Primaire teksten scepticisme
Sextus Empiricus: Hoofdlijnen van het Pyrronisme
Boek I, IV, VI, VII, XII en XV (ca. 160-201)
(17) Scepticisme is volgens Sextus Empiricus de kunde om zowel zintuigelijk waarneembare zaken als
Commented [AH1]: 17. De kandidaten kunnen de
denkbare zaken tegenover elkaar te plaatsen, waardoor we vanwege de gelijkwaardigheid van de opvatting van Sextus Empiricus over wat scepticisme is
tegenovergestelde zaken eerst tot opschorting (de stilstand van het verstand op grond waarvan we noch iets weergeven en daarbij aangeven wat daarvan het
voornaamste beginsel is.
ontkennen, noch iets bevestigen) en vervolgens tot onverstoorbaarheid (de onbewogenheid en kalme rust van de ziel)
komen. Het voornaamste beginsel van de sceptische leer is dat er tegenover elk argument een gelijk
argument staat.
Een dogmaticus stelt dat datgene werkelijk bestaat waarvan men zegt dat hij het als een dogma
(18).
Commented [AH2]: 18. De kandidaten kunnen uitleggen
(opvatting die niet te veranderen is)aanvaardt, maar een scepticus gebruikt de formules niet alsof ze absoluut in welke zin een scepticus volgens Sextus Empiricus een
waar zijn (bijv. de formule ‘Alles is onwaar’ houdt ook in dat de formule zelf onwaar is) . We zeggen dat een scepticus doctrine heeft en in welke zin niet.
geen dogma’s heeft in de zin van instemming met een van de niet-evidente zaken die nog voorwerp
van wetenschappelijk onderzoek zijn, maar hij kan zich wel in bepaalde zaken vinden, aangezien de
sceptici wel zijn instemming betuigt met de gevoelens die het noodzakelijk gevolg zijn van een
voorstelling die hij zich vormt. Als een scepticus vertelt wat zijn eigen indruk van iets is, maakt hij zijn
gevoelen ondogmatisch bekend (dus zonder enige vaststaande bewering te doen).
Het motiverend beginsel/einddoel (het hoogste wat begeerd kan worden) van een scepticus is de hoop om
onverstoorbaarheid te bereiken tegenover zaken die met schijn en mening samenhangen en
beheerstheid in onvermijdelijke situaties (19). Want toen de scepticus begon te filosoferen om een oordeel Commented [AH3]: 19. De kandidaten kunnen de
te vellen, raakte hij verzeild in een geschil, waardoor hij zijn oordeel opschortte, waar vervolgens argumentatie van Sextus Empiricus reconstrueren dat
onverstoorbaarheid uit voortvloeide. We geloven niet dat een scepticus volledig onverstoorbaar is, maar onverstoorbaar en beheerstheid het einddoel zijn van de
sceptische levenshouding en uitleggen welke rol
we beweren dat hij door de onvermijdelijke zaken verstoord wordt (bijv. dorst). Terwijl de gewone man in
‘opschorting’ daarbij speelt.
deze gevallen dubbel gekweld wordt (doordat hij meent dat die omstandigheden van nature slecht zijn), kan de
scepticus zich bevrijden van de gedachte dat elk van de zaken natuurlijk slecht is.
Er zijn vijf tropen voor opschorting (20). De troop van onenigheid zegt dat er onderling onenigheid kan Commented [AH4]: 20. De kandidaten kunnen uitleggen
ontstaan over een zaak, waardoor we tot opschorting komen. Op basis van de troop van de regressus wat Sextus Empiricus onder ‘de vijf tropen voor opschorting’
ad infinitum/oneindige regressie zeggen we dat wanneer we bewijs leveren voor een zaak, dat bewijs verstaat en aan de hand van voorbeelden beargumenteren
dat elke te onderzoeken zaak in deze vijf tropen kan worden
ook weer bewijs nodig heeft. Dit gebeurt in het oneindige, waardoor er geen beginpunt is en we tot
ondergebracht, zowel waarneembare als denkbare zaken.
opschorting komen. Op basis van de troop van de relativiteit zien we een zaak vanuit een bepaald
perspectief onder bepaalde omstandigheden, maar we kunnen nooit zien hoe de zaak op zichzelf er
uitziet en dus moeten we het oordeel opschorten. De troop van de veronderstelling zegt dat een oordeel
soms is gebaseerd op niets en dus slechts een veronderstelling zonder enige argumentatie is. Zo’n
oordeel moet worden opgeschort. De laatste troop is de cirkelredenering, die ontstaat als datgene wat
het te onderzoeken probleem moet bevestigen behoefte heeft aan een bewijs dat is afgeleid uit dat
probleem. Ook dan moeten we onze mening opschorten.
Al het waarneembare staat in betrekking tot de waarnemers. We kunnen de waarneembare zaak in de
vijf tropen onder brengen. Het denkbare staat in betrekking tot degene die denkt, die het denkbare ding
een naam geeft. Bij een te onderzoeken zaak moet er worden opgepast voor veronderstellingen en
relativiteit. Als de voorgelegde zaak een onbeslecht geschil bevat, zal ons oordeel opgeschort moeten
worden en in het geval van iets denkbaars tot het oneindige door moeten gaan en in het geval van iets
waarneembaars in een cirkelredenering terecht komen (aangezien het waarneembare niet door zichzelf kan worden
beslist, aangezien de regressus ad infinitum).
Sextus Empiricus: Hoofdlijnen van het Pyrronisme
Boek I, IV, VI, VII, XII en XV (ca. 160-201)
(17) Scepticisme is volgens Sextus Empiricus de kunde om zowel zintuigelijk waarneembare zaken als
Commented [AH1]: 17. De kandidaten kunnen de
denkbare zaken tegenover elkaar te plaatsen, waardoor we vanwege de gelijkwaardigheid van de opvatting van Sextus Empiricus over wat scepticisme is
tegenovergestelde zaken eerst tot opschorting (de stilstand van het verstand op grond waarvan we noch iets weergeven en daarbij aangeven wat daarvan het
voornaamste beginsel is.
ontkennen, noch iets bevestigen) en vervolgens tot onverstoorbaarheid (de onbewogenheid en kalme rust van de ziel)
komen. Het voornaamste beginsel van de sceptische leer is dat er tegenover elk argument een gelijk
argument staat.
Een dogmaticus stelt dat datgene werkelijk bestaat waarvan men zegt dat hij het als een dogma
(18).
Commented [AH2]: 18. De kandidaten kunnen uitleggen
(opvatting die niet te veranderen is)aanvaardt, maar een scepticus gebruikt de formules niet alsof ze absoluut in welke zin een scepticus volgens Sextus Empiricus een
waar zijn (bijv. de formule ‘Alles is onwaar’ houdt ook in dat de formule zelf onwaar is) . We zeggen dat een scepticus doctrine heeft en in welke zin niet.
geen dogma’s heeft in de zin van instemming met een van de niet-evidente zaken die nog voorwerp
van wetenschappelijk onderzoek zijn, maar hij kan zich wel in bepaalde zaken vinden, aangezien de
sceptici wel zijn instemming betuigt met de gevoelens die het noodzakelijk gevolg zijn van een
voorstelling die hij zich vormt. Als een scepticus vertelt wat zijn eigen indruk van iets is, maakt hij zijn
gevoelen ondogmatisch bekend (dus zonder enige vaststaande bewering te doen).
Het motiverend beginsel/einddoel (het hoogste wat begeerd kan worden) van een scepticus is de hoop om
onverstoorbaarheid te bereiken tegenover zaken die met schijn en mening samenhangen en
beheerstheid in onvermijdelijke situaties (19). Want toen de scepticus begon te filosoferen om een oordeel Commented [AH3]: 19. De kandidaten kunnen de
te vellen, raakte hij verzeild in een geschil, waardoor hij zijn oordeel opschortte, waar vervolgens argumentatie van Sextus Empiricus reconstrueren dat
onverstoorbaarheid uit voortvloeide. We geloven niet dat een scepticus volledig onverstoorbaar is, maar onverstoorbaar en beheerstheid het einddoel zijn van de
sceptische levenshouding en uitleggen welke rol
we beweren dat hij door de onvermijdelijke zaken verstoord wordt (bijv. dorst). Terwijl de gewone man in
‘opschorting’ daarbij speelt.
deze gevallen dubbel gekweld wordt (doordat hij meent dat die omstandigheden van nature slecht zijn), kan de
scepticus zich bevrijden van de gedachte dat elk van de zaken natuurlijk slecht is.
Er zijn vijf tropen voor opschorting (20). De troop van onenigheid zegt dat er onderling onenigheid kan Commented [AH4]: 20. De kandidaten kunnen uitleggen
ontstaan over een zaak, waardoor we tot opschorting komen. Op basis van de troop van de regressus wat Sextus Empiricus onder ‘de vijf tropen voor opschorting’
ad infinitum/oneindige regressie zeggen we dat wanneer we bewijs leveren voor een zaak, dat bewijs verstaat en aan de hand van voorbeelden beargumenteren
dat elke te onderzoeken zaak in deze vijf tropen kan worden
ook weer bewijs nodig heeft. Dit gebeurt in het oneindige, waardoor er geen beginpunt is en we tot
ondergebracht, zowel waarneembare als denkbare zaken.
opschorting komen. Op basis van de troop van de relativiteit zien we een zaak vanuit een bepaald
perspectief onder bepaalde omstandigheden, maar we kunnen nooit zien hoe de zaak op zichzelf er
uitziet en dus moeten we het oordeel opschorten. De troop van de veronderstelling zegt dat een oordeel
soms is gebaseerd op niets en dus slechts een veronderstelling zonder enige argumentatie is. Zo’n
oordeel moet worden opgeschort. De laatste troop is de cirkelredenering, die ontstaat als datgene wat
het te onderzoeken probleem moet bevestigen behoefte heeft aan een bewijs dat is afgeleid uit dat
probleem. Ook dan moeten we onze mening opschorten.
Al het waarneembare staat in betrekking tot de waarnemers. We kunnen de waarneembare zaak in de
vijf tropen onder brengen. Het denkbare staat in betrekking tot degene die denkt, die het denkbare ding
een naam geeft. Bij een te onderzoeken zaak moet er worden opgepast voor veronderstellingen en
relativiteit. Als de voorgelegde zaak een onbeslecht geschil bevat, zal ons oordeel opgeschort moeten
worden en in het geval van iets denkbaars tot het oneindige door moeten gaan en in het geval van iets
waarneembaars in een cirkelredenering terecht komen (aangezien het waarneembare niet door zichzelf kan worden
beslist, aangezien de regressus ad infinitum).
