H4 - samenvatting - syntactische knelpunten

Syntactische knelpunten


Algemeen overzicht
1. De Algemene Nederlandse Spraakkunst
2. Taalzuinigheid
3. Het werkwoord
4. Het bijvoeglijk naamwoord
5. De woordvolgorde
6. De syntactische coherentie


1. De algemene Nederlandse Spraakkunst
 Standaardnaslagwerk Nederlandse grammatica
 Doel:
o Exhaustieve beschrijving hedendaagse Nederlandse grammatica
o Hulpmiddel om grammaticaliteit en aanvaardbaarheid van taalgebruik te toetsen
 E-ANS
 Soorten variatie in de ANS
o stilistische variatie
 standaardtalig (geschreven – gesproken taal)
 Geschreven taal verloren hebben
 Gesproken taal verloren zijn
 niet-standaardtalig (<formeel> – <informeel>)
 <Formeel > alsmede
 <Informeel > Appelmoes houd ik niet van
o streekgebonden variatie
 standaardtalig
 Ervoer - ervaarde
 niet-standaardtalig (<regionaal>)
 <regionaal> Moest het morgen regenen, dan …
o ‘gecombineerde’ variatie
 <informeel, regionaal> mekaar
 normatief werk? Neen
o onderscheid ST – geen ST
o beschrijvend werk


2. Taalzuinigheid
 « economisch formuleren » (Niet alles uitdrukken wat we zouden kunnen uitdrukken)
 3 strategieën
o beknopte bijzin (2.1)
o nominalisering (2.2)
o samentrekking/ellips (2.3)




2.1 Beknopte bijzin
 Wat?

, Syntactische knelpunten

o « een bijzin zonder uitgedrukt subject en met het gezegde in de vorm van
een (on)voltooid deelwoord of (te-)infinitief »
 Soorten?
o LIC (infinitief met te)
 Wij hebben geleerd netjes met mes en vork te eten.
o KIC (infinitief zonder te)
 Geduld hebben is een deugd.
o DWZ (deelwoordzin)
 Breed grijnzend vertelde hij over zijn overwinning.
Knelpunten bij beknopte bijzin:
 om bij LIC
o NIET als LIC = DO bij zeggen, meedelen, …  bij bevestigende WW behalve vragen
o WEL als LIC = doelzin, bijvoeglijke nabepaling (doel, geschiktheid), bepaalde
adjectieven
 klaar om, gepast om, geschikt om,…
 Zijn wij gemaakt om te werken?
 Te + adjectief
 Disneyland is te leuk om over te slaan.
o ANDERS optioneel
 Ze was bang (om) te vallen.
 reconstructie van het subject bij LIC/DWZ
o WEL: impliciet subject = subject / (in)direct object van de dominerende zin
 Lustig zingend werden de aardappelen geschild
DO
Normaal zou het S van zingend overeen moeten komen met het S
van de dominerende zin, = aardappelen. Dat zou impliceren dat die
aardappelen aan het zingen zijn, kan natuurlijk niet
Eigenlijk zou er ander S moeten zijn
 Na de deur gesloten te hebben, vertrok ze.
S
 De politie verdenkt hem ervan drugs te smokkelen.
S DO
 ! Als overeenkomst met DO, dan moet het er snel op volgen
o WEL: vaste uitdrukkingen
 Eerlijk gezegd geloof ik er niets meer van.
= S
o NIET: andere gevallen
 Subject expliciteren of volle bijzin maken
 plaats van LIC als bijvoeglijke nabepaling
o WEL bij de kern van die LIC  want is een onderdeel van de NC dus moet die
ook meteen op je nomen volgen
 Hij deed een voorstel [om samen op reis te gaan.]
  als om voorop, dan als voorstel naar waar
  als origineel  voorstel samen op vakantie

2.2: nominalisering
 Wat?

, Syntactische knelpunten

o « een volledige zin wordt tot een nominale constituent herwerkt, die dan in
een andere zin kan worden geïncorporeerd »
 Voorbeeld:
o Het veroveren van Carthago door de romeinen is uitvoerig beschreven.
 Hoe?
o afleidingen met toevoeging
o afleidingen zonder toevoeging
 nomen = stam
 nomen = infinitief
 noot : nomina agentis ≠ nominalisering
o uitvoerder van de handeling is geen norminalisering
o bv. bakker, gijzelaar, …
Knelpunten bij nominalisering
 overmatig gebruik
o vooral de infinitiefvormen (het+ inf.)  komt stroef over
o bv. het vallen is problematischer dan de val
 volgorde van de elementen
o nomen + van-bepaling + rest



2.3 samentrekking/ellips
SAMENTREKKING

 Wat?
o « het weglaten van identieke nevengeschikte delen in een constructie, op
één van die delen na »
 Hoe?
o op verschillende niveaus
 woord bv. Hart- en longziekten
 constituent bv. Het direct object en het indirect
 zin bv. hij wou en kon het niet geloven
o in verschillende richtingen
 voorwaarts : wat vooraan staat blijft staan
 achterwaarts : wat achteraan staat blijft staan




Knelpunten:
 voorwaarden voor correcte samentrekking
o gemeenschappelijk deel
o zelfde