Theorie Evidence-Based Richtlijnontwikkeling
Terminologie:
Richtlijn: een document met aanbevelingen, adviezen en handelingsinstructies ter
ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering in de gezondheidszorg, berustend op de
resultaten van wetenschappelijk onderzoek met daarop gebaseerde discussie en aansluitende
meningsvorming, gericht op het expliciteren van doeltreffend en doelmatig medisch handelen.
Het beoogt een leidraad te geven voor de dagelijkse praktijk.
Protocol: Regels, vaste voorgeschreven manier deze moet je volgen. Hier mag je niet van
afwijken.
AGREE II: Appraisal of Guidelines for Research and Evaluation. Internationaal gehanteerd
en erkend instrument.
Algemeen hulpmiddel voor richtlijnmakers en gebruikers om de methodologische kwaliteit
van klinische richtlijnen te beoordelen.
GRADE: Instrument om de kwaliteit van evidentie (van aanbevelingen) te wegen en te
beoordelen, gebruikt hierbij patiënt relevante uitkomstmaten.
Levels of Evidence: Vast systeem voor ordenen van evidentie naar validiteit.
EBRO: Evidence-based Richtlijnontwikkeling. Een structuur voor ontwikkeling van een
richtlijn.
CBO: Centraal Begeleidings Orgaan. Nederlands kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg.
TNO: Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek. Grootste onderzoeksinstituut van NL.
Doelgroep: voor wie de richtlijn bestemd is.
Doelpopulatie: voor de cliënten, waar de richtlijn over gaat.
Risico op bias: randomisatie, intention-to-treat
Inconsistentie: over verschillende studies
Indirect bewijs: evidentie eigenlijk voor andere vraag
Onnauwkeurigheid: kleine steekproef, geen follow-up
Publicatiebias: alleen positieve studies
Groot effect: correlatie/dichotome uitkomsten
Alle plausibele confounding: onderschatting van het effect terwijl het effect daadwerkelijk
groter is.
, Richtlijn Ontwikkelingsstotteren
AGREE II – kwaliteit van richtlijnen beoordelen (ontwikkelingsstotteren)
Domein Punt Score + onderbouwing
1 Onderwerp en doel
5,7 1 Het doel van de richtlijn is specifiek beschreven
Score: 6
Het doel van de richtlijn is helder en beknopt vermeld, maar er kon nog wat meer
kunnen worden uitgebreid (gevolgen patiënten en benoemen leeftijdsgroepen).
- Gezondheidsdoelen zijn benoemd: diagnostiek, behandeling, doorverwijzing,
nazorg en begeleiding van kinderen, adolescenten en volwassenen die stotteren.
Op basis van ervaren problemen en knelpunten zijn er vervolgens concept-
uitgangsvragen geformuleerd.
- Te verwachten voordeel/uitkomst: een kwalitatief en doelmatige zorg door
logopedisten en logopedist-stottertherapeuten (+ 4 specifieke doelen).
Mogelijke gevolgen voor patiënten en samenleving zijn niet benoemd.
- Doelgroep patiëntenpopulatie is kort benoemd: personen met
ontwikkelingsstotteren (kinderen/adolescenten en volwassenen).
Het benoemen van deze leeftijdsgroepen had meer kunnen worden uitgewerkt.
2 De vragen die in de richtlijn aan de orde komen, zijn specifiek beschreven.
Score: 5
De vragen zijn helder en beknopt en hebben een logische opbouw.
Echter als je langer kijkt zie je dat niet alle punten om de vragen gedetailleerd te
maken opgenomen zijn.
- Doelgroep: niet beschreven in vraag 7, en matig in vraag 6.
- Interventie(s) zijn beschreven in elke vraag.
- Vergelijkbare interventies/factoren waren van toepassing bij vraag 2. Hierbij
werd gezegd: verschillende tests. Dit had specifieker gekund door de namen
hiervan te benoemen.
- Uitkomsten zijn niet direct in de vragen gesteld. Er wordt vaak globaal
gevraagd naar indicaties, waardes en effecten. Niet of iets effectief is, of naar de
beste diagnostische waarde.
- De setting in gezondheidszorg of context wordt duidelijk omschreven.
Deze punten zijn wél nader beschreven in de tekst.
3 De populatie (patiënten/algemene bevolking) waarop de richtlijn van
toepassing is, is specifiek beschreven.
Score: 6
De populatie waarop de richtlijn van toepassing is lijkt vanzelfsprekend, een
patiënt met ontwikkelingsstotteren. Echter kan hier nog bij worden vermeld dat
dit gepaard kan gaan met andere problematiek (bijv. temperament) en de ernst
van het stotteren. Hier wordt niets over vermeld, maar wel later kort over
geschreven in de richtlijn. Of het echt nodig is betwijfel ik.
- Doelpopulatie: het geslacht is niet benoemd (lijkt vanzelfsprekend) en de
leeftijd is stotteren dat ontstaan is voor het 6e levensjaar.
- Klinisch beeld: PDS. Niet verder omschreven hoe zich dit uit (lijkt
vanzelfsprekend).
- Ernst of stadium van de ziekte is niet vermeld.
- Comorbiditeit is niet vermeld, wel enigszins relevant.
- Uitgesloten populaties: Andere vormen van stotteren zijn uitgesloten.
Terminologie:
Richtlijn: een document met aanbevelingen, adviezen en handelingsinstructies ter
ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering in de gezondheidszorg, berustend op de
resultaten van wetenschappelijk onderzoek met daarop gebaseerde discussie en aansluitende
meningsvorming, gericht op het expliciteren van doeltreffend en doelmatig medisch handelen.
Het beoogt een leidraad te geven voor de dagelijkse praktijk.
Protocol: Regels, vaste voorgeschreven manier deze moet je volgen. Hier mag je niet van
afwijken.
AGREE II: Appraisal of Guidelines for Research and Evaluation. Internationaal gehanteerd
en erkend instrument.
Algemeen hulpmiddel voor richtlijnmakers en gebruikers om de methodologische kwaliteit
van klinische richtlijnen te beoordelen.
GRADE: Instrument om de kwaliteit van evidentie (van aanbevelingen) te wegen en te
beoordelen, gebruikt hierbij patiënt relevante uitkomstmaten.
Levels of Evidence: Vast systeem voor ordenen van evidentie naar validiteit.
EBRO: Evidence-based Richtlijnontwikkeling. Een structuur voor ontwikkeling van een
richtlijn.
CBO: Centraal Begeleidings Orgaan. Nederlands kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg.
TNO: Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek. Grootste onderzoeksinstituut van NL.
Doelgroep: voor wie de richtlijn bestemd is.
Doelpopulatie: voor de cliënten, waar de richtlijn over gaat.
Risico op bias: randomisatie, intention-to-treat
Inconsistentie: over verschillende studies
Indirect bewijs: evidentie eigenlijk voor andere vraag
Onnauwkeurigheid: kleine steekproef, geen follow-up
Publicatiebias: alleen positieve studies
Groot effect: correlatie/dichotome uitkomsten
Alle plausibele confounding: onderschatting van het effect terwijl het effect daadwerkelijk
groter is.
, Richtlijn Ontwikkelingsstotteren
AGREE II – kwaliteit van richtlijnen beoordelen (ontwikkelingsstotteren)
Domein Punt Score + onderbouwing
1 Onderwerp en doel
5,7 1 Het doel van de richtlijn is specifiek beschreven
Score: 6
Het doel van de richtlijn is helder en beknopt vermeld, maar er kon nog wat meer
kunnen worden uitgebreid (gevolgen patiënten en benoemen leeftijdsgroepen).
- Gezondheidsdoelen zijn benoemd: diagnostiek, behandeling, doorverwijzing,
nazorg en begeleiding van kinderen, adolescenten en volwassenen die stotteren.
Op basis van ervaren problemen en knelpunten zijn er vervolgens concept-
uitgangsvragen geformuleerd.
- Te verwachten voordeel/uitkomst: een kwalitatief en doelmatige zorg door
logopedisten en logopedist-stottertherapeuten (+ 4 specifieke doelen).
Mogelijke gevolgen voor patiënten en samenleving zijn niet benoemd.
- Doelgroep patiëntenpopulatie is kort benoemd: personen met
ontwikkelingsstotteren (kinderen/adolescenten en volwassenen).
Het benoemen van deze leeftijdsgroepen had meer kunnen worden uitgewerkt.
2 De vragen die in de richtlijn aan de orde komen, zijn specifiek beschreven.
Score: 5
De vragen zijn helder en beknopt en hebben een logische opbouw.
Echter als je langer kijkt zie je dat niet alle punten om de vragen gedetailleerd te
maken opgenomen zijn.
- Doelgroep: niet beschreven in vraag 7, en matig in vraag 6.
- Interventie(s) zijn beschreven in elke vraag.
- Vergelijkbare interventies/factoren waren van toepassing bij vraag 2. Hierbij
werd gezegd: verschillende tests. Dit had specifieker gekund door de namen
hiervan te benoemen.
- Uitkomsten zijn niet direct in de vragen gesteld. Er wordt vaak globaal
gevraagd naar indicaties, waardes en effecten. Niet of iets effectief is, of naar de
beste diagnostische waarde.
- De setting in gezondheidszorg of context wordt duidelijk omschreven.
Deze punten zijn wél nader beschreven in de tekst.
3 De populatie (patiënten/algemene bevolking) waarop de richtlijn van
toepassing is, is specifiek beschreven.
Score: 6
De populatie waarop de richtlijn van toepassing is lijkt vanzelfsprekend, een
patiënt met ontwikkelingsstotteren. Echter kan hier nog bij worden vermeld dat
dit gepaard kan gaan met andere problematiek (bijv. temperament) en de ernst
van het stotteren. Hier wordt niets over vermeld, maar wel later kort over
geschreven in de richtlijn. Of het echt nodig is betwijfel ik.
- Doelpopulatie: het geslacht is niet benoemd (lijkt vanzelfsprekend) en de
leeftijd is stotteren dat ontstaan is voor het 6e levensjaar.
- Klinisch beeld: PDS. Niet verder omschreven hoe zich dit uit (lijkt
vanzelfsprekend).
- Ernst of stadium van de ziekte is niet vermeld.
- Comorbiditeit is niet vermeld, wel enigszins relevant.
- Uitgesloten populaties: Andere vormen van stotteren zijn uitgesloten.
