Samenvatting methodisch handelen tentamenweek 2
H1 Verkenning
Methodisch handelen overstijgt het automatisch/intuïtief handelen. het maakt een systematische
aanpak zichtbaar. In feite is het een instrument om je proces te kunnen besturen. Door de werken
met een van tevoren ontworpen patroon maak je het mogelijk dat ook anderen zien waar jij je
precies bevindt op weg naar je doel.
Je handelt methodisch, als je aan de volgende kenmerken voldoet:
- Je handelen is doelgericht: je moet van te voren altijd je doel bepalen en deze zo goed mogelijk
formuleren. Hierna kun je beginnen met het ontwerpen van een systematische benadering. Soms zijn
de eerste doelen niet meteen haalbaar, in zo’n situatie formuleer je tussendoelen. Je creëert
daarmee voor jou en/of je cliënt een overzichtelijke afstand tot het doel.
- Je handelen is systematisch: nadat je je doel geformuleerd hebt, moet je in staat zijn om een
volgorde aan te brengen binnen de verschillende stappen die je gaat zetten om het doel te bereiken.
Als je systematisch handelt, ben je ook in staat de stappen die je zet om je doel te bereiken te
‘verfijnen’. Doel = macaroni maken. Je moet macaroni maken. Doel verfijnen = welke macaroni.
- Je handelen is procesmatig: je moet zorgen voor een doorlopende ontwikkelingslijn. Iedere stap die
je binnen je systematische aanpak ontwikkelt, moet per se aansluiten op de verschillende, door jou
ontwikkelde, fasen in je plan van aanpak. De volgende stap moet aansluitingen hebben op de vorige.
- Je handelen is bewust: je weet wat je doet en waarom je het doet. Je kunt iedere fase van je
ontwerp van je stappenplan onderbouwen. Het feit dat jij je bewust bent van waar je precies mee
bezig bent, maakt dat je beter in staat bent om je doel te bereiken.
Methodisch werken heeft een aantal voordelen die je ten opzichte van de leek een voorsprong
geven:
- Je kunt beter vooruit kijken, waardoor je meer controle hebt over wat er gebeurt en de kans op
fouten afneemt: doordat je het pad naar het doel hebt uitgezet in verschillende fasen, houd je meer
controle over het ontwikkelingsproces. Je weet welke fase geweest is, je weet in welke fase je nu zit
en je weet welke fase komen gaat. Dat betekent dat de kans op fouten aanzienlijk kleiner is.
- Je maakt voor een ander inzichtelijk welk proces je wilt volgen: je bent in staat te onderbouwen
wat precies je bedoeling is en je kunt duidelijk maken waarom je het een doet en het ander nalaat. Je
kunt overdragen wat jouw verwachtingen zijn van de door jou ontworpen handelingen, je kunt
tussendoelen en einddoelen verwoorden en je kunt aangeven waar je stagnatie verwacht. Doordat je
in staat bent je hulpverleningsproces inzichtelijk te maken, ben je ook in staat om een verschil te
maken tussen kwantiteit en kwaliteit.
- Je kunt je eigen handelen evalueren en op grond daarvan eventueel je proces bijstellen: als
professioneel hulpverlener wordt er van je verwacht dat je in staat bent tot reflectie, dat je
zelfinzicht hebt en dat je in staat bent met enige afstand naar je eigen handelen te kijken: je kunt op
tijd toegeven dat je een inschattingsfout hebt gemaakt. Als je procesmatig kunt handelen en je bent
daarbij in staat tot reflectie, heb je de mogelijkheid om je flexibel op te stellen en tijdig te signaleren
dat binnen het proces een andere ontwikkeling plaatsvindt dan jij had gepland. Je bent ook in staat
vast te stellen wat er precies anders verloopt om het vervolgens bij te stellen.
- Je maakt je proces overdraagbaar aan anderen: je bent in staat het ontwerp van je plan van
aanpak zichtbaar te maken voor anderen. Door methodisch te werken is het mogelijk het
hulpverleningsproces onafhankelijk te maken van de hulpverlener. Deze mogelijkheid maakt dat de
cliënt niet de dupe wordt van eventuele onvoorziene gebeurtenissen.
- Je werkt efficiënt en effectief: voor jou als sociaal werker betekent dit dat je voor het uitvoeren van
een bepaalde taak de meest praktische wijze moet kiezen: efficiënt werken. Dat betekent ook dat je
jouw taken als sociaal werker zodanig moet kiezen dat de uitvoering je dichter bij je doel brengt:
effectief werken.
H1 Verkenning
Methodisch handelen overstijgt het automatisch/intuïtief handelen. het maakt een systematische
aanpak zichtbaar. In feite is het een instrument om je proces te kunnen besturen. Door de werken
met een van tevoren ontworpen patroon maak je het mogelijk dat ook anderen zien waar jij je
precies bevindt op weg naar je doel.
Je handelt methodisch, als je aan de volgende kenmerken voldoet:
- Je handelen is doelgericht: je moet van te voren altijd je doel bepalen en deze zo goed mogelijk
formuleren. Hierna kun je beginnen met het ontwerpen van een systematische benadering. Soms zijn
de eerste doelen niet meteen haalbaar, in zo’n situatie formuleer je tussendoelen. Je creëert
daarmee voor jou en/of je cliënt een overzichtelijke afstand tot het doel.
- Je handelen is systematisch: nadat je je doel geformuleerd hebt, moet je in staat zijn om een
volgorde aan te brengen binnen de verschillende stappen die je gaat zetten om het doel te bereiken.
Als je systematisch handelt, ben je ook in staat de stappen die je zet om je doel te bereiken te
‘verfijnen’. Doel = macaroni maken. Je moet macaroni maken. Doel verfijnen = welke macaroni.
- Je handelen is procesmatig: je moet zorgen voor een doorlopende ontwikkelingslijn. Iedere stap die
je binnen je systematische aanpak ontwikkelt, moet per se aansluiten op de verschillende, door jou
ontwikkelde, fasen in je plan van aanpak. De volgende stap moet aansluitingen hebben op de vorige.
- Je handelen is bewust: je weet wat je doet en waarom je het doet. Je kunt iedere fase van je
ontwerp van je stappenplan onderbouwen. Het feit dat jij je bewust bent van waar je precies mee
bezig bent, maakt dat je beter in staat bent om je doel te bereiken.
Methodisch werken heeft een aantal voordelen die je ten opzichte van de leek een voorsprong
geven:
- Je kunt beter vooruit kijken, waardoor je meer controle hebt over wat er gebeurt en de kans op
fouten afneemt: doordat je het pad naar het doel hebt uitgezet in verschillende fasen, houd je meer
controle over het ontwikkelingsproces. Je weet welke fase geweest is, je weet in welke fase je nu zit
en je weet welke fase komen gaat. Dat betekent dat de kans op fouten aanzienlijk kleiner is.
- Je maakt voor een ander inzichtelijk welk proces je wilt volgen: je bent in staat te onderbouwen
wat precies je bedoeling is en je kunt duidelijk maken waarom je het een doet en het ander nalaat. Je
kunt overdragen wat jouw verwachtingen zijn van de door jou ontworpen handelingen, je kunt
tussendoelen en einddoelen verwoorden en je kunt aangeven waar je stagnatie verwacht. Doordat je
in staat bent je hulpverleningsproces inzichtelijk te maken, ben je ook in staat om een verschil te
maken tussen kwantiteit en kwaliteit.
- Je kunt je eigen handelen evalueren en op grond daarvan eventueel je proces bijstellen: als
professioneel hulpverlener wordt er van je verwacht dat je in staat bent tot reflectie, dat je
zelfinzicht hebt en dat je in staat bent met enige afstand naar je eigen handelen te kijken: je kunt op
tijd toegeven dat je een inschattingsfout hebt gemaakt. Als je procesmatig kunt handelen en je bent
daarbij in staat tot reflectie, heb je de mogelijkheid om je flexibel op te stellen en tijdig te signaleren
dat binnen het proces een andere ontwikkeling plaatsvindt dan jij had gepland. Je bent ook in staat
vast te stellen wat er precies anders verloopt om het vervolgens bij te stellen.
- Je maakt je proces overdraagbaar aan anderen: je bent in staat het ontwerp van je plan van
aanpak zichtbaar te maken voor anderen. Door methodisch te werken is het mogelijk het
hulpverleningsproces onafhankelijk te maken van de hulpverlener. Deze mogelijkheid maakt dat de
cliënt niet de dupe wordt van eventuele onvoorziene gebeurtenissen.
- Je werkt efficiënt en effectief: voor jou als sociaal werker betekent dit dat je voor het uitvoeren van
een bepaalde taak de meest praktische wijze moet kiezen: efficiënt werken. Dat betekent ook dat je
jouw taken als sociaal werker zodanig moet kiezen dat de uitvoering je dichter bij je doel brengt:
effectief werken.
