Fysiohulp
Screening op rode vlaggen bij fysiotherapeutisch
anamnese
Bron: KNGF Richtlijnen en Extremiteiten
Rode vlaggen zijn symptomen die wijzen op mogelijk ernstige
onderliggende pathologie, waarvoor de patiënt dient te worden
geadviseerd contact op te nemen met de huisarts. De
symptomen verwijzen in de meeste gevallen niet eenduidig in de
richting van de genoemde aandoeningen.
De fysiotherapeut dient alert te zijn op symptomen van algemene
malaise, ongewild gewichtsverlies, koorts, nachtzweten, ‘non
mechanic’ pijn (dit i s pijn die niet beïnvloedbaar is door houding en beweging), neuropathische pijn,
neurologische symptomen (krachtverlies, geïsoleerde atrofie, radiculaire uitvalsverschijnselen), een
recent trauma en tekenen van een ontstekingproces.
Hieraan kunnen de volgende aandoeningen ten grondslag liggen: reumatische ziekten (reumatoïde
artritis, de ziekte van Bechterew en polymyalgie), maligniteiten (long(top))tumor, metastasen van
bijvoorbeeld mammacarcinoom of okselklierpathologie), cardiale aandoeningen (zoals angina
pectoris) of diafragmaprikkeling (bijvoorbeeld door (kwaadaardige) aandoeningen aan lever, galblaas
of longen). Indien er sprake is van rode vlaggen informeert de fysiotherapeut de patiënt over de
bevindingen en neemt de fysiotherapeut contact op met de huisarts of specialist.
Screening is bedoeld om na te gaan of fysiotherapeutische behandeling is geïndiceerd. Hiertoe moet
de fysiotherapeut zich een beeld vormen van de klachten en symptomen en de eventuele
aanwezigheid van zogeheten rode en gele vlaggen. Rode vlaggen zijn patronen van symptomen of
tekenen (waarschuwingssignalen) die kunnen wijzen op min of meer ernstige pathologie, die
aanvullende medische diagnostiek vereisen. Herkenning van het klachtenpatroon dat specifiek is
voor osteoporose is van belang om vast te kunnen stellen of er rode vlaggen aanwezig zijn die niet bij
dit patroon passen. Hierna staan de rode vlaggen vermeld voor osteoporose, zoals verzameld op
basis van de literatuur en expert opinion.
Als een patiënt via de Directe Toegankelijkheid Fysiotherapie binnenkomt bij de fysiotherapeut
wordt deze ‘gescreend’ op een aantal rode vlaggen. Onder de term ‘rode vlag’ worden in de
literatuur verschillende begrippen verstaan. De term werd als eerst geïntroduceerd door de Agency
for Health Care Policy and Research (AHCPR) in 1994. In de basismodule Directe Toegankelijkheid
Fysiotherapie wordt melding gemaakt van de begrippen ‘historical and clinical clues’, ‘risicofactoren
van fysieke aard’, ‘indicators of serious pathology’en ‘signs of serious disease’.
Een rode vlag is dus een klinische uiting (patroon) die duidt op een mogelijke aanwezigheid van een
aandoening waarbij een andere expertise dan die van een fysiotherapeut vereist is. Door middel van
het screenen van patiënten moet een fysiotherapeut uitmaken of er sprake is van een ‘pluis’ of ‘niet-
pluis’ situatie (Tabel 1). Het is niet de bedoeling dat er een ‘diagnose’ word gesteld tijdens het
screenen. Een ‘pluis’ situatie houdt in dat de therapeut een bekend patroon ontdekt tijdens het
screenen en geen rode vlaggen aantreft. De therapeut kan dus eventueel gaan behandelen. Een
‘niet-pluis’ situatie heeft een absolute, of op zijn minst een relatieve contra-indicatie voor
fysiotherapie.
, Fysiohulp
Patroonherkenning
Patroonherkenning is dus van groot belang tijdens het screenen. Dit houdt in dat de fysiotherapeut in
het verhaal dat de patiënt verteld een bepaald patroon ziet dat hij identificeert met een ziekte of
aandoening. Door gerichte vragen te stellen over de klachten kan de therapeut een patroon
herkennen. Dit patroon kan hij gebruiken bij het opstellen van een tractusanamnese of differentiaal
diagnose.
Screening op rode vlaggen bij fysiotherapeutisch
anamnese
Bron: KNGF Richtlijnen en Extremiteiten
Rode vlaggen zijn symptomen die wijzen op mogelijk ernstige
onderliggende pathologie, waarvoor de patiënt dient te worden
geadviseerd contact op te nemen met de huisarts. De
symptomen verwijzen in de meeste gevallen niet eenduidig in de
richting van de genoemde aandoeningen.
De fysiotherapeut dient alert te zijn op symptomen van algemene
malaise, ongewild gewichtsverlies, koorts, nachtzweten, ‘non
mechanic’ pijn (dit i s pijn die niet beïnvloedbaar is door houding en beweging), neuropathische pijn,
neurologische symptomen (krachtverlies, geïsoleerde atrofie, radiculaire uitvalsverschijnselen), een
recent trauma en tekenen van een ontstekingproces.
Hieraan kunnen de volgende aandoeningen ten grondslag liggen: reumatische ziekten (reumatoïde
artritis, de ziekte van Bechterew en polymyalgie), maligniteiten (long(top))tumor, metastasen van
bijvoorbeeld mammacarcinoom of okselklierpathologie), cardiale aandoeningen (zoals angina
pectoris) of diafragmaprikkeling (bijvoorbeeld door (kwaadaardige) aandoeningen aan lever, galblaas
of longen). Indien er sprake is van rode vlaggen informeert de fysiotherapeut de patiënt over de
bevindingen en neemt de fysiotherapeut contact op met de huisarts of specialist.
Screening is bedoeld om na te gaan of fysiotherapeutische behandeling is geïndiceerd. Hiertoe moet
de fysiotherapeut zich een beeld vormen van de klachten en symptomen en de eventuele
aanwezigheid van zogeheten rode en gele vlaggen. Rode vlaggen zijn patronen van symptomen of
tekenen (waarschuwingssignalen) die kunnen wijzen op min of meer ernstige pathologie, die
aanvullende medische diagnostiek vereisen. Herkenning van het klachtenpatroon dat specifiek is
voor osteoporose is van belang om vast te kunnen stellen of er rode vlaggen aanwezig zijn die niet bij
dit patroon passen. Hierna staan de rode vlaggen vermeld voor osteoporose, zoals verzameld op
basis van de literatuur en expert opinion.
Als een patiënt via de Directe Toegankelijkheid Fysiotherapie binnenkomt bij de fysiotherapeut
wordt deze ‘gescreend’ op een aantal rode vlaggen. Onder de term ‘rode vlag’ worden in de
literatuur verschillende begrippen verstaan. De term werd als eerst geïntroduceerd door de Agency
for Health Care Policy and Research (AHCPR) in 1994. In de basismodule Directe Toegankelijkheid
Fysiotherapie wordt melding gemaakt van de begrippen ‘historical and clinical clues’, ‘risicofactoren
van fysieke aard’, ‘indicators of serious pathology’en ‘signs of serious disease’.
Een rode vlag is dus een klinische uiting (patroon) die duidt op een mogelijke aanwezigheid van een
aandoening waarbij een andere expertise dan die van een fysiotherapeut vereist is. Door middel van
het screenen van patiënten moet een fysiotherapeut uitmaken of er sprake is van een ‘pluis’ of ‘niet-
pluis’ situatie (Tabel 1). Het is niet de bedoeling dat er een ‘diagnose’ word gesteld tijdens het
screenen. Een ‘pluis’ situatie houdt in dat de therapeut een bekend patroon ontdekt tijdens het
screenen en geen rode vlaggen aantreft. De therapeut kan dus eventueel gaan behandelen. Een
‘niet-pluis’ situatie heeft een absolute, of op zijn minst een relatieve contra-indicatie voor
fysiotherapie.
, Fysiohulp
Patroonherkenning
Patroonherkenning is dus van groot belang tijdens het screenen. Dit houdt in dat de fysiotherapeut in
het verhaal dat de patiënt verteld een bepaald patroon ziet dat hij identificeert met een ziekte of
aandoening. Door gerichte vragen te stellen over de klachten kan de therapeut een patroon
herkennen. Dit patroon kan hij gebruiken bij het opstellen van een tractusanamnese of differentiaal
diagnose.
