Hoofdstuk 1: Wat is economie? Wat doet de econoom?
Economie. . .
. . . Het woord economie komt van een Grieks woord dat verwijst naar het beheer van een
huishouden
̶ Een gezin (huishouden) en een economie staan voor gelijkaardige beslissingen
̶ Wie zal er werken en hoeveel?
̶ Welke en hoeveel goederen moeten er geproduceerd worden?
̶ Welke middelen moeten we gebruiken voor de productie?
̶ Aan welke prijs moeten de goederen verkocht worden?
̶ Hoe moeten de opbrengsten verdeeld worden?
Wat is economie?
̶ We vervullen allemaal en rol in het economisch weefsel
̶ Consument wanneer we iets kopen in de winkel, webshop, restaurant of café
̶ Werknemer indien we werken voor loon, bv. prof of een studentenbaantje
̶ Investeerder, bv. aandelen kopen of studeren (investering in menselijk
kapitaal)
̶ Ondernemer als we een bedrijfje opzetten, zoals heel wat studenten doen
̶ Financier, bv. wanneer een bank geld leent of je een vriend iets voorschiet
̶ De meesten onder ons zijn prosumenten
̶ Regulator, beleidsmaker, ….
̶ Dit draagt bij tot de complexe systemen van productie en consumptie
̶ Economen bestuderen deze complexe systemen
Prosumenten = we produceren en consumeren
De maatschappij en haar schaarse middelen:
̶ Het goede beheer van maatschappelijke middelen is belangrijk omdat die
middelen schaars zijn.
̶ Schaarste. . . Een middel is schaars wanneer de mogelijke aanwendingen van
een middel de beschikbaarheid van dat middel overstijgen.
̶ Gevolg: maatschappij kan niet alle goederen en diensten produceren die de
mensen wensen omdat de hoeveelheid middelen schaars is.
=> schaars ≠ zeldzaam
“Economie bestudeert hoe mensen in een omgeving van schaarste keuzes maken over
productie en consumptie, inclusief de gevolgen voor de hele maatschappij.”
Schaars =/ zeldzaam: alle producten zijn schaars -> meer vraag naar dan aanbod is
Mensen en keuzes
Om iets te krijgen, moeten we gewoonlijk iets anders opgeven
als individu
̶ Naar de les komen of uitslapen
̶ Sporten of gamen
̶ Voedsel v. kledij
̶ Vrije tijd v. inkomen (sporten of toch maar die studentenjob?)
als maatschappij
, ̶ Guns v. butter (meer defensie-uitgaven versus meer Obamacare in de VS,… ,
België?)
̶ Efficiëntie v. gelijkheid/rechtvaardigheid
Het nemen van beslissingen vereist dat mensen objectieven tegen elkaar afwegen bij het
inzetten van schaarse middelen.
Er gebeurt dus een afruil of een trade-off
Schaarste is relatief
̶ Schaarste is ook functie van onze behoeften
̶ Zolang er meer behoeften zijn dan middelen zijn de middelen schaars
̶ Zijn onze behoeften onbeperkt?
̶ Case study: is vrije tijd schaars?
̶ Van 50 uren-, naar 40 uren- (1936), tot dikwijls 35/38 urenweek
̶ Van geen, naar 6 dagen, naar enkele weken tot een maand betaald verlof
̶ Machines vergen minder thuisarbeid (wasmachine, vaatwasser, stofzuiger,…)
̶ Maarrrr… nooit meer sociale drukte / gebrek aan tijd / burn-outs
̶ Vrije tijd blijft schaars want wordt gevuld met andere behoeften (FOMO)
werkuren per jaar per capita (1950 – 2016)
Maar steeds meer depressies en burnouts
Alternatieve of opportuniteitskost
̶ Beslissingen vereisen een vergelijking tussen kosten en opbrengsten van de
verschillende alternatieven.
̶ Werken of studeren?
̶ Studeren of uitgaan?
̶ Naar de les gaan of uitslapen?
̶ De opportuniteitskost (of alternatieve kost) van iets is
̶ wat je moet opgeven om het te krijgen.
̶ De niet gerealiseerde opbrengst van het best mogelijke alternatief voor de
gemaakt keuze
VB. Kost van studeren = het loon dat je mist als je al ging werken
Rationele mensen denken marginaal
̶ Disclaimer: We beslissen in de realiteit niet altijd rationeel (we gebruiken vuistregels
of mentale short-cuts, zie later)
̶ Rationele mensen vergelijken marginale opbrengsten en kosten
̶ Marginale veranderingen zijn kleine incrementele veranderingen aan een bestaand
plan of een bestaande actie.
̶ De kosten gemaakt in het verleden zijn niet bepalend voor een toekomstige keuze:
bygones are bygones
Je denkt in de opbrengst van 1 extra uur werk of de kost van 1 extra uur werk -> zo denken
rationele mensen
Economie. . .
. . . Het woord economie komt van een Grieks woord dat verwijst naar het beheer van een
huishouden
̶ Een gezin (huishouden) en een economie staan voor gelijkaardige beslissingen
̶ Wie zal er werken en hoeveel?
̶ Welke en hoeveel goederen moeten er geproduceerd worden?
̶ Welke middelen moeten we gebruiken voor de productie?
̶ Aan welke prijs moeten de goederen verkocht worden?
̶ Hoe moeten de opbrengsten verdeeld worden?
Wat is economie?
̶ We vervullen allemaal en rol in het economisch weefsel
̶ Consument wanneer we iets kopen in de winkel, webshop, restaurant of café
̶ Werknemer indien we werken voor loon, bv. prof of een studentenbaantje
̶ Investeerder, bv. aandelen kopen of studeren (investering in menselijk
kapitaal)
̶ Ondernemer als we een bedrijfje opzetten, zoals heel wat studenten doen
̶ Financier, bv. wanneer een bank geld leent of je een vriend iets voorschiet
̶ De meesten onder ons zijn prosumenten
̶ Regulator, beleidsmaker, ….
̶ Dit draagt bij tot de complexe systemen van productie en consumptie
̶ Economen bestuderen deze complexe systemen
Prosumenten = we produceren en consumeren
De maatschappij en haar schaarse middelen:
̶ Het goede beheer van maatschappelijke middelen is belangrijk omdat die
middelen schaars zijn.
̶ Schaarste. . . Een middel is schaars wanneer de mogelijke aanwendingen van
een middel de beschikbaarheid van dat middel overstijgen.
̶ Gevolg: maatschappij kan niet alle goederen en diensten produceren die de
mensen wensen omdat de hoeveelheid middelen schaars is.
=> schaars ≠ zeldzaam
“Economie bestudeert hoe mensen in een omgeving van schaarste keuzes maken over
productie en consumptie, inclusief de gevolgen voor de hele maatschappij.”
Schaars =/ zeldzaam: alle producten zijn schaars -> meer vraag naar dan aanbod is
Mensen en keuzes
Om iets te krijgen, moeten we gewoonlijk iets anders opgeven
als individu
̶ Naar de les komen of uitslapen
̶ Sporten of gamen
̶ Voedsel v. kledij
̶ Vrije tijd v. inkomen (sporten of toch maar die studentenjob?)
als maatschappij
, ̶ Guns v. butter (meer defensie-uitgaven versus meer Obamacare in de VS,… ,
België?)
̶ Efficiëntie v. gelijkheid/rechtvaardigheid
Het nemen van beslissingen vereist dat mensen objectieven tegen elkaar afwegen bij het
inzetten van schaarse middelen.
Er gebeurt dus een afruil of een trade-off
Schaarste is relatief
̶ Schaarste is ook functie van onze behoeften
̶ Zolang er meer behoeften zijn dan middelen zijn de middelen schaars
̶ Zijn onze behoeften onbeperkt?
̶ Case study: is vrije tijd schaars?
̶ Van 50 uren-, naar 40 uren- (1936), tot dikwijls 35/38 urenweek
̶ Van geen, naar 6 dagen, naar enkele weken tot een maand betaald verlof
̶ Machines vergen minder thuisarbeid (wasmachine, vaatwasser, stofzuiger,…)
̶ Maarrrr… nooit meer sociale drukte / gebrek aan tijd / burn-outs
̶ Vrije tijd blijft schaars want wordt gevuld met andere behoeften (FOMO)
werkuren per jaar per capita (1950 – 2016)
Maar steeds meer depressies en burnouts
Alternatieve of opportuniteitskost
̶ Beslissingen vereisen een vergelijking tussen kosten en opbrengsten van de
verschillende alternatieven.
̶ Werken of studeren?
̶ Studeren of uitgaan?
̶ Naar de les gaan of uitslapen?
̶ De opportuniteitskost (of alternatieve kost) van iets is
̶ wat je moet opgeven om het te krijgen.
̶ De niet gerealiseerde opbrengst van het best mogelijke alternatief voor de
gemaakt keuze
VB. Kost van studeren = het loon dat je mist als je al ging werken
Rationele mensen denken marginaal
̶ Disclaimer: We beslissen in de realiteit niet altijd rationeel (we gebruiken vuistregels
of mentale short-cuts, zie later)
̶ Rationele mensen vergelijken marginale opbrengsten en kosten
̶ Marginale veranderingen zijn kleine incrementele veranderingen aan een bestaand
plan of een bestaande actie.
̶ De kosten gemaakt in het verleden zijn niet bepalend voor een toekomstige keuze:
bygones are bygones
Je denkt in de opbrengst van 1 extra uur werk of de kost van 1 extra uur werk -> zo denken
rationele mensen
