Internationale Politiek
Kleurcodes
Rood = dag / maand / jaar
Groen = maand / jaar
Blauw = jaar
Wit = decennium
HOOFDSTUK 0 - OEKRAÏNE
Cijfers (UNHCR, 11 dec 22)
> 7,8 miljoen vluchtelingen
> 6,5 miljoen internally displaced persons
± 10.000 – 13.000 Oekraïense soldaten gedood
± 30.000 – 50.000 Russische soldaten gedood
6.755 Oekraïense burgers gedood
>1,5 miljoen mensen zonder elektriciteit in Odesa
47.000 oorlogsmisdaden gedocumenteerd
Leidvragen
1) Wat gebeurde er vóór het uitbreken van de oorlog in februari 2022 in de relatie van
Rusland met het Westen en Oekraïne?
2) Waarom is Rusland Oekraïne binnengevallen? Wat wil Rusland in Oekraïne
bereiken?
Buitenlands beleid
Einde van de Sovjet-Unie
→ Ex-Sovjetrepublieken worden onafhankelijke landen
Ruslands beleid t.a.v. het “Nabije Buitenland”
→ Toenemende assertiviteit en agressiviteit
Ruslands relaties met de Europese Unie
→ Van strategisch partnerschap naar sancties
Van Majdanrevolutie tot Donbas
2013-14: Majdanrevolutie
Internationale Politiek 1
, Pro-Russische president Janoekovytsj
Associatieverdrag met Europese Unie
→ Druk van Rusland op Janoekovytsj
→ Verdrag gaat niet door → protest
Maart 2014: annexatie van Krim
Voorjaar 2014: oorlog in oostelijke regio’s
→ Aanhoudend conflict na Minsk-akkoorden
Aanloop naar Russische invasie
Russische troepenopbouw langs grens met Oekraïne
mislukte pogingen tot de-escalatie via diplomatiek overleg
21 feb 2022: Russische erkenning onafhankelijkheid van Volksrepublieken Donetsk en
Loegansk
24 feb 2022: start oorlog
Obsessie van Moskou met Oekraïne
Korte honeymoon met Westen in de jaren ’90
Verliezer van de Koude Oorlog
Eigen nationale belangen
Poetin sinds aantreden in 2000
Nadruk op daadkracht, orde, stabiliteit, grootmachtstatus
Gas en olie als geopolitiek instrument
Enkele sleutelmomenten:
Eerste Russisch-Oekraïense gascrisis: januari 2006
Russisch-Georgische Oorlog: augustus 2008
Annexatie van de Krim: maart 2014
Gasdiel tussen Rusland en China: mei 2014
Russische interventie in Syrië: vanaf najaar 2015
Nationale belangen van Rusland in Oekraïne
Belangen
Strategisch
Cultureel-historisch
Politiek
Economisch
Internationale Politiek 2
, Geopolitiek
→ Doel = Oekraïne binnen invloedssfeer houden
HOOFDSTUK 1 - DE GROTE DRIE EN WO II
Waarom beginnen bij WO II
Radicale transformatie van wereldorde als gevolg van WO II
Ontstaan van het bondgenootschap en eerste tekenen van breuken → aanloop
naar Koude Oorlog
Overstijgen van West-Europees perspectief op WO II
Focus op ontwikkelingen in Centraal- en Oost-Europa
Focus op ontwikkelingen in Stille Zuidzee (Pacific War)
Bondgenootschap tussen Grote Drie
Grote Drie
Verenigde Staten → Roosevelt (President)
Verenigd Koninkrijk → Churchill (Prime Minister)
Rusland → Stalin (Secretaris-Generaal van de CPSU)
1941: Operatie Barbarossa
Groot verrassingseffect
Timing voor Stalin → Molotov-Ribbentroppact
Locatie voor Stalin → drie fronten tegelijkertijd
Gevolg voor Hitler → ontstaan van Grote Drie
Lend & Lease faciliteiten
Amerikaanse wet voor steun aan VK → uitgebreid naar SU
Maakte leveren van oorlogmaterieel mogelijk terwijl VS nog neutraal was
Atlantisch Handvest (1941)
Opgesteld en ondertekend door FDR en Churchill
Principes die wereld moesten sturen (→ “Great Design”)
1) Geen territoriale expansie van VS en VK
2) Afbouwen van beperkingen op vrije handel
3) Oprichten vereniging van alle naties
4) Erkenning zelfbeschikkingsrecht alle naties
Slag om Stalingrad (42-43)
Internationale Politiek 3
, Wreedste veldslag in WO II (Rattenkrieg)
Symbolisch belang
Voor alle ellende en totale vernietiging van WO II
Groeiend besef dat Duitsland niet onoverwinnelijk is
Cruciale rol van Sovjetunie in verslaan van Duitsland
Verheerlijking van heldenmoed in Rusland tot op heden
6 topontmoetingen voor de Koude Oorlog
1) Top van Casablanca (1943)
Wie?
Winston Churchill
Franklin Roosevelt
Charles de Gaulle
Waarom?
Verdrijven Duitsland uit Noord-Afrika
Welke afspraken?
Akkoord over offensief in Italië (Churchill)
Eis voor onvoorwaardelijke overgave (Roosevelt)
Geen onderhandelingen of compromissen
Wegnemen van kiem om terug oorlog te starten
Belangrijk signaal aan Sovjetunie
Welke reacties?
Profilering van FDR en VS als nieuwe wereldmacht
Stalin ziet afspraken als gericht tegen Sovjetunie
De Gaulle voelt zich vernederd door Roosevelt
Onduidelijkheid over “onvoorwaardelijke overgave”
2) Top van Caïro (1943)
Wie?
Winston Churchill
Franklin Roosevelt
Charles de Gaulle
Tsjang Kai-Sjek (China)
Internationale Politiek 4
Kleurcodes
Rood = dag / maand / jaar
Groen = maand / jaar
Blauw = jaar
Wit = decennium
HOOFDSTUK 0 - OEKRAÏNE
Cijfers (UNHCR, 11 dec 22)
> 7,8 miljoen vluchtelingen
> 6,5 miljoen internally displaced persons
± 10.000 – 13.000 Oekraïense soldaten gedood
± 30.000 – 50.000 Russische soldaten gedood
6.755 Oekraïense burgers gedood
>1,5 miljoen mensen zonder elektriciteit in Odesa
47.000 oorlogsmisdaden gedocumenteerd
Leidvragen
1) Wat gebeurde er vóór het uitbreken van de oorlog in februari 2022 in de relatie van
Rusland met het Westen en Oekraïne?
2) Waarom is Rusland Oekraïne binnengevallen? Wat wil Rusland in Oekraïne
bereiken?
Buitenlands beleid
Einde van de Sovjet-Unie
→ Ex-Sovjetrepublieken worden onafhankelijke landen
Ruslands beleid t.a.v. het “Nabije Buitenland”
→ Toenemende assertiviteit en agressiviteit
Ruslands relaties met de Europese Unie
→ Van strategisch partnerschap naar sancties
Van Majdanrevolutie tot Donbas
2013-14: Majdanrevolutie
Internationale Politiek 1
, Pro-Russische president Janoekovytsj
Associatieverdrag met Europese Unie
→ Druk van Rusland op Janoekovytsj
→ Verdrag gaat niet door → protest
Maart 2014: annexatie van Krim
Voorjaar 2014: oorlog in oostelijke regio’s
→ Aanhoudend conflict na Minsk-akkoorden
Aanloop naar Russische invasie
Russische troepenopbouw langs grens met Oekraïne
mislukte pogingen tot de-escalatie via diplomatiek overleg
21 feb 2022: Russische erkenning onafhankelijkheid van Volksrepublieken Donetsk en
Loegansk
24 feb 2022: start oorlog
Obsessie van Moskou met Oekraïne
Korte honeymoon met Westen in de jaren ’90
Verliezer van de Koude Oorlog
Eigen nationale belangen
Poetin sinds aantreden in 2000
Nadruk op daadkracht, orde, stabiliteit, grootmachtstatus
Gas en olie als geopolitiek instrument
Enkele sleutelmomenten:
Eerste Russisch-Oekraïense gascrisis: januari 2006
Russisch-Georgische Oorlog: augustus 2008
Annexatie van de Krim: maart 2014
Gasdiel tussen Rusland en China: mei 2014
Russische interventie in Syrië: vanaf najaar 2015
Nationale belangen van Rusland in Oekraïne
Belangen
Strategisch
Cultureel-historisch
Politiek
Economisch
Internationale Politiek 2
, Geopolitiek
→ Doel = Oekraïne binnen invloedssfeer houden
HOOFDSTUK 1 - DE GROTE DRIE EN WO II
Waarom beginnen bij WO II
Radicale transformatie van wereldorde als gevolg van WO II
Ontstaan van het bondgenootschap en eerste tekenen van breuken → aanloop
naar Koude Oorlog
Overstijgen van West-Europees perspectief op WO II
Focus op ontwikkelingen in Centraal- en Oost-Europa
Focus op ontwikkelingen in Stille Zuidzee (Pacific War)
Bondgenootschap tussen Grote Drie
Grote Drie
Verenigde Staten → Roosevelt (President)
Verenigd Koninkrijk → Churchill (Prime Minister)
Rusland → Stalin (Secretaris-Generaal van de CPSU)
1941: Operatie Barbarossa
Groot verrassingseffect
Timing voor Stalin → Molotov-Ribbentroppact
Locatie voor Stalin → drie fronten tegelijkertijd
Gevolg voor Hitler → ontstaan van Grote Drie
Lend & Lease faciliteiten
Amerikaanse wet voor steun aan VK → uitgebreid naar SU
Maakte leveren van oorlogmaterieel mogelijk terwijl VS nog neutraal was
Atlantisch Handvest (1941)
Opgesteld en ondertekend door FDR en Churchill
Principes die wereld moesten sturen (→ “Great Design”)
1) Geen territoriale expansie van VS en VK
2) Afbouwen van beperkingen op vrije handel
3) Oprichten vereniging van alle naties
4) Erkenning zelfbeschikkingsrecht alle naties
Slag om Stalingrad (42-43)
Internationale Politiek 3
, Wreedste veldslag in WO II (Rattenkrieg)
Symbolisch belang
Voor alle ellende en totale vernietiging van WO II
Groeiend besef dat Duitsland niet onoverwinnelijk is
Cruciale rol van Sovjetunie in verslaan van Duitsland
Verheerlijking van heldenmoed in Rusland tot op heden
6 topontmoetingen voor de Koude Oorlog
1) Top van Casablanca (1943)
Wie?
Winston Churchill
Franklin Roosevelt
Charles de Gaulle
Waarom?
Verdrijven Duitsland uit Noord-Afrika
Welke afspraken?
Akkoord over offensief in Italië (Churchill)
Eis voor onvoorwaardelijke overgave (Roosevelt)
Geen onderhandelingen of compromissen
Wegnemen van kiem om terug oorlog te starten
Belangrijk signaal aan Sovjetunie
Welke reacties?
Profilering van FDR en VS als nieuwe wereldmacht
Stalin ziet afspraken als gericht tegen Sovjetunie
De Gaulle voelt zich vernederd door Roosevelt
Onduidelijkheid over “onvoorwaardelijke overgave”
2) Top van Caïro (1943)
Wie?
Winston Churchill
Franklin Roosevelt
Charles de Gaulle
Tsjang Kai-Sjek (China)
Internationale Politiek 4
