Kandidaten grondlegger sociale psychologie
Gustave Le Bon : opgaan in de massa zorgt dat mensen hun verantwoordelijkheidsgevoel verliezen. Hij
bestudeerde massageweld. Zijn werk is de eerste sociaalpsychologische bijdrage : psychologie des
foules
Het combineert een sociologisch fenomeen (massageweld) met psychologische principes
( processen binnen het individueel
Max ringelman : hoe je presteert in een groep gaan vergelijken met hoe je individueel presteert bijv.
dat je in een groep harder meedoet aan touwtrekken, terwijl als je alleen tegen iemand moet, je
minder hard trekt. in groep presteer je minder dan alleen
Norman Triplett had dit eerst onderzocht : auteur van het eerste sociaal psychologisch
onderzoeksartikel
3.2. JAREN VAN BEVESTIGING ( ECHTE ONTSTAAN )
Dit zijn de belangrijkste mensen van heel de cursus, enkel deze namen en ALLES dat deze gedaan hebben, moet
gekend zijn.
Na Wo2 vinden veel psychologen bijna geen werk, er ontstond een focus op meer maatschappelijke thema’s.
Alle beste onderzoekers zijn langzaam aan verplaatst naar de USA. Dit zorgde voor dialoog tussen deze.
HOOFDSTUK 1
1. MENS IS EEN SOCIAAL DIER
Onze identiteit ontstaat in en door onze sociale omgeving.
Wij laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving
We kunnen Belangrijke lessen halen uit de sociale psychologie voor andere disciplines en toepassingen in “real
life” (b.v. rechtzaken, verkiezingen, …)
2. SOCIALE PSYCHOLOGIE : DEFINITIE EN VERWANTE DISCIPLINE
2.1. DEFINITIE
= wetenschappelijke studie naar de wijze waarop gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen van
mensen beïnvloed worden door de aanwezigheid van anderen en hoe we zelf invloed uitoefenen op hoe
andere personen denken, voelen en zich gedragen
Sociale psychologie behoort tot de pyschologie, deze onderscheidt zich van andere disciplines doordat het
gericht is op het individu. Het innerlijke ( denkprocessen, affect en motivatie ) wat drijft mensen
Sociale psychologie onderscheidt zich door de focus op het individu in de context van sociale relaties en
situaties.
3 basiscomponenten Definitie :
Wetenschappelijke studie : experimenten + gevalideerde vragenlijsten = basis voor wetens. kennis.
Niet alle kennis kan je opdoen door ervaring = ze toetsen hun theorieën op basis van systematische
observatie, beschrijving en meting
Gedachten, gevoelens…. : focus op de manier waarop het individu de sociale wereld waarneemt.
Bestuderen de subjectieve interpretatie van objectieve eigenschappen van de wereld
3 componenten zijn belangrijk : affectieve, cognitieve en motivatiecomponent
Aanwezigheid van anderen ( sociale component) : dit heeft 2 vormen. Langs de ene kant bedoelen we
de sociale invloed van anderen op het indiviudeel functioneren en ook de individuele processen die
intern spelen, maar toch betrekking hebben op anderen zoals vooroordelen, gevoelens ten opzichte
van anderen
Ook niet -sociale factoren hebben een invloed op gedrag van mensen
Hitte agressie ( het sociale zit hem in de agressie )
Ook gevoelens over niet -sociale objecten worden bestudeerd ( worden door sociale factoren beinvloed)
,2.2 KRACHT VAN DE SITUATIE/ KRACHT REACTIE VAN DE ANDEREN
Vb. mondale- Reagan debat dit debat toont welke invloed soc. Ps. Heeft op andere disciplines zoals pol. …
Reagan is in dit debat al redelijk oud, ze lachen hiermee en stellen vaak de vraag of hij niet te oud is om
president te worden. Wat heeft hier een groot effect ? : wat hij inhoudelijk zegt, reactie van het publiek of dat
1 zinnetje dat het onderwerp grappig maakt = one-liner dit onderzocht men. Men deed opnieuw een
experiment door de one-liners en het lachen van het publiek erin te zetten, enkel de one-liners zonder het
lachen er in te zetten, hiermee onderzochten ze in welke situatie Reagan het populairst was.
(vb. het lachen bij de big bang )
Vroegere stilteregels zijn nu niet altijd meer geldig door media, mensen kunnen tweeten in plaats van effectief
geluid te maken tijdens het debat.
Vb. Newcomb study jonge groep vrouwen die naar de universiteit gingen, kwamen uit zeer conservatieve
gezinnen. Sociale context waarin ze opgegroeid waren = zeer conservatief, sociale context van de universiteit =
zeer progressief. Men ging kijken of hun attitudes gingen gaan veranderen, hoe meer ze zich identificeren met
de universiteit dus zichzelf echt zien als een student, hoe meer ze de waarden en normen over nemen.
Deze studie toont aan dat hogere studies de politieke houdingen van studenten beïnvloeden waardoor
deze steeds meer afwijken van het wereldbeeld van hun ouders
Hoger onderwijs vraagt om nieuwe ervaringen zoals zelfstandigheid, cognitieve problemen oplossen…
het resultaat is een open geest en nieuwsgierigheid
Het geeft vrijheid
Het zorgt voor ontmoetingen met andere studenten
Dus sociale context bepaalt grotendeels hoe we denken over de wereld.
2.3. DEFINITIE EN VERWANTE DISCIPLINE
- sociologie meer kijken naar het groepsniveau dus bijv. hoe sterk mannen en vrouwen verschillen +
onderscheidt op het vlak van onderzoeksmethoden. Sociale psychologie gebruikt meer experimenten.
Sociologie is complementair met soc. Psy.
Multilevel analyses laat ons toe om de effecten van variabelen op het groepsniveau en het individuele niveau
te onderzoeken. er wordt nagegaan of verbanden tussen variabelen op het ind. Niveau mee bepaalt worden
door variabelen op het collectieve niveau.
- persoonlijkheidspsychologie hoe mensen op zich verschillen dus van persoon 1 tot persoon 2 …. Deze
stelt ook modellen voor die op basis van gedachten, affect en motivaties gedrag voorspellen. Kijkt enkel naar de
verschillen tussen personen, (impact van de ) situatie wordt er niet bij betrokken.
Er is 1 bron van gedrag = persoon zelf
Cross-situationele consistentie ( situatie blijft hetzelfde ) cross-individuele consistentie ( soc. Psy.)
Combinaties van domeinen : Het effect van de situatie hangt soms af van de persoonlijkheid = combi van soc.
ps. en persoonlijkheidspsychologie
,Interactionisme = stroming die de nadruk legt op het feit dat er een dynamische wisselwerking is tussen ind.
verschillen en de situatie waarbij uitingen van ind. verschillen afhankelijk zijn van de situatie.
Zwakke situaties : beinvloeden het gedrag matig
Sterke situaties : geven op een dwingende wijze richting aan het gedrag
2.4 ANDERE PSYCHOLOGISCHE DOMEINEN
Middelste 3 zijn de andere domeinen.
Klinische behandelt personen met psychische problemen of stoornissen, onderzoekt juist zoals sociale hoe
mensen in situaties omgaan met stress…
Cognitieve psy. bestudeert mentale processen die betrekking hebben tot informatieverwerking, soc. Psy. zal
vooral kijken naar de verwerking van sociale informatie.
Arbeids. Bestudeert de mens in relaties tot zijn werk en zijn werk organisatie. Heel wat werk hierbinnen wordt
gezien als toegepast sociale psychologie.
2.5. SOCIALE PSYCHOLOGIE EN MENSENKENNIS
Vaak hebben mensen een soort buikgevoel over wat sociale psychologie is.
Ideeën over gedrag en relaties dat door mensen gedeeld wordt = mensenkennis
Vb. soort zoekt soort = voorbeeld van een terugblikvertekening = de neiging om de voorspelbaarheid van een
bepaalde uitkomst te overdrijven, nadat deze uitkomst optrad.
Men gaat zaken als waarheid beschouwen op basis van hun gezond verstand. Maar mensenkennis berust niet
op empirische zaken.
, 3. GESCHIEDENIS SOCIALE PSYCHOLOGIE
1880-1935 : beginjaren
1936-1960 : jaren van bevestiging
1960-1975 : groei en debat
1975-heden : methodologisch en inhoudelijk pluralisme
3.1. DE BEGINJAREN
Kandidaten grondlegger sociale psychologie
Gustave Le Bon : opgaan in de massa zorgt dat mensen hun verantwoordelijkheidsgevoel verliezen. Hij
bestudeerde massageweld. Zijn werk is de eerste sociaalpsychologische bijdrage : psychologie des
foules
Het combineert een sociologisch fenomeen (massageweld) met psychologische principes
( processen binnen het individueel
Max ringelman : hoe je presteert in een groep gaan vergelijken met hoe je individueel presteert bijv.
dat je in een groep harder meedoet aan touwtrekken, terwijl als je alleen tegen iemand moet, je
minder hard trekt. in groep presteer je minder dan alleen
Norman Triplett had dit eerst onderzocht : auteur van het eerste sociaal psychologisch
onderzoeksartikel
3.2. JAREN VAN BEVESTIGING ( ECHTE ONTSTAAN )
Dit zijn de belangrijkste mensen van heel de cursus, enkel deze namen en ALLES dat deze gedaan hebben, moet
gekend zijn.
Na Wo2 vinden veel psychologen bijna geen werk, er ontstond een focus op meer maatschappelijke thema’s.
Alle beste onderzoekers zijn langzaam aan verplaatst naar de USA. Dit zorgde voor dialoog tussen deze.
