Gezinspedagogiek
Praktische informatie
Studiemateriaal
• Vandemeulebroecke, L. & De Munter, A. (Red.) (2004). Opvoedingsondersteuning: Visie en kwaliteit. Studia
Paedagogica, volume 39. Universitaire Pers Leuven.
o Te koop bij ACCO of Leuven University Press (ongeveer €20)
• Teksten beschikbaar via Toledo
• Slides colleges beschikbaar via Toledo
Overzicht colleges
• Zie document op Toledo voor overzicht
• Toledo voor aankondigingen over on campus en online colleges
• Gastcolleges (na de paasvakantie)
o mevr. Hilde Haerden (Campus O³ Genk) over het Huis van het Kind en de opvoedingswinkel Genk
o mevr. Kirsten Elen (FARA): : ‘Mag ik u proficiat wensen?’ Begeleiden bij moeilijke
zwangerschapskeuzes
o dr. Frank Van Holen (Pleegzorg Vlaams-Brabant en Brussel) Pleegzorg in Vlaanderen & de interventie
Pleegouders versterken in opvoeden
Evaluatie
• Take-home examen (10 punten)
• Schriftelijk examen (10 punten)
o Gesloten boek; open vragen
o Document op Toledo voor te kennen leerstof en voorbeeldvragen
• Deelname aan beide examenvormen is verplicht om te kunnen slagen voor het opo, maar je hoeft niet voor
beide onderdelen geslaagd te zijn om te slagen voor het opo
• Tweede examenkans: punt van onderdeel waarvoor je geslaagd bent wordt overgedragen
Take-home examen: doel
• Tussen paper en openboekexamen
• Overleg met medestudenten mogelijk, maar individuele uitwerking + evaluatie
• Peilt niet naar feitenkennis maar wel naar inzicht en integratie van het cursusmateriaal
• Voordelen
• Valkuilen
Take-home examen: inhoudelijk
• Elke student kiest uit een lijst een organisatie gelinkt aan opvoedings- of preventieve gezinsondersteuning en
bestudeert die via de website (of eventueel ander materiaal)
• Student neemt zelfstandig het boek door van: Snoeck en Van den Wijngaerde
• Het kwaliteitskader in dit boek wordt voorgesteld in college na de paasvakantie en geïllustreerd
Take-home examen: praktisch
• Elke student maakt keuze voor een organisatie uit lijst op Toledo: zie later aankondiging Toledo en
inschrijftool Toledo
o Per organisatie een maximumaantal studenten
Pagina 1 van 109
, • Bij het begin van de blokperiode van het 2de semester (week 14, week 29 mei), wordt 1 vraag uit de lijst op
Toledo geplaatst: deze vragen worden door elke student uitgewerkt en elektronisch en schriftelijk ingediend
op de dag van het examen
Inhoud van dit vak:
Pagina 2 van 109
,Inhoud
Praktische informatie ..................................................................................................................................................... 1
Inhoud ............................................................................................................................................................................ 3
1. Inleiding: Opvoedings- en gezinsondersteuning ......................................................................................................... 7
1.1. Opvoedingsondersteuning versus gezinsondersteuning ................................................................................. 7
1.1.1. Opvoedingsondersteuning ............................................................................................................................ 7
1.1.2. Gezinsondersteuning .................................................................................................................................... 8
1.2. Theoretisch kader voor opvoedingsondersteuning ............................................................................................. 9
1.3. Functies van opvoedingsondersteuning .............................................................................................................. 9
1.3.1. Wat is de verhouding tussen preventie en opvoedingsondersteuning ....................................................... 10
1.3.2. Een continuüm van functies ........................................................................................................................ 10
1.4. Vormen van opvoedingsondersteuning ............................................................................................................. 10
2. Methodieken en praktijken ...................................................................................................................................... 12
2.1. Overzicht ............................................................................................................................................................ 12
2.2. Methodieken georganiseerd volgens matrix Bakker (2005) .............................................................................. 12
2.3. Ontmoetingsplaatsen ........................................................................................................................................ 13
2.3.1. Wat is een ontmoetingsplaats?................................................................................................................... 13
2.3.2. Uitgangspunten........................................................................................................................................... 13
2.3.3. Wat beogen ontmoetingsplaatsen? ............................................................................................................ 14
2.3.4. Doelgroep ................................................................................................................................................... 14
2.3.5. Werkwijze ................................................................................................................................................... 15
2.3.6. Competenties van de uitvoerders ............................................................................................................... 16
2.3.7. Locatie en accommodatie ........................................................................................................................... 16
2.3.8. Implementatievoorwaarden ....................................................................................................................... 16
2.3.9. Ontmoetingsplaatsen in Vlaanderen .......................................................................................................... 16
2.4. Pedagogisch adviseren ....................................................................................................................................... 17
2.4.1. Methodiek in de matrix van Bakker ............................................................................................................ 17
2.4.2. Definitie ...................................................................................................................................................... 17
2.4.3. Doelen......................................................................................................................................................... 17
2.4.4. Doelgroep ................................................................................................................................................... 17
2.4.5. Indicatiestelling (EXPOO) ............................................................................................................................ 18
2.4.6. Aspecten van pedagogisch adviseren (EXPOO & NJI) .................................................................................. 18
2.4.7. Casussen ..................................................................................................................................................... 19
2.4.8. Aanpak Pedagogisch adviseren ................................................................................................................... 20
2.4.9. Theoretische basis pedagogisch adviseren ................................................................................................. 21
2.4.10. Werkzame factoren .................................................................................................................................. 21
2.4.11. Kenmerken pedagogisch adviseurs ........................................................................................................... 22
2.4.12. Implementatievoorwaarden ..................................................................................................................... 22
Pagina 3 van 109
, 2.5. Oudercursus ....................................................................................................................................................... 22
2.5.1. Methodiek in de matrix van Bakker ............................................................................................................ 22
2.5.2. Wat is het? .................................................................................................................................................. 23
2.5.3. Theoretische basis oudercursus (EXPOO) ................................................................................................... 24
2.5.4. Implementatie en voorbereiding (EXPOO) .................................................................................................. 24
2.6. Triple P ............................................................................................................................................................... 25
2.6.1. Wat is Triple P? ........................................................................................................................................... 25
2.6.2. Theoretische uitgangspunten ..................................................................................................................... 25
2.6.3. De beeldvorming over opvoeding ............................................................................................................... 26
2.6.4. Doelgroep ................................................................................................................................................... 26
2.6.5. De methodiek van Triple P .......................................................................................................................... 29
2.6.6. Competenties van de uitvoerders ............................................................................................................... 29
2.6.7. Registratie en onderzoek ............................................................................................................................ 30
2.6.8. Implementatievoorwaarden ....................................................................................................................... 30
2.6.9. Evaluatie Triple P – niveau 4 ....................................................................................................................... 30
2.7. Oudertraining .................................................................................................................................................... 32
2.8. Ouderintervisie .................................................................................................................................................. 34
2.8.1. Wat is het? .................................................................................................................................................. 34
2.8.2. Onderzoek naar ouderintervisie ................................................................................................................. 36
2.9. Bemiddeling bij (echt-)scheiding & werken met nieuw samengestelde gezinnen ............................................. 39
2.9.1. Bemiddeling bij scheiding ........................................................................................................................... 39
2.9.2. Werken met nieuw samengestelde gezinnen ............................................................................................. 48
2.10. Online opvoedingsondersteuning .................................................................................................................... 50
2.10.1. Definities ................................................................................................................................................... 50
2.10.2. Kenmerken online opvoedingsondersteuning .......................................................................................... 50
2.10.3. Soorten online opvoedingsondersteuning ................................................................................................ 51
2.10.4. Voor- en nadelen van online opvoedingsondersteuning .......................................................................... 51
2.10.5. Praktische tips ........................................................................................................................................... 52
2.10.6. Randvoorwaarden implementatie online opvoedingsondersteuning ....................................................... 53
2.10.7. Criteria voor het screenen van apps/websites .......................................................................................... 53
2.10.8. Competenties van uitvoerders .................................................................................................................. 54
2.10.9. Onderzoek naar online opvoedingsondersteuning ................................................................................... 54
3. Beleid ........................................................................................................................................................................ 56
3.1. Decreten opvoedingsondersteuning & preventieve gezinsondersteuning ........................................................ 56
3.1. Decreet Opvoedingsondersteuning (2007) .................................................................................................... 56
3.2. Decreet preventieve gezinsondersteuning .................................................................................................... 58
3.3. De Huizen van het Kind .................................................................................................................................. 58
3.2. Legitimering van opvoedingsondersteuning ...................................................................................................... 60
Pagina 4 van 109
Praktische informatie
Studiemateriaal
• Vandemeulebroecke, L. & De Munter, A. (Red.) (2004). Opvoedingsondersteuning: Visie en kwaliteit. Studia
Paedagogica, volume 39. Universitaire Pers Leuven.
o Te koop bij ACCO of Leuven University Press (ongeveer €20)
• Teksten beschikbaar via Toledo
• Slides colleges beschikbaar via Toledo
Overzicht colleges
• Zie document op Toledo voor overzicht
• Toledo voor aankondigingen over on campus en online colleges
• Gastcolleges (na de paasvakantie)
o mevr. Hilde Haerden (Campus O³ Genk) over het Huis van het Kind en de opvoedingswinkel Genk
o mevr. Kirsten Elen (FARA): : ‘Mag ik u proficiat wensen?’ Begeleiden bij moeilijke
zwangerschapskeuzes
o dr. Frank Van Holen (Pleegzorg Vlaams-Brabant en Brussel) Pleegzorg in Vlaanderen & de interventie
Pleegouders versterken in opvoeden
Evaluatie
• Take-home examen (10 punten)
• Schriftelijk examen (10 punten)
o Gesloten boek; open vragen
o Document op Toledo voor te kennen leerstof en voorbeeldvragen
• Deelname aan beide examenvormen is verplicht om te kunnen slagen voor het opo, maar je hoeft niet voor
beide onderdelen geslaagd te zijn om te slagen voor het opo
• Tweede examenkans: punt van onderdeel waarvoor je geslaagd bent wordt overgedragen
Take-home examen: doel
• Tussen paper en openboekexamen
• Overleg met medestudenten mogelijk, maar individuele uitwerking + evaluatie
• Peilt niet naar feitenkennis maar wel naar inzicht en integratie van het cursusmateriaal
• Voordelen
• Valkuilen
Take-home examen: inhoudelijk
• Elke student kiest uit een lijst een organisatie gelinkt aan opvoedings- of preventieve gezinsondersteuning en
bestudeert die via de website (of eventueel ander materiaal)
• Student neemt zelfstandig het boek door van: Snoeck en Van den Wijngaerde
• Het kwaliteitskader in dit boek wordt voorgesteld in college na de paasvakantie en geïllustreerd
Take-home examen: praktisch
• Elke student maakt keuze voor een organisatie uit lijst op Toledo: zie later aankondiging Toledo en
inschrijftool Toledo
o Per organisatie een maximumaantal studenten
Pagina 1 van 109
, • Bij het begin van de blokperiode van het 2de semester (week 14, week 29 mei), wordt 1 vraag uit de lijst op
Toledo geplaatst: deze vragen worden door elke student uitgewerkt en elektronisch en schriftelijk ingediend
op de dag van het examen
Inhoud van dit vak:
Pagina 2 van 109
,Inhoud
Praktische informatie ..................................................................................................................................................... 1
Inhoud ............................................................................................................................................................................ 3
1. Inleiding: Opvoedings- en gezinsondersteuning ......................................................................................................... 7
1.1. Opvoedingsondersteuning versus gezinsondersteuning ................................................................................. 7
1.1.1. Opvoedingsondersteuning ............................................................................................................................ 7
1.1.2. Gezinsondersteuning .................................................................................................................................... 8
1.2. Theoretisch kader voor opvoedingsondersteuning ............................................................................................. 9
1.3. Functies van opvoedingsondersteuning .............................................................................................................. 9
1.3.1. Wat is de verhouding tussen preventie en opvoedingsondersteuning ....................................................... 10
1.3.2. Een continuüm van functies ........................................................................................................................ 10
1.4. Vormen van opvoedingsondersteuning ............................................................................................................. 10
2. Methodieken en praktijken ...................................................................................................................................... 12
2.1. Overzicht ............................................................................................................................................................ 12
2.2. Methodieken georganiseerd volgens matrix Bakker (2005) .............................................................................. 12
2.3. Ontmoetingsplaatsen ........................................................................................................................................ 13
2.3.1. Wat is een ontmoetingsplaats?................................................................................................................... 13
2.3.2. Uitgangspunten........................................................................................................................................... 13
2.3.3. Wat beogen ontmoetingsplaatsen? ............................................................................................................ 14
2.3.4. Doelgroep ................................................................................................................................................... 14
2.3.5. Werkwijze ................................................................................................................................................... 15
2.3.6. Competenties van de uitvoerders ............................................................................................................... 16
2.3.7. Locatie en accommodatie ........................................................................................................................... 16
2.3.8. Implementatievoorwaarden ....................................................................................................................... 16
2.3.9. Ontmoetingsplaatsen in Vlaanderen .......................................................................................................... 16
2.4. Pedagogisch adviseren ....................................................................................................................................... 17
2.4.1. Methodiek in de matrix van Bakker ............................................................................................................ 17
2.4.2. Definitie ...................................................................................................................................................... 17
2.4.3. Doelen......................................................................................................................................................... 17
2.4.4. Doelgroep ................................................................................................................................................... 17
2.4.5. Indicatiestelling (EXPOO) ............................................................................................................................ 18
2.4.6. Aspecten van pedagogisch adviseren (EXPOO & NJI) .................................................................................. 18
2.4.7. Casussen ..................................................................................................................................................... 19
2.4.8. Aanpak Pedagogisch adviseren ................................................................................................................... 20
2.4.9. Theoretische basis pedagogisch adviseren ................................................................................................. 21
2.4.10. Werkzame factoren .................................................................................................................................. 21
2.4.11. Kenmerken pedagogisch adviseurs ........................................................................................................... 22
2.4.12. Implementatievoorwaarden ..................................................................................................................... 22
Pagina 3 van 109
, 2.5. Oudercursus ....................................................................................................................................................... 22
2.5.1. Methodiek in de matrix van Bakker ............................................................................................................ 22
2.5.2. Wat is het? .................................................................................................................................................. 23
2.5.3. Theoretische basis oudercursus (EXPOO) ................................................................................................... 24
2.5.4. Implementatie en voorbereiding (EXPOO) .................................................................................................. 24
2.6. Triple P ............................................................................................................................................................... 25
2.6.1. Wat is Triple P? ........................................................................................................................................... 25
2.6.2. Theoretische uitgangspunten ..................................................................................................................... 25
2.6.3. De beeldvorming over opvoeding ............................................................................................................... 26
2.6.4. Doelgroep ................................................................................................................................................... 26
2.6.5. De methodiek van Triple P .......................................................................................................................... 29
2.6.6. Competenties van de uitvoerders ............................................................................................................... 29
2.6.7. Registratie en onderzoek ............................................................................................................................ 30
2.6.8. Implementatievoorwaarden ....................................................................................................................... 30
2.6.9. Evaluatie Triple P – niveau 4 ....................................................................................................................... 30
2.7. Oudertraining .................................................................................................................................................... 32
2.8. Ouderintervisie .................................................................................................................................................. 34
2.8.1. Wat is het? .................................................................................................................................................. 34
2.8.2. Onderzoek naar ouderintervisie ................................................................................................................. 36
2.9. Bemiddeling bij (echt-)scheiding & werken met nieuw samengestelde gezinnen ............................................. 39
2.9.1. Bemiddeling bij scheiding ........................................................................................................................... 39
2.9.2. Werken met nieuw samengestelde gezinnen ............................................................................................. 48
2.10. Online opvoedingsondersteuning .................................................................................................................... 50
2.10.1. Definities ................................................................................................................................................... 50
2.10.2. Kenmerken online opvoedingsondersteuning .......................................................................................... 50
2.10.3. Soorten online opvoedingsondersteuning ................................................................................................ 51
2.10.4. Voor- en nadelen van online opvoedingsondersteuning .......................................................................... 51
2.10.5. Praktische tips ........................................................................................................................................... 52
2.10.6. Randvoorwaarden implementatie online opvoedingsondersteuning ....................................................... 53
2.10.7. Criteria voor het screenen van apps/websites .......................................................................................... 53
2.10.8. Competenties van uitvoerders .................................................................................................................. 54
2.10.9. Onderzoek naar online opvoedingsondersteuning ................................................................................... 54
3. Beleid ........................................................................................................................................................................ 56
3.1. Decreten opvoedingsondersteuning & preventieve gezinsondersteuning ........................................................ 56
3.1. Decreet Opvoedingsondersteuning (2007) .................................................................................................... 56
3.2. Decreet preventieve gezinsondersteuning .................................................................................................... 58
3.3. De Huizen van het Kind .................................................................................................................................. 58
3.2. Legitimering van opvoedingsondersteuning ...................................................................................................... 60
Pagina 4 van 109
