Schrijf- en onderzoeksseminarie
sociale problemen.
Wendy Hauquier
Studentennummer: r0849362
Student Maatschappelijk werk
BASW
Vives Hogeschool
Academiejaar 2021 – 2022
Docent Kris Dekeyzer
,Inhoudsopgave
1. Inleiding ............................................................................................................................. p. 4
2. Onderzoeksmethode .......................................................................................................... p. 5
3. Armoede en sociale uitsluiting ........................................................................................... p. 6
3.1 Definitie ...................................................................................................................... p. 6
3.2 Cijfers ......................................................................................................................... p. 6
4.Psychische problemen......................................................................................................... p. 7
4.1 Omschrijving .............................................................................................................. p. 7
4.2 Acties en interventies ................................................................................................. p. 7
4.3 Cijfers .......................................................................................................................... p. 8
4.4 Preventies ................................................................................................................... p. 8
4.5 Diagnose ..................................................................................................................... p. 9
5. Psychische problemen bij mensen in armoede ............................................................... p. 10
5.1 Preventie bij psychische problemen bij mensen in armoede .................................. p. 10
5.2 Link armoede en psychische klachten...................................................................... p. 11
5.3 Vormen van psychische problemen bij mensen in armoede ................................... p. 11
5.4 Ingrijpen ................................................................................................................... p. 12
5.5 Kosten ....................................................................................................................... p. 12
5.6 Psychische problemen voorkomen binnen deze doelgroep .................................... p. 13
6. Reacties vanuit de maatschappij (Macroniveau) ............................................................ p. 14
6.1 De reactie van de samenleving op armoede............................................................ p. 14
6.2 De reactie van de samenleving op mensen met psychische problemen ................. p. 15
6.3 Erkenning van dit sociaal probleem ......................................................................... p. 15
6.4 Maatschappelijk schuldmodel en maatschappelijk ongevalmodel ......................... p. 16
7. Psychische hulpverlening naar mensen in armoede toe (Mesoniveau) ......................... p. 17
7.1. Instituties ................................................................................................................ p. 17
8. Reacties vanuit het gezin (Microniveau) ........................................................................ p. 18
8.1. Gezinssituatie van mensen met armoede met psychische problemen .................. p. 18
8.2. Individueel schuldmodel en individueel ongevalmodel ........................................ p. 19
9. Kwantitatief onderzoek .................................................................................................... p. 19
10. Besluit ............................................................................................................................. p. 20
2
Wendy Hauquier Schrijf- en onderzoeksseminarie 2021 - 2022
,11. Bronnenlijst .................................................................................................................... p. 22
12. Bijlage 1: Kwantitatief onderzoek .................................................................................. p. 24
13. Bijlage 2: Tekst- en onderzoeksplan ............................................................................... p. 31
3
Wendy Hauquier Schrijf- en onderzoeksseminarie 2021 - 2022
, 1. Inleiding
Sinds de coronapandemie (2020) is er veel te doen geweest rond betaalbare psychologische hulp.
Omdat er zoveel mensen waren die in een sociaal isolement terecht kwamen is er meer nood
geweest aan psychologische hulp. Eind juli 2021 kondigde de federale regering de nieuwe
terugbetalingsregeling aan (een proefproject). Eindelijk werden er stappen gezet om de drempel
naar geestelijke gezondheidszorg te verlagen. Dit project loopt over 2 jaar en 4 maanden. ¹
Sinds de vorige regering al, toen Maggie De block minister van volksgezondheid was, is er ook al veel
nieuws geweest over de terugbetaling van psychologische hulp. Zowel de psychologen als de cliënten
keken uit naar een tussenkomst van de overheid.
Naar aanleiding van deze nieuwsberichten vroeg ik me af of deze terugbetalingsregeling niet te laat
op gang is gezet en of het wel genoeg is. Zijn er ondertussen niet veel mensen in armoede terecht
gekomen omdat ze een depressie hadden en bovendien geen psycholoog konden betalen? Gaat de
depressie dan niet van kwaad naar erger? Waar kunnen deze mensen in armoede terecht wanneer
ze psychische problemen hebben? Is er betaalbare, laagdrempelige psychologische hulp voor
mensen die daar nood aan hebben?
In dit onderzoek zullen er een aantal deelvragen beantwoord worden en een centrale hoofdvraag.
Het begrip armoede en sociale uitsluiting zal beschreven worden en wat de gevolgen zijn voor deze
mensen in de samenleving. Vervolgens zullen de psychische stoornissen onder de loep genomen
worden en wat de gevolgen zijn voor mensen die mentaal lijden. Verder gaat dit onderzoek over de
combinatie van armoede en psychische stoornissen en of er laagdrempelige psychologische hulp is
voor mensen die in armoede leven met psychische problemen. En wat voor soorten psychisch lijden
ondervinden mensen in armoede. Nog een andere deelvraag is of dat er preventies voor geestelijke
gezondheidszorg bestaan en of dat deze preventies kunnen ingezet worden voor psychische hulp bij
mensen in armoede.
In deze paper zal ook het micro, meso en macro niveau worden onderzocht en of dit alles te wijten is
aan een maatschappelijk schuld- of ongevalmodel, of aan een individueel schuld- of ongevalmodel.
Door middel van deze deelvragen willen we zo een antwoord krijgen op de centrale hoofdvraag van
dit onderzoek. Deze is vooral om te weten te komen of psychische problemen een oorzaak is van
armoede in ons land, of dat leven in armoede psychische problemen in de hand heeft gewerkt. Om
deze onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden integreerde ik bestaande kennis uit verschillende
bronnen.
¹ Hiroux, D., (2021). Voor 11 euro naar de psycholoog, maar hoe werkt dat in de praktijk? ‘Het is nog niet voor iedereen’.
Geraadpleegd op 11 mei 2022, Voor 11 euro naar de psycholoog, maar hoe werkt dat in de praktijk? "Het is nog niet voor
iedereen" | VRT NWS: nieuws
4
Wendy Hauquier Schrijf- en onderzoeksseminarie 2021 - 2022
sociale problemen.
Wendy Hauquier
Studentennummer: r0849362
Student Maatschappelijk werk
BASW
Vives Hogeschool
Academiejaar 2021 – 2022
Docent Kris Dekeyzer
,Inhoudsopgave
1. Inleiding ............................................................................................................................. p. 4
2. Onderzoeksmethode .......................................................................................................... p. 5
3. Armoede en sociale uitsluiting ........................................................................................... p. 6
3.1 Definitie ...................................................................................................................... p. 6
3.2 Cijfers ......................................................................................................................... p. 6
4.Psychische problemen......................................................................................................... p. 7
4.1 Omschrijving .............................................................................................................. p. 7
4.2 Acties en interventies ................................................................................................. p. 7
4.3 Cijfers .......................................................................................................................... p. 8
4.4 Preventies ................................................................................................................... p. 8
4.5 Diagnose ..................................................................................................................... p. 9
5. Psychische problemen bij mensen in armoede ............................................................... p. 10
5.1 Preventie bij psychische problemen bij mensen in armoede .................................. p. 10
5.2 Link armoede en psychische klachten...................................................................... p. 11
5.3 Vormen van psychische problemen bij mensen in armoede ................................... p. 11
5.4 Ingrijpen ................................................................................................................... p. 12
5.5 Kosten ....................................................................................................................... p. 12
5.6 Psychische problemen voorkomen binnen deze doelgroep .................................... p. 13
6. Reacties vanuit de maatschappij (Macroniveau) ............................................................ p. 14
6.1 De reactie van de samenleving op armoede............................................................ p. 14
6.2 De reactie van de samenleving op mensen met psychische problemen ................. p. 15
6.3 Erkenning van dit sociaal probleem ......................................................................... p. 15
6.4 Maatschappelijk schuldmodel en maatschappelijk ongevalmodel ......................... p. 16
7. Psychische hulpverlening naar mensen in armoede toe (Mesoniveau) ......................... p. 17
7.1. Instituties ................................................................................................................ p. 17
8. Reacties vanuit het gezin (Microniveau) ........................................................................ p. 18
8.1. Gezinssituatie van mensen met armoede met psychische problemen .................. p. 18
8.2. Individueel schuldmodel en individueel ongevalmodel ........................................ p. 19
9. Kwantitatief onderzoek .................................................................................................... p. 19
10. Besluit ............................................................................................................................. p. 20
2
Wendy Hauquier Schrijf- en onderzoeksseminarie 2021 - 2022
,11. Bronnenlijst .................................................................................................................... p. 22
12. Bijlage 1: Kwantitatief onderzoek .................................................................................. p. 24
13. Bijlage 2: Tekst- en onderzoeksplan ............................................................................... p. 31
3
Wendy Hauquier Schrijf- en onderzoeksseminarie 2021 - 2022
, 1. Inleiding
Sinds de coronapandemie (2020) is er veel te doen geweest rond betaalbare psychologische hulp.
Omdat er zoveel mensen waren die in een sociaal isolement terecht kwamen is er meer nood
geweest aan psychologische hulp. Eind juli 2021 kondigde de federale regering de nieuwe
terugbetalingsregeling aan (een proefproject). Eindelijk werden er stappen gezet om de drempel
naar geestelijke gezondheidszorg te verlagen. Dit project loopt over 2 jaar en 4 maanden. ¹
Sinds de vorige regering al, toen Maggie De block minister van volksgezondheid was, is er ook al veel
nieuws geweest over de terugbetaling van psychologische hulp. Zowel de psychologen als de cliënten
keken uit naar een tussenkomst van de overheid.
Naar aanleiding van deze nieuwsberichten vroeg ik me af of deze terugbetalingsregeling niet te laat
op gang is gezet en of het wel genoeg is. Zijn er ondertussen niet veel mensen in armoede terecht
gekomen omdat ze een depressie hadden en bovendien geen psycholoog konden betalen? Gaat de
depressie dan niet van kwaad naar erger? Waar kunnen deze mensen in armoede terecht wanneer
ze psychische problemen hebben? Is er betaalbare, laagdrempelige psychologische hulp voor
mensen die daar nood aan hebben?
In dit onderzoek zullen er een aantal deelvragen beantwoord worden en een centrale hoofdvraag.
Het begrip armoede en sociale uitsluiting zal beschreven worden en wat de gevolgen zijn voor deze
mensen in de samenleving. Vervolgens zullen de psychische stoornissen onder de loep genomen
worden en wat de gevolgen zijn voor mensen die mentaal lijden. Verder gaat dit onderzoek over de
combinatie van armoede en psychische stoornissen en of er laagdrempelige psychologische hulp is
voor mensen die in armoede leven met psychische problemen. En wat voor soorten psychisch lijden
ondervinden mensen in armoede. Nog een andere deelvraag is of dat er preventies voor geestelijke
gezondheidszorg bestaan en of dat deze preventies kunnen ingezet worden voor psychische hulp bij
mensen in armoede.
In deze paper zal ook het micro, meso en macro niveau worden onderzocht en of dit alles te wijten is
aan een maatschappelijk schuld- of ongevalmodel, of aan een individueel schuld- of ongevalmodel.
Door middel van deze deelvragen willen we zo een antwoord krijgen op de centrale hoofdvraag van
dit onderzoek. Deze is vooral om te weten te komen of psychische problemen een oorzaak is van
armoede in ons land, of dat leven in armoede psychische problemen in de hand heeft gewerkt. Om
deze onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden integreerde ik bestaande kennis uit verschillende
bronnen.
¹ Hiroux, D., (2021). Voor 11 euro naar de psycholoog, maar hoe werkt dat in de praktijk? ‘Het is nog niet voor iedereen’.
Geraadpleegd op 11 mei 2022, Voor 11 euro naar de psycholoog, maar hoe werkt dat in de praktijk? "Het is nog niet voor
iedereen" | VRT NWS: nieuws
4
Wendy Hauquier Schrijf- en onderzoeksseminarie 2021 - 2022
