Economische geschiedenis
Inhoudsopgave
Topic 1: Economische groei, welvaart en ongelijkheid ........................................................... 2
1. The great divergence ................................................................................................. 2
1.1. Het meten van de kloof........................................................................................ 3
1.2. Drie visies op the Great Divergence ..................................................................... 4
1.2.1. Een autonoom, intern proces........................................................................ 4
1.2.2. Toeval – Grote gelijkenissen ......................................................................... 5
1.2.3. Toenemende interconnectie tussen Oosten en Westen ................................ 6
2. Industriële Revolutie en Moderne economische groei ............................................... 8
2.1. Inleiding ............................................................................................................... 8
2.2. Sectoren .............................................................................................................. 8
2.2.1. Industrie en landbouw .................................................................................. 8
2.3. Transport en communicatie ............................................................................... 10
2.3.1. Transport .................................................................................................... 10
2.4. Kapitaal.............................................................................................................. 11
2.5. Demografie ........................................................................................................ 11
3.5. Globalisering en wereldhandel........................................................................... 13
2.6. Levensstandaard ................................................................................................ 16
Topic 2: consumptie, honger en overvloed .......................................................................... 18
1. Inleiding ................................................................................................................... 18
1.2. Consumptie en inkomen .................................................................................... 18
1.3. Consumptie en levensstandaard ........................................................................ 19
1.4. Voeding en sociale ongelijkheid ......................................................................... 23
1
,Topic 1: Economische groei, welvaart en ongelijkheid
1. The great divergence
Rond de 15de eeuw waren China (Peking, Guanghzou), India en het Midden-Oosten (Caïro,
Alexandria) de handelscentra van de wereld. China was bezig met het verkennen van de kustlijnen,
waaronder ook die naar het Zuiden (Afrika) en deed o.a. ontdekkingsreizen.
In 1433 staakte de Chinese Keizer Zheng He alle overzeese verkenningstochten. Veel historici zien
deze beslissing als een scharniermoment in de geschiedenis, want als dit niet gebeurd zou zijn zou
het wel eens mogelijk geweest zijn dat niet Columbus maar een Chinese ontdekker Amerika
ontdekte en spraken we vandaag misschien chinees.
Er zijn veel redenen voor de beslissing die door de Keizer gemaakt werd: angst voor het onbekende
was misschien wel de belangrijkste (op cultureel, politiek en sociaal-economisch vlak). Voorbeelden:
1. Hij had schrik, door alsmaar meer in contact te komen met andere culturen en contacten.
Dacht hij dat er een vermenging ging zijn en wou hij niet
2. Hij had schrik want China was een strak georganiseerde samenleving en door reizen kwam
het in contact met andere culturen en had hij schrik dat zijn macht en democratie ging
afnemen of in vraag gesteld ging worden en dus vreesde hij voor zijn positie.
Vanaf 1500 waren er meer contacten op wereldschaal. Dit fenomeen, globalisering, werd versterkt
door de Industriële Revolutie in de 19de eeuw en is vandaag nog steeds sterk aanwezig.
Die versnelling zorgde voor een “Rise of the West”
Vooral na de jaren 1800 werd de rijkdom vooral geconcentreerd in het Westen, hierdoor ontstond
een grote kloof die het Westen op economisch vlak onderscheidde van de rest van de wereld: ‘the
Great Divergence’ (vond plaats tussen 1700 en 1900).
2
, ‘The Great Divergence’
= de kloof die ontstond op vlak van welvaart, economische, politieke, militaire, … tussen het westen
en de wereld of meer bepaald het oosten. Heel lang was de economie in het oosten meer
ontwikkeld dan in het westen.
1.1. Het meten van de kloof
Hoe kon deze kloof precies gemeten worden? BNP is een
goede indicator maar heeft een belangrijke complicatie: als er
heel veel milieuvervuiling is in een land heeft dit vaak als
gevolg dat het BNP stijgt aangezien dit wijst op een hoge
productie van goederen en diensten. Is dit echter wel positief?
Moet dit beloond worden door de “stijging” van het BNP? + is
het betrouwbaar?
Hoe meer je in de tijd terug keert hoe minder zeker je bent van nauwkeurigheid.
Na de 2e wereldoorlog, vanaf 1970 zien we dat de welvaart van het Westen daalt, en die van China,
India en het Midden-Oosten weer toeneemt. => the Great Convergence. (oosten achterstand inhalen)
Verklaring?
We kunnen alvast vaststellen dat:
• De opkomst van het Westen is een ‘contingent’ (voorwaardelijk, niet noodzakelijk) proces
was die onvermijdelijk was.
• Aan de andere kant is het de uitkomst van een uniek cumulatief proces, met wortels zowel in
als buiten Europa. En dus is de industriële revolutie een onmiskenbaar regionaal proces
(Engeland), maar met globale wortels ( kennis, handel).
Er zijn 3 visies om de great divergence te verklaren:
• Autonoom proces met interne veranderingen
• Toeval? – Grote gelijkenissen
• Toenemende interactie tussen Oosten en Westen
3
Inhoudsopgave
Topic 1: Economische groei, welvaart en ongelijkheid ........................................................... 2
1. The great divergence ................................................................................................. 2
1.1. Het meten van de kloof........................................................................................ 3
1.2. Drie visies op the Great Divergence ..................................................................... 4
1.2.1. Een autonoom, intern proces........................................................................ 4
1.2.2. Toeval – Grote gelijkenissen ......................................................................... 5
1.2.3. Toenemende interconnectie tussen Oosten en Westen ................................ 6
2. Industriële Revolutie en Moderne economische groei ............................................... 8
2.1. Inleiding ............................................................................................................... 8
2.2. Sectoren .............................................................................................................. 8
2.2.1. Industrie en landbouw .................................................................................. 8
2.3. Transport en communicatie ............................................................................... 10
2.3.1. Transport .................................................................................................... 10
2.4. Kapitaal.............................................................................................................. 11
2.5. Demografie ........................................................................................................ 11
3.5. Globalisering en wereldhandel........................................................................... 13
2.6. Levensstandaard ................................................................................................ 16
Topic 2: consumptie, honger en overvloed .......................................................................... 18
1. Inleiding ................................................................................................................... 18
1.2. Consumptie en inkomen .................................................................................... 18
1.3. Consumptie en levensstandaard ........................................................................ 19
1.4. Voeding en sociale ongelijkheid ......................................................................... 23
1
,Topic 1: Economische groei, welvaart en ongelijkheid
1. The great divergence
Rond de 15de eeuw waren China (Peking, Guanghzou), India en het Midden-Oosten (Caïro,
Alexandria) de handelscentra van de wereld. China was bezig met het verkennen van de kustlijnen,
waaronder ook die naar het Zuiden (Afrika) en deed o.a. ontdekkingsreizen.
In 1433 staakte de Chinese Keizer Zheng He alle overzeese verkenningstochten. Veel historici zien
deze beslissing als een scharniermoment in de geschiedenis, want als dit niet gebeurd zou zijn zou
het wel eens mogelijk geweest zijn dat niet Columbus maar een Chinese ontdekker Amerika
ontdekte en spraken we vandaag misschien chinees.
Er zijn veel redenen voor de beslissing die door de Keizer gemaakt werd: angst voor het onbekende
was misschien wel de belangrijkste (op cultureel, politiek en sociaal-economisch vlak). Voorbeelden:
1. Hij had schrik, door alsmaar meer in contact te komen met andere culturen en contacten.
Dacht hij dat er een vermenging ging zijn en wou hij niet
2. Hij had schrik want China was een strak georganiseerde samenleving en door reizen kwam
het in contact met andere culturen en had hij schrik dat zijn macht en democratie ging
afnemen of in vraag gesteld ging worden en dus vreesde hij voor zijn positie.
Vanaf 1500 waren er meer contacten op wereldschaal. Dit fenomeen, globalisering, werd versterkt
door de Industriële Revolutie in de 19de eeuw en is vandaag nog steeds sterk aanwezig.
Die versnelling zorgde voor een “Rise of the West”
Vooral na de jaren 1800 werd de rijkdom vooral geconcentreerd in het Westen, hierdoor ontstond
een grote kloof die het Westen op economisch vlak onderscheidde van de rest van de wereld: ‘the
Great Divergence’ (vond plaats tussen 1700 en 1900).
2
, ‘The Great Divergence’
= de kloof die ontstond op vlak van welvaart, economische, politieke, militaire, … tussen het westen
en de wereld of meer bepaald het oosten. Heel lang was de economie in het oosten meer
ontwikkeld dan in het westen.
1.1. Het meten van de kloof
Hoe kon deze kloof precies gemeten worden? BNP is een
goede indicator maar heeft een belangrijke complicatie: als er
heel veel milieuvervuiling is in een land heeft dit vaak als
gevolg dat het BNP stijgt aangezien dit wijst op een hoge
productie van goederen en diensten. Is dit echter wel positief?
Moet dit beloond worden door de “stijging” van het BNP? + is
het betrouwbaar?
Hoe meer je in de tijd terug keert hoe minder zeker je bent van nauwkeurigheid.
Na de 2e wereldoorlog, vanaf 1970 zien we dat de welvaart van het Westen daalt, en die van China,
India en het Midden-Oosten weer toeneemt. => the Great Convergence. (oosten achterstand inhalen)
Verklaring?
We kunnen alvast vaststellen dat:
• De opkomst van het Westen is een ‘contingent’ (voorwaardelijk, niet noodzakelijk) proces
was die onvermijdelijk was.
• Aan de andere kant is het de uitkomst van een uniek cumulatief proces, met wortels zowel in
als buiten Europa. En dus is de industriële revolutie een onmiskenbaar regionaal proces
(Engeland), maar met globale wortels ( kennis, handel).
Er zijn 3 visies om de great divergence te verklaren:
• Autonoom proces met interne veranderingen
• Toeval? – Grote gelijkenissen
• Toenemende interactie tussen Oosten en Westen
3
