Radiotherapie dr Maarten deel I
Algemeenheden
- Hoofd- en halskanker omvat een heterogene groep van tumoren die kunnen ontstaan vanuit
verschillende plaatsen
- Etiologie en histologie is vaak gelijkaardig
- Wereldwijd 10e meest frequente kanker bij mannen -> komt zeer vaak voor in België, met
name bij mannen
- Lange termijn prognose van gevorderde ziekte: ~30-50% 5 jaarsoverleving
- Hoofd -en halskanker -> zeldzaam, zaait niet gemakkelijk uit
Veel mondholte tumoren & mond- en keel holte tumoren & strottenhoofd tumoren
Naso -> komt voor bij ontsteking, vooral aziatische mensen
Incidentie en mortaliteit
Meest voorkomende kankersoorten:
Mannen -> longen
Vrouwen -> borsten
blauw -> gevallen
geel -> doden
Schildklierkanker komt voornamelijk voor bij vrouwen
Risicofactoren
Tabak & alcohol
- 90% van de orale kankers en 80% van de laryngeale tumoren worden toegewezen aan roken
of alcohol gebruik/misbruik
- Effect van roken en alcohol zijn synergistisch
- Risico vermindert na stoppen met roken
- Veroorzaakt: slokdarm kanker, blaaskanker, longkanker / hart – en vaatziekte, ondervoed zijn
- Stoppen met roken-> altijd moeite waard !
- Meest voorkomende kanker door roken: longkanker
,Rol socio-economische status
- 75% lagere socio-economische status (opleiding & inkomen)
- 1/3 geen partner en 1/6 geen inkomen bij diagnose
- Alcohol-sigaret abusus & slechte voedingsgewoontes
- Slechte mondhygiëne
- Laattijdig medisch advies: meer gevorderd stadium
- Veel co-morbiditeit (pulmonair, cardiaal, vasculair…)
Omgevingsfactoren
- Virussen (EBV, HPV) belangrijkste
- Vroegere blootstelling radiotherapie
- Chemicaliën: asbest, chroom, nikkel, arseen, formaldehyde
- UV blootstelling (lip)
- Voeding: gebrek vit A en E, ijzer
- Vroegere blootstelling radiotherapie komt zelden voor
Vb: klierkoorts -> Virus kan DNA inbrengen in een normale cel, aantal factoren die u cellen doen
groeien op latere moment kan het ontwikkelen tot kanker
Beroepsmatig
- Houtindustrie
- Leer productie
- Nikkel zuivering
- Textielindustrie
Humaan papilloma virus (HPV)
Veel verschillende types
HPV 16, HPV 18 zorgen voor ontwikkeling van kanker
Virus hoop DNA met daarrond EW (leeft niet echt maar verspreid zich wel), die gaan zich in het
DNA werken van u cellen
Orofarynx kanker & HPV:
Orofarynx -> juist achter mondholte -> orale seks kan een oorzaak zijn-> goed te behandelen
- HPV-gerelateerde kankers onderscheiden zich
o Incidentie (neemt toe)
o Klinisch (jongere, hogere socio-economische status)
o Moleculair/histologisch (p16+; slecht gedifferentieerd)
o Risicofactoren (sexueel gedrag, marihuana)
o Prognose (beter)
, Prognose: Regimen Time HPV+ HPV- P-value
C chemotherapie I + C-XRT 2 year 95% 62% 0,005
RT radiotherapie C-XRT 3 year ~90% ~60% <0,001
S chirurgie
XRT +/- S 5 year 81% 36% 0,005
I immunotherapie
S +/- XRT 5 year 79% 45% 0,002
Diagnose
Patient anamnese (roken, alcohol)
Klinisch onderzoek (zwellingen, klieren, ulcus, …)
Endoscopie (lokatie primaire tumor + detectie 2e primaire tumor)
Beeldvorming: Locoregionaal: CT & MRI Doel: uitgebreidheid v/d ziekte
Op afstand:PET (CT) (ct-> zijn er klieren gegroeid?)
Anamnese
• Zwelling in de hals (ziet men vaak)
• Slecht helend ulcus in de mond (aftje die slecht geneest)
• Bloeding, pijn of zwelling in de mond
• Heesheid/wijziging stem
• Last bij slikken of kauwen
• Pijn in hals, oor, aangezicht (vaak al uitgebreid)
• Neusbloeding/verstopte neus
Diagnose
- Laryngoscopie -> moeilijk bereikbare plaatsen gaat men een scopie doen
Geel stemband/ Rood tumor
! Tweede primaire tumor:
- Synchroon of metachrone tumor frekwent: 20% van de patiënten
- ‘Field cancerization’
Algemeenheden
- Hoofd- en halskanker omvat een heterogene groep van tumoren die kunnen ontstaan vanuit
verschillende plaatsen
- Etiologie en histologie is vaak gelijkaardig
- Wereldwijd 10e meest frequente kanker bij mannen -> komt zeer vaak voor in België, met
name bij mannen
- Lange termijn prognose van gevorderde ziekte: ~30-50% 5 jaarsoverleving
- Hoofd -en halskanker -> zeldzaam, zaait niet gemakkelijk uit
Veel mondholte tumoren & mond- en keel holte tumoren & strottenhoofd tumoren
Naso -> komt voor bij ontsteking, vooral aziatische mensen
Incidentie en mortaliteit
Meest voorkomende kankersoorten:
Mannen -> longen
Vrouwen -> borsten
blauw -> gevallen
geel -> doden
Schildklierkanker komt voornamelijk voor bij vrouwen
Risicofactoren
Tabak & alcohol
- 90% van de orale kankers en 80% van de laryngeale tumoren worden toegewezen aan roken
of alcohol gebruik/misbruik
- Effect van roken en alcohol zijn synergistisch
- Risico vermindert na stoppen met roken
- Veroorzaakt: slokdarm kanker, blaaskanker, longkanker / hart – en vaatziekte, ondervoed zijn
- Stoppen met roken-> altijd moeite waard !
- Meest voorkomende kanker door roken: longkanker
,Rol socio-economische status
- 75% lagere socio-economische status (opleiding & inkomen)
- 1/3 geen partner en 1/6 geen inkomen bij diagnose
- Alcohol-sigaret abusus & slechte voedingsgewoontes
- Slechte mondhygiëne
- Laattijdig medisch advies: meer gevorderd stadium
- Veel co-morbiditeit (pulmonair, cardiaal, vasculair…)
Omgevingsfactoren
- Virussen (EBV, HPV) belangrijkste
- Vroegere blootstelling radiotherapie
- Chemicaliën: asbest, chroom, nikkel, arseen, formaldehyde
- UV blootstelling (lip)
- Voeding: gebrek vit A en E, ijzer
- Vroegere blootstelling radiotherapie komt zelden voor
Vb: klierkoorts -> Virus kan DNA inbrengen in een normale cel, aantal factoren die u cellen doen
groeien op latere moment kan het ontwikkelen tot kanker
Beroepsmatig
- Houtindustrie
- Leer productie
- Nikkel zuivering
- Textielindustrie
Humaan papilloma virus (HPV)
Veel verschillende types
HPV 16, HPV 18 zorgen voor ontwikkeling van kanker
Virus hoop DNA met daarrond EW (leeft niet echt maar verspreid zich wel), die gaan zich in het
DNA werken van u cellen
Orofarynx kanker & HPV:
Orofarynx -> juist achter mondholte -> orale seks kan een oorzaak zijn-> goed te behandelen
- HPV-gerelateerde kankers onderscheiden zich
o Incidentie (neemt toe)
o Klinisch (jongere, hogere socio-economische status)
o Moleculair/histologisch (p16+; slecht gedifferentieerd)
o Risicofactoren (sexueel gedrag, marihuana)
o Prognose (beter)
, Prognose: Regimen Time HPV+ HPV- P-value
C chemotherapie I + C-XRT 2 year 95% 62% 0,005
RT radiotherapie C-XRT 3 year ~90% ~60% <0,001
S chirurgie
XRT +/- S 5 year 81% 36% 0,005
I immunotherapie
S +/- XRT 5 year 79% 45% 0,002
Diagnose
Patient anamnese (roken, alcohol)
Klinisch onderzoek (zwellingen, klieren, ulcus, …)
Endoscopie (lokatie primaire tumor + detectie 2e primaire tumor)
Beeldvorming: Locoregionaal: CT & MRI Doel: uitgebreidheid v/d ziekte
Op afstand:PET (CT) (ct-> zijn er klieren gegroeid?)
Anamnese
• Zwelling in de hals (ziet men vaak)
• Slecht helend ulcus in de mond (aftje die slecht geneest)
• Bloeding, pijn of zwelling in de mond
• Heesheid/wijziging stem
• Last bij slikken of kauwen
• Pijn in hals, oor, aangezicht (vaak al uitgebreid)
• Neusbloeding/verstopte neus
Diagnose
- Laryngoscopie -> moeilijk bereikbare plaatsen gaat men een scopie doen
Geel stemband/ Rood tumor
! Tweede primaire tumor:
- Synchroon of metachrone tumor frekwent: 20% van de patiënten
- ‘Field cancerization’
