psychodiagnostiek bij kinderen en jongeren les 4
ADHD
1. Introductie
heel wat rond te doen – controversiële diagnose
bestaat ADHD?
JA! Praat maar eens met ouders met kind dat echt ADHD heeft
Echter
diagnose w veel te vaak gesteld door mensen die geen expert zijn (bv. huisarts)
overdiagnostisering
grondig onderzoek door multidisciplinair en ervaren team nodig
medicatie enkel als andere behandelingen niet voldoende helpen of bij zeer ernstige vormen
2. Definitie
Attention Deficit Hyperactivity Disorder
= stoornis die w gekenmerkt door hardnekkig patroon van significante problemen o.v.v.
onoplettendheid en/of hyperactiviteit - impulsiviteit
aandachtstekortstoornis met/zonder hyperactiviteit
DSM-5: aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis
3. Kernsymptomen
primaire gedragskenmerken – diagnostische kenmerken
1. Onoplettendheid
2. Hyperactiviteit - impulsiviteit
3.1.Onoplettendheid
onvoldoende aandacht voor details, slordige fouten in bv. (school)werk
maakt werk niet af
bv. begint er wel aan maar is snel afgeleid door iets anders
moeite om aandacht bij taak/spel te houden
bv. tijdens les, vergadering, het lezen van lange tekst
vermijdt mentaal inspannende taken
bv. huiswerk, lange artikels lezen, formulieren invullen
lijkt niet te luisteren
bv. lijkt afwezig
moeite met opvolgen van instructies
moeite met organiseren van taken/activiteiten
bv. verschillende taken na elkaar doen, studieplanning, moeite met deadlines
verliest vaak dingen en vergeet materiaal
bv. boeken, schoolmateriaal, bril, sleutels, papieren
snel afgeleid door externe prikkels
volwassenen: gedachten
vergeetachtig in dagelijkse activiteiten
1
, psychodiagnostiek bij kinderen en jongeren les 4
bv. kleren in was, bij karweitjes
volwassenen: rekeningen, afspraken, terugbellen
3.2.Hyperactiviteit
= overbeweeglijkheid, motorische onrust, druk gedrag
beweegt vaak onrustig met handen/voeten, draait onrustig in stoel, niet kunnen stil zitten
staat veelvuldig (ongepast) op van stoel
ongepast rondrennen, klimmen
o bij volwassenen: gevoelens van rusteloosheid
moeite om zich rustig bezig te houden
vaak in de weer, ‘draaft maar door’
praat vaak aan één stuk door
3.3.Impulsiviteit
= zomaar doen zonder na te denken
flapt antwoord er vaak al uit voor vraag volledig gesteld is
aan taak beginnen zonder opdracht goed te lezen
moeite om beurt af te wachten
o bv. in klas of in spel, aan kassa, …
sociale opdringerigheid: verstoort vaak bezigheden van anderen of dringt zich op mensen
onderbreken
risicovol gedrag
o bv. straat oversteken zonder kijken
3.4.En ook nog …
hardnekkigheid: symptomen gedurende minstens 6 maanden aanwezig
niet passend bij leeftijd
vóór 12 jaar verschillende symptomen opgemerkt
pervasiviteit: meer dan 1 context
significante beperkingen in dagelijks leven
symptomen zijn primair toe te schrijven aan ADHD en niet aan andere stoornis
(differentiaaldiagnose)
4. Fenotypes
overwegend onoplettend type/beeld
ADD
voornamelijk aandachtsproblemen
valt minder op
vaak onderpresteren op school
komt vaak ongemotiveerd en passief over
dagdromen, verstrooid, vergeetachtig (‘verstrooide professor’)
overwegend hyperactief-impulsief type/beeld
voortdurend onrustig
reageert impulsief
afwijzing door peers
gecombineerd type/beeld
kenmerken van beide vorige types
grote verschillen in beeld van ADHD (heterogeniteit), elk kind met ADHD is uniek
5. Verklaringen heterogeniteit
ADHD is zeer heterogene stoornis
zeer veel variatie in klinisch beeld, in symptomen die we zien
verschillende factoren hebben invloed op het tot uiting komen van symptomen:
fenotype
geslacht
leeftijd
context
5.1.Invloed van geslacht
komt vaker bij jongens voor
minder snel gediagnosticeerd bij meisjes
2
ADHD
1. Introductie
heel wat rond te doen – controversiële diagnose
bestaat ADHD?
JA! Praat maar eens met ouders met kind dat echt ADHD heeft
Echter
diagnose w veel te vaak gesteld door mensen die geen expert zijn (bv. huisarts)
overdiagnostisering
grondig onderzoek door multidisciplinair en ervaren team nodig
medicatie enkel als andere behandelingen niet voldoende helpen of bij zeer ernstige vormen
2. Definitie
Attention Deficit Hyperactivity Disorder
= stoornis die w gekenmerkt door hardnekkig patroon van significante problemen o.v.v.
onoplettendheid en/of hyperactiviteit - impulsiviteit
aandachtstekortstoornis met/zonder hyperactiviteit
DSM-5: aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis
3. Kernsymptomen
primaire gedragskenmerken – diagnostische kenmerken
1. Onoplettendheid
2. Hyperactiviteit - impulsiviteit
3.1.Onoplettendheid
onvoldoende aandacht voor details, slordige fouten in bv. (school)werk
maakt werk niet af
bv. begint er wel aan maar is snel afgeleid door iets anders
moeite om aandacht bij taak/spel te houden
bv. tijdens les, vergadering, het lezen van lange tekst
vermijdt mentaal inspannende taken
bv. huiswerk, lange artikels lezen, formulieren invullen
lijkt niet te luisteren
bv. lijkt afwezig
moeite met opvolgen van instructies
moeite met organiseren van taken/activiteiten
bv. verschillende taken na elkaar doen, studieplanning, moeite met deadlines
verliest vaak dingen en vergeet materiaal
bv. boeken, schoolmateriaal, bril, sleutels, papieren
snel afgeleid door externe prikkels
volwassenen: gedachten
vergeetachtig in dagelijkse activiteiten
1
, psychodiagnostiek bij kinderen en jongeren les 4
bv. kleren in was, bij karweitjes
volwassenen: rekeningen, afspraken, terugbellen
3.2.Hyperactiviteit
= overbeweeglijkheid, motorische onrust, druk gedrag
beweegt vaak onrustig met handen/voeten, draait onrustig in stoel, niet kunnen stil zitten
staat veelvuldig (ongepast) op van stoel
ongepast rondrennen, klimmen
o bij volwassenen: gevoelens van rusteloosheid
moeite om zich rustig bezig te houden
vaak in de weer, ‘draaft maar door’
praat vaak aan één stuk door
3.3.Impulsiviteit
= zomaar doen zonder na te denken
flapt antwoord er vaak al uit voor vraag volledig gesteld is
aan taak beginnen zonder opdracht goed te lezen
moeite om beurt af te wachten
o bv. in klas of in spel, aan kassa, …
sociale opdringerigheid: verstoort vaak bezigheden van anderen of dringt zich op mensen
onderbreken
risicovol gedrag
o bv. straat oversteken zonder kijken
3.4.En ook nog …
hardnekkigheid: symptomen gedurende minstens 6 maanden aanwezig
niet passend bij leeftijd
vóór 12 jaar verschillende symptomen opgemerkt
pervasiviteit: meer dan 1 context
significante beperkingen in dagelijks leven
symptomen zijn primair toe te schrijven aan ADHD en niet aan andere stoornis
(differentiaaldiagnose)
4. Fenotypes
overwegend onoplettend type/beeld
ADD
voornamelijk aandachtsproblemen
valt minder op
vaak onderpresteren op school
komt vaak ongemotiveerd en passief over
dagdromen, verstrooid, vergeetachtig (‘verstrooide professor’)
overwegend hyperactief-impulsief type/beeld
voortdurend onrustig
reageert impulsief
afwijzing door peers
gecombineerd type/beeld
kenmerken van beide vorige types
grote verschillen in beeld van ADHD (heterogeniteit), elk kind met ADHD is uniek
5. Verklaringen heterogeniteit
ADHD is zeer heterogene stoornis
zeer veel variatie in klinisch beeld, in symptomen die we zien
verschillende factoren hebben invloed op het tot uiting komen van symptomen:
fenotype
geslacht
leeftijd
context
5.1.Invloed van geslacht
komt vaker bij jongens voor
minder snel gediagnosticeerd bij meisjes
2
