KNO
SAMENVATTING
1 HET OOR
Algemeen
Compartimenten
- Buitenoor: oorschelp, uitwendige gehoorgang
- Middenoor: trommelvlies, trommelholte, gehoorbeentjes, middenoorspiertjes
- Binnenoor: evenwichtsorgaan, cochlea, n. vestibulochochlearis
Geluid
- = Hoorbare trilling
- Heen en weer gaande beweging van luchtdeeltjes à luchtverdichtingen en -
verdunningen
- Frequentie in Hz
• Jonge mensen hoorbaar: 20-20.000Hz
• Hoorgrens 70j: 8000Hz
- Sterkte/intensiteit in dB
Onderzoek
Manieren
- Expectie uitwendig oor
- Otoscopie à inspectie uitwendige gehoorgang + trommelvlies (mbv speculum)
- Audiometrie à gehoortest
Toondrempelaudiogram van 1 oor
Normaal horend - Horizontale as: frequentie
- Verticale as: gehoorverlies
- Drempel bepaald door lucht- en beengeleiding
- Luchtgeleidingsdrempel ( )wordt onderzocht met koptelefoon
- Beengeleidingsdrempel ( )wordt onderzocht met “beengeleider” à
trilblokje dat op mastoïd wordt geplaatst à trilling plaatst zich voort door
schedel/cochlea
Geleidingsslechthorendheid Wat? Verlies van luchtgeleiding, NIET van beengeleiding
Oorzaak Thv geleidende gedeelte van oor (gehoorgang,
trommelvlies, gehoorbeentjes en cavum tympani)
Voorbeelden Cerumenprop, otitis media
Wat? Verlies van lucht- en beengeleiding (even groot
verlies)
1
, Perceptieslechthorendheid Oorzaak Thv percipiërende gedeelte van akoestische systeem
(cochlea, n. cochlearis of centraal auditief systeem)
Bij verlies van haarcellen!
Voorbeelden Herpes zoster oticus, lawaaischade, presbyacusis,
ideopatische plotse doofheid
Gemengd slechthorendheid Wat? Verlies van lucht- en beengeleiding (lucht is groter
verlies)
Oorzaak Thv geleiding + perceptie
Verlies luchtgeleiding zegt iets over functie
gehoororgaan als geheel
Verlies beengeleiding zegt iets over cochlea en
retrocochleair systeem
Buitenoor
Bestaat uit
- Oorschelp
• Kraakbenig skelet
• Bedekt met huid en perichondrium
• Ligt tussen kaakgewricht en mastoid uitsteeksel
• Functie: geluid opvangend à draagt bij aan richting-horen
- Uitwendige gehoorgang
• ±3cm lang
• Functie: onveranderd voortgeleiden van geluid
AANDOENINGEN
Afstaande oorschelp Wat Ontbrekende antihelix à te grote hoek tussen
schelp en mastoïd
Oorzaak Congenitaal
Behandeling Chirurgie
Preauriculaire sinus of Wat Residu van niet volledig gefuseerde knobbeltjes van
fistel aanleg uitwendige oor à evt. ontsteking met vocht
Oorzaak Congenitaal
Behandeling Chirurgie (let op n. facialis)
Cerumen Wat Opgehoopte cerumenprop à evt. afsluiten
gehoorgang (geeft klachten)
Oorzaak Faling normale reiniging oor
- Normaal worden afgestorven huidcellen en
cerumen naar lateraal verplaatst
Behandeling Uitspuiten of uitzuigen
Otitis externa Wat Natte vorm
- Secretie (waterig of purulent) + pijn en jeuk
Droge vorm
- Jeuk
- Huid is droog en schilferend
2
, - Soms is gehoorgang gevuld met debris (secreet,
schilfers en cerumen)
Oorzaak Infectie of allergische reactie
Behandeling - Reinigen en drogen
- Evt lokale ab of corticosteroïden (cs)
- NIET in oor peuteren bij droge vorm!
Herpes zoster oticus Wat - Vaak unilateraal
- Met name bij ouderen (na therapie cs en
bestraling)
- Acute fase met hevige pijn in/om oor + heldere
blaasjes/erosies in oorschelp
- Na 1w drogen blaasjes tot kleine honinggele
korstjes à tijdens of hierna kan uitval n. facialis
optreden à evt. perceptief gehoorverlies (= Ramsay
Hunt syndroom)
- Na genezing huidlaesie à vaak neuralgie, dus
slechte prognose
Oorzaak Infectie met herpes zoster virus
Behandeling Antiviraal
Perichondritis Wat Ontstoken huid en perichondrium
- Roodheid, zwelling en pijn thv oorschelp
Oorzaak Trauma of infectie
Behandeling Systemische ab
Othematoom Wat Hematoom tussen perichondrium en kraakbeen
- Blauwe, doorschemerende, fluctuerende zwelling
op oorschelp
- Risico op necrose kraakbeen
Oorzaak Trauma
Behandeling Punctie of incisie hematoom
Oorschelpcarcinoom Wat Begint meestal aan bovenachterzijde oorschelp
- Oorschelp is predilectieplaats van huidcarcinoom
- Mn bij ouderen met vaak blootstelling aan zon
- Schilferende, korstende aandoening of nodulaire
verdikking
Behandeling Excisie
Middenoor
Bestaat uit
- Trommelholte
• = Cavum tympani
• Verdeeld in epi-, meso- en hypotympanum
• Bekleed met dun slijmvlies
o Geïnnerveerd door n. glossopharyngeus, n. trigeminus en auriculaire tak van
n. vagus à gemeenschappelijk met innervatie van kaak, dus daarom evt.
uitstralende pijn in oor bij gebits- en kaakklachten
- Trommelvlies
• Dun membraan (grijskleurig)
• Indien normale stand en consistentie trommelvlies + inwerpen licht à driehoekige
lichtreflex
- Gehoorbeentjes
• Malleus (hamer)
• Incus (aambeeld)
• Stapes (stijgbeugel)
- Middenoorspieren
• M. tensor tympani
o Geïnnerveerd door n. trigeminus
o Spant met name aan bij sterke trigeminusprikkels (oogbolstimulatie)
• M. stapedius
3
SAMENVATTING
1 HET OOR
Algemeen
Compartimenten
- Buitenoor: oorschelp, uitwendige gehoorgang
- Middenoor: trommelvlies, trommelholte, gehoorbeentjes, middenoorspiertjes
- Binnenoor: evenwichtsorgaan, cochlea, n. vestibulochochlearis
Geluid
- = Hoorbare trilling
- Heen en weer gaande beweging van luchtdeeltjes à luchtverdichtingen en -
verdunningen
- Frequentie in Hz
• Jonge mensen hoorbaar: 20-20.000Hz
• Hoorgrens 70j: 8000Hz
- Sterkte/intensiteit in dB
Onderzoek
Manieren
- Expectie uitwendig oor
- Otoscopie à inspectie uitwendige gehoorgang + trommelvlies (mbv speculum)
- Audiometrie à gehoortest
Toondrempelaudiogram van 1 oor
Normaal horend - Horizontale as: frequentie
- Verticale as: gehoorverlies
- Drempel bepaald door lucht- en beengeleiding
- Luchtgeleidingsdrempel ( )wordt onderzocht met koptelefoon
- Beengeleidingsdrempel ( )wordt onderzocht met “beengeleider” à
trilblokje dat op mastoïd wordt geplaatst à trilling plaatst zich voort door
schedel/cochlea
Geleidingsslechthorendheid Wat? Verlies van luchtgeleiding, NIET van beengeleiding
Oorzaak Thv geleidende gedeelte van oor (gehoorgang,
trommelvlies, gehoorbeentjes en cavum tympani)
Voorbeelden Cerumenprop, otitis media
Wat? Verlies van lucht- en beengeleiding (even groot
verlies)
1
, Perceptieslechthorendheid Oorzaak Thv percipiërende gedeelte van akoestische systeem
(cochlea, n. cochlearis of centraal auditief systeem)
Bij verlies van haarcellen!
Voorbeelden Herpes zoster oticus, lawaaischade, presbyacusis,
ideopatische plotse doofheid
Gemengd slechthorendheid Wat? Verlies van lucht- en beengeleiding (lucht is groter
verlies)
Oorzaak Thv geleiding + perceptie
Verlies luchtgeleiding zegt iets over functie
gehoororgaan als geheel
Verlies beengeleiding zegt iets over cochlea en
retrocochleair systeem
Buitenoor
Bestaat uit
- Oorschelp
• Kraakbenig skelet
• Bedekt met huid en perichondrium
• Ligt tussen kaakgewricht en mastoid uitsteeksel
• Functie: geluid opvangend à draagt bij aan richting-horen
- Uitwendige gehoorgang
• ±3cm lang
• Functie: onveranderd voortgeleiden van geluid
AANDOENINGEN
Afstaande oorschelp Wat Ontbrekende antihelix à te grote hoek tussen
schelp en mastoïd
Oorzaak Congenitaal
Behandeling Chirurgie
Preauriculaire sinus of Wat Residu van niet volledig gefuseerde knobbeltjes van
fistel aanleg uitwendige oor à evt. ontsteking met vocht
Oorzaak Congenitaal
Behandeling Chirurgie (let op n. facialis)
Cerumen Wat Opgehoopte cerumenprop à evt. afsluiten
gehoorgang (geeft klachten)
Oorzaak Faling normale reiniging oor
- Normaal worden afgestorven huidcellen en
cerumen naar lateraal verplaatst
Behandeling Uitspuiten of uitzuigen
Otitis externa Wat Natte vorm
- Secretie (waterig of purulent) + pijn en jeuk
Droge vorm
- Jeuk
- Huid is droog en schilferend
2
, - Soms is gehoorgang gevuld met debris (secreet,
schilfers en cerumen)
Oorzaak Infectie of allergische reactie
Behandeling - Reinigen en drogen
- Evt lokale ab of corticosteroïden (cs)
- NIET in oor peuteren bij droge vorm!
Herpes zoster oticus Wat - Vaak unilateraal
- Met name bij ouderen (na therapie cs en
bestraling)
- Acute fase met hevige pijn in/om oor + heldere
blaasjes/erosies in oorschelp
- Na 1w drogen blaasjes tot kleine honinggele
korstjes à tijdens of hierna kan uitval n. facialis
optreden à evt. perceptief gehoorverlies (= Ramsay
Hunt syndroom)
- Na genezing huidlaesie à vaak neuralgie, dus
slechte prognose
Oorzaak Infectie met herpes zoster virus
Behandeling Antiviraal
Perichondritis Wat Ontstoken huid en perichondrium
- Roodheid, zwelling en pijn thv oorschelp
Oorzaak Trauma of infectie
Behandeling Systemische ab
Othematoom Wat Hematoom tussen perichondrium en kraakbeen
- Blauwe, doorschemerende, fluctuerende zwelling
op oorschelp
- Risico op necrose kraakbeen
Oorzaak Trauma
Behandeling Punctie of incisie hematoom
Oorschelpcarcinoom Wat Begint meestal aan bovenachterzijde oorschelp
- Oorschelp is predilectieplaats van huidcarcinoom
- Mn bij ouderen met vaak blootstelling aan zon
- Schilferende, korstende aandoening of nodulaire
verdikking
Behandeling Excisie
Middenoor
Bestaat uit
- Trommelholte
• = Cavum tympani
• Verdeeld in epi-, meso- en hypotympanum
• Bekleed met dun slijmvlies
o Geïnnerveerd door n. glossopharyngeus, n. trigeminus en auriculaire tak van
n. vagus à gemeenschappelijk met innervatie van kaak, dus daarom evt.
uitstralende pijn in oor bij gebits- en kaakklachten
- Trommelvlies
• Dun membraan (grijskleurig)
• Indien normale stand en consistentie trommelvlies + inwerpen licht à driehoekige
lichtreflex
- Gehoorbeentjes
• Malleus (hamer)
• Incus (aambeeld)
• Stapes (stijgbeugel)
- Middenoorspieren
• M. tensor tympani
o Geïnnerveerd door n. trigeminus
o Spant met name aan bij sterke trigeminusprikkels (oogbolstimulatie)
• M. stapedius
3
