Ethiek
Waarden, normen, ethiek en moraal
Wat zijn waarden en normen en hoe verhouden ze zicht tegenover elkaar?
Waarden: idealen, motieven of achterliggende ideeën die in een samenleving of groep
als nastrevenswaardig en waardevol worden beschouwd (bv. Eerlijkheid, respect).
Waarden zijn abstract geformuleerd, zijn nooit ten volle haalbaar maar inspireren je.
Normen: concrete richtlijnen voor het handelen. Normen geven aan wat je mag en niet mag doen. Het
beoordeelt je gedrag en de situatie.
Verhouding: Normen worden geformuleerd om waarden te realiseren en zijn gebaseerd op waarden van
de groep.
Moreel probleem
Vanaf het einde van de jaren 60 is een nieuwe medische ethiek ontstaan. Wat is kenmerkend voor deze
‘nieuwe’ medische ethiek, waardoor verschilt ze van de ‘vroegere’ medische ethiek?
Vroegere ethiek (verschillen met nieuwe) Nieuwe ethiek
Houdt rekening met cliënt en zijn zelfbeschikkingsrecht.
Onvoldoende ruimte om ervaringen van onrecht te
delen
Beroepsethiek werd beoefend door hulpverleners zelf. Poging om stem te geven aan cliënt
Niet enkel artsen houden zich hiermee
bezig, nu houden ook patiënten, politici,…
zich hiermee bezig.
Cliëntgerichte oriëntatie die samenhangt
met veranderingen in de gezondheidszorg
en veranderingen in cultuur en
samenleving.
Door het naleven van beroepscode Gezondheidsethiek
gepaard met de goede attitudes, was
je een goede beroepsbeoefenaar. Grenzen stellen aan de medische macht
De gezondheidszorg kent een steeds wijzigende context. Een cliëntgerichte oriëntatie in de medische
ethiek hangt samen met de ontwikkelingen in de geneeskunde zelf, maar ook met veranderingen in de
samenleving en de cultuur. Binnen het thema ‘Medische ethiek’ worden 5 factoren naar voor geschoven
waardoor nieuwe vragen/problemen ontstaan. Welke 5 factoren zijn dit?
1) Wetenschappelijk onderzoek: vragen over proefpersonen, experimenten, nieuwe
onderzoeksmethoden… door toenemend onderzoek.
2) Technologische ontwikkelingen: toename geneeskundige kennis: macht over
leven/sterven, overname natuurlijke functies door technologie.
3) Demografische veranderingen: de gemiddelde leeftijd stijgt nood aan medische
interventies bij hoogbejaarden, levensbeëindigend handelen.
4) Maatschappelijke veranderingen: ontwikkeling van actieve welvaartstaat: vragen rond
hoge kost van de gezondheidszorg, wie krijgt zorg en wie niet?
, 5) Morele onzekerheid: patiënt is niet langer een object dat de behandeling ondergaat,
vragen over zelfbeschikking, patiëntenrechten…
Waarden, normen, ethiek en moraal
Wat zijn waarden en normen en hoe verhouden ze zicht tegenover elkaar?
Waarden: idealen, motieven of achterliggende ideeën die in een samenleving of groep
als nastrevenswaardig en waardevol worden beschouwd (bv. Eerlijkheid, respect).
Waarden zijn abstract geformuleerd, zijn nooit ten volle haalbaar maar inspireren je.
Normen: concrete richtlijnen voor het handelen. Normen geven aan wat je mag en niet mag doen. Het
beoordeelt je gedrag en de situatie.
Verhouding: Normen worden geformuleerd om waarden te realiseren en zijn gebaseerd op waarden van
de groep.
Moreel probleem
Vanaf het einde van de jaren 60 is een nieuwe medische ethiek ontstaan. Wat is kenmerkend voor deze
‘nieuwe’ medische ethiek, waardoor verschilt ze van de ‘vroegere’ medische ethiek?
Vroegere ethiek (verschillen met nieuwe) Nieuwe ethiek
Houdt rekening met cliënt en zijn zelfbeschikkingsrecht.
Onvoldoende ruimte om ervaringen van onrecht te
delen
Beroepsethiek werd beoefend door hulpverleners zelf. Poging om stem te geven aan cliënt
Niet enkel artsen houden zich hiermee
bezig, nu houden ook patiënten, politici,…
zich hiermee bezig.
Cliëntgerichte oriëntatie die samenhangt
met veranderingen in de gezondheidszorg
en veranderingen in cultuur en
samenleving.
Door het naleven van beroepscode Gezondheidsethiek
gepaard met de goede attitudes, was
je een goede beroepsbeoefenaar. Grenzen stellen aan de medische macht
De gezondheidszorg kent een steeds wijzigende context. Een cliëntgerichte oriëntatie in de medische
ethiek hangt samen met de ontwikkelingen in de geneeskunde zelf, maar ook met veranderingen in de
samenleving en de cultuur. Binnen het thema ‘Medische ethiek’ worden 5 factoren naar voor geschoven
waardoor nieuwe vragen/problemen ontstaan. Welke 5 factoren zijn dit?
1) Wetenschappelijk onderzoek: vragen over proefpersonen, experimenten, nieuwe
onderzoeksmethoden… door toenemend onderzoek.
2) Technologische ontwikkelingen: toename geneeskundige kennis: macht over
leven/sterven, overname natuurlijke functies door technologie.
3) Demografische veranderingen: de gemiddelde leeftijd stijgt nood aan medische
interventies bij hoogbejaarden, levensbeëindigend handelen.
4) Maatschappelijke veranderingen: ontwikkeling van actieve welvaartstaat: vragen rond
hoge kost van de gezondheidszorg, wie krijgt zorg en wie niet?
, 5) Morele onzekerheid: patiënt is niet langer een object dat de behandeling ondergaat,
vragen over zelfbeschikking, patiëntenrechten…
