SOCIALE FILOSOFIE
EXAMEN JUNI 2023
Inhoud
Thema 1: Wat is filosofie?.........................................................................................................................................3
1.1 Wat is filosofie?...............................................................................................................................................3
Rechtvaardigheid is geen gevoel.......................................................................................................................3
Onderwerp filosofie...........................................................................................................................................3
1.2 Sociale filosofie................................................................................................................................................3
Filosofie voor SW’ers.........................................................................................................................................3
2. Wat is sociale filosofie?.....................................................................................................................................3
Thema 2: De (on)afhankelijkheid van het individu...................................................................................................4
1. Het onafhankelijke individu...............................................................................................................................4
1.1 Het individu bij Descartes............................................................................................................................4
1.2 Descartes’ twijfelexperiment......................................................................................................................4
1.3 Individualisme / antropoceen.....................................................................................................................5
2. De afhankelijkheid van het individu..................................................................................................................6
2.1 Contingentie van jezelf................................................................................................................................6
2.2 Afhankelijk van de wereld...........................................................................................................................9
Afronding: de vergeten chance-factoren..............................................................................................................9
Thema 3: Vrijheid....................................................................................................................................................11
Inleiding...............................................................................................................................................................11
Belang van vrijheid..........................................................................................................................................11
Wat is vrijheid?................................................................................................................................................11
1. Zijn we vrij?......................................................................................................................................................11
1.1 Verklaren versus begrijpen.......................................................................................................................11
1.2 Wat betekent die vrijheid?........................................................................................................................12
2. Interne vrijheid................................................................................................................................................13
2.1 Wat betekent die vrijheid? interne vrijheid..............................................................................................13
2.2 Kritiek op klassieke beeld interne vrijheid................................................................................................13
2.3 Waar ligt de interne vrijheid?....................................................................................................................14
2.4 Interne vrijheid volgens H. Frankfurt........................................................................................................14
3. Externe vrijheid...............................................................................................................................................15
Wat betekent vrijheid? externe vrijheid?.......................................................................................................15
3.1 Negatieve vrijheid.....................................................................................................................................15
Pagina 1 van 25
, 3.2 Positieve vrijheid.......................................................................................................................................16
3.3 Discussie negatieve en positieve vrijheid..................................................................................................17
3.4 Republikeinse vrijeheid.............................................................................................................................17
Thema 4: Rechtvaardigheid....................................................................................................................................20
1. Cases van (on)rechtvaardigheid......................................................................................................................20
2. Belang van rechtvaardigheid...........................................................................................................................20
3. Wat is rechtvaardigheid?................................................................................................................................20
4. Verschillende vormen van rechtvaardigheid..................................................................................................21
4.1 Conservatieve versus progressieve rechtvaardigheid...............................................................................21
4.2 Procedurele versus substantiële rechtvaardigheid...................................................................................22
4.3 Correctieve versus distributieve rechtvaardigheid...................................................................................22
4.4 Vergelijkende versus niet vergelijkende rechtvaardigheid.......................................................................23
4.5 Hoe te kennen?.........................................................................................................................................23
5. Sociale rechtvaardigheid.................................................................................................................................24
5.1 Wiens verantwoordelijkheid?...................................................................................................................24
5.2 Woke-beweging: een verkenning.............................................................................................................24
Pagina 2 van 25
, THEMA 1: WAT IS FILOSOFIE?
1.1 WAT IS FILOSOFIE?
Filosofie = verwondering, fundamentele vragen stellen, antwoorden op basis van argumenten en steeds open
staan voor nieuwe kritiek
op basis van argumenten kritisch reflecteren
RECHTVAARDIGHEID IS GEEN GEVOEL
ONDERWERP FILOSOFIE
Het onzichtbare
Waarden, zin, hoe het hoort te zijn niet zintuigelijk waarneembaar
Gevaar op relativisme (relativeren het belang wegnemen)
1.2 SOCIALE FILOSOFIE
Het sociale is het samenleven van mensen (in brede zin)
FILOSOFIE VOOR SW’ERS
Reflectie onderbouwen en inhoud geven
Sociale verandering en ontwikkeling voortgangsgedachte
Gericht op belanghebbenden mensenrechten en menselijke waardigheid
Gericht op samenleving sociale rechtvaardigheid
Normatief beroep
Voortduren bezig met kern filosofische thema’s
Mensen in een normatief kader doen passen zonder oordeel te vellen
o SW’ers perspectief: niet te relativistisch en niet te normatief
2. WAT IS SOCIALE FILOSOFIE?
Vergelijking met DUBLO constructie:
Elke thema is een lang verhaal met bouwstenen
Weet hoe de bouwsteen meedraagt tot het geheel (Wat, hoe werkt dat, hoe past het in het geheel)
Pagina 3 van 25
EXAMEN JUNI 2023
Inhoud
Thema 1: Wat is filosofie?.........................................................................................................................................3
1.1 Wat is filosofie?...............................................................................................................................................3
Rechtvaardigheid is geen gevoel.......................................................................................................................3
Onderwerp filosofie...........................................................................................................................................3
1.2 Sociale filosofie................................................................................................................................................3
Filosofie voor SW’ers.........................................................................................................................................3
2. Wat is sociale filosofie?.....................................................................................................................................3
Thema 2: De (on)afhankelijkheid van het individu...................................................................................................4
1. Het onafhankelijke individu...............................................................................................................................4
1.1 Het individu bij Descartes............................................................................................................................4
1.2 Descartes’ twijfelexperiment......................................................................................................................4
1.3 Individualisme / antropoceen.....................................................................................................................5
2. De afhankelijkheid van het individu..................................................................................................................6
2.1 Contingentie van jezelf................................................................................................................................6
2.2 Afhankelijk van de wereld...........................................................................................................................9
Afronding: de vergeten chance-factoren..............................................................................................................9
Thema 3: Vrijheid....................................................................................................................................................11
Inleiding...............................................................................................................................................................11
Belang van vrijheid..........................................................................................................................................11
Wat is vrijheid?................................................................................................................................................11
1. Zijn we vrij?......................................................................................................................................................11
1.1 Verklaren versus begrijpen.......................................................................................................................11
1.2 Wat betekent die vrijheid?........................................................................................................................12
2. Interne vrijheid................................................................................................................................................13
2.1 Wat betekent die vrijheid? interne vrijheid..............................................................................................13
2.2 Kritiek op klassieke beeld interne vrijheid................................................................................................13
2.3 Waar ligt de interne vrijheid?....................................................................................................................14
2.4 Interne vrijheid volgens H. Frankfurt........................................................................................................14
3. Externe vrijheid...............................................................................................................................................15
Wat betekent vrijheid? externe vrijheid?.......................................................................................................15
3.1 Negatieve vrijheid.....................................................................................................................................15
Pagina 1 van 25
, 3.2 Positieve vrijheid.......................................................................................................................................16
3.3 Discussie negatieve en positieve vrijheid..................................................................................................17
3.4 Republikeinse vrijeheid.............................................................................................................................17
Thema 4: Rechtvaardigheid....................................................................................................................................20
1. Cases van (on)rechtvaardigheid......................................................................................................................20
2. Belang van rechtvaardigheid...........................................................................................................................20
3. Wat is rechtvaardigheid?................................................................................................................................20
4. Verschillende vormen van rechtvaardigheid..................................................................................................21
4.1 Conservatieve versus progressieve rechtvaardigheid...............................................................................21
4.2 Procedurele versus substantiële rechtvaardigheid...................................................................................22
4.3 Correctieve versus distributieve rechtvaardigheid...................................................................................22
4.4 Vergelijkende versus niet vergelijkende rechtvaardigheid.......................................................................23
4.5 Hoe te kennen?.........................................................................................................................................23
5. Sociale rechtvaardigheid.................................................................................................................................24
5.1 Wiens verantwoordelijkheid?...................................................................................................................24
5.2 Woke-beweging: een verkenning.............................................................................................................24
Pagina 2 van 25
, THEMA 1: WAT IS FILOSOFIE?
1.1 WAT IS FILOSOFIE?
Filosofie = verwondering, fundamentele vragen stellen, antwoorden op basis van argumenten en steeds open
staan voor nieuwe kritiek
op basis van argumenten kritisch reflecteren
RECHTVAARDIGHEID IS GEEN GEVOEL
ONDERWERP FILOSOFIE
Het onzichtbare
Waarden, zin, hoe het hoort te zijn niet zintuigelijk waarneembaar
Gevaar op relativisme (relativeren het belang wegnemen)
1.2 SOCIALE FILOSOFIE
Het sociale is het samenleven van mensen (in brede zin)
FILOSOFIE VOOR SW’ERS
Reflectie onderbouwen en inhoud geven
Sociale verandering en ontwikkeling voortgangsgedachte
Gericht op belanghebbenden mensenrechten en menselijke waardigheid
Gericht op samenleving sociale rechtvaardigheid
Normatief beroep
Voortduren bezig met kern filosofische thema’s
Mensen in een normatief kader doen passen zonder oordeel te vellen
o SW’ers perspectief: niet te relativistisch en niet te normatief
2. WAT IS SOCIALE FILOSOFIE?
Vergelijking met DUBLO constructie:
Elke thema is een lang verhaal met bouwstenen
Weet hoe de bouwsteen meedraagt tot het geheel (Wat, hoe werkt dat, hoe past het in het geheel)
Pagina 3 van 25
