ORTHOPEDAGOGIEK,
DEONTOLOGIE EN
BEROEPSETHIEK
2022-2023
HANNE BOONS
,Inhoud
1 Inleiding ........................................................................................................................................... 4
2 Algemene orthopedagogiek ............................................................................................................ 5
2.1 Specifieke thema’s voor de zelfstudie ..................................................................................... 5
3 Deontologie en beroepsethiek ........................................................................................................ 6
3.1 Terminologie............................................................................................................................ 6
3.2 Deontologie in historisch perspectief ..................................................................................... 6
3.2.1 Verlichtingsdenken .......................................................................................................... 6
3.2.2 Ethische benaderingen .................................................................................................... 7
3.2.3 Hedendaagse beroepsethiek ........................................................................................... 9
3.3 Centrale waarden .................................................................................................................... 9
3.3.1 Respect .......................................................................................................................... 10
3.3.2 Integriteit ....................................................................................................................... 11
3.3.3 Verantwoordelijkheid .................................................................................................... 12
3.3.4 Deskundigheid ............................................................................................................... 12
4 Beroepsgeheim.............................................................................................................................. 14
4.1 Heb ik een beroepsgeheim? .................................................................................................. 14
4.2 Is het een geheim? ................................................................................................................ 15
4.3 Heb ik mijn beroepsgeheim geschonden? ............................................................................ 16
4.4 Val ik onder één van de uitzonderingen? .............................................................................. 17
4.4.1 Spreekplicht ................................................................................................................... 17
4.4.1.1 Wettelijk meldrecht................................................................................................... 17
4.4.2 Spreekrecht ................................................................................................................... 18
4.4.2.1 Gedeeld beroepsgeheim ........................................................................................... 18
4.4.2.2 Beroepsgeheim vs ambtsgeheim of discretieplicht .................................................. 18
4.4.2.3 Discretieplicht gaat breder dan “zwijgen” vs “spreken” ........................................... 18
4.4.2.4 Beroepsgeheim vs ouderlijk gezag ............................................................................ 19
4.4.2.5 Belang van cliënt vs ruimer belang............................................................................ 19
4.4.2.6 Echtscheidingssituaties.............................................................................................. 19
4.5 Deontologische code van de orthopedagoog ....................................................................... 19
5 Het Decreet Rechtspositie van de Minderjarige in de Jeugdhulpverlening .................................. 21
5.1 De bekwaamheid van de minderjarige ................................................................................. 21
5.2 Het belang van de minderjarige ............................................................................................ 21
5.3 Recht op jeugdhulp: instemmen, weigeren .......................................................................... 21
5.3.1 Recht op instemming..................................................................................................... 21
5.4 Recht op informatie en duidelijke communicatie ................................................................. 21
1
, 5.4.1 Recht op informatie....................................................................................................... 21
5.4.2 Recht op duidelijke communicatie ................................................................................ 21
5.5 Recht op inspraak en participatie.......................................................................................... 22
5.5.1 Recht op participatie ..................................................................................................... 22
5.5.2 Recht op inspraak .......................................................................................................... 22
5.6 Recht op een dossier ............................................................................................................. 22
5.6.1 Het dossier..................................................................................................................... 22
5.6.2 Toegang tot het dossier ................................................................................................. 22
5.6.3 Gegevens over de minderjarige .................................................................................... 22
5.6.4 Inzage door de minderjarige ......................................................................................... 23
5.6.5 Toegang tot gegevens over derden ............................................................................... 23
5.6.6 Toegang tot gegevens over minderjarige en derden .................................................... 23
5.6.7 Toegang tot gegevens over derden behorende tot het cliëntsysteem ......................... 23
5.6.8 Contextuele gegevens ................................................................................................... 23
5.6.9 Toegang door vertegenwoordiging ............................................................................... 23
5.6.10 Recht op afschrift of rapport ......................................................................................... 23
5.6.10.1 Recht op een afschrift ........................................................................................... 24
5.6.11 Recht op aanvulling ....................................................................................................... 24
5.6.12 Recht op verzet tegen toegang ..................................................................................... 24
5.6.13 Gezondheidsgegevens ................................................................................................... 24
5.7 Recht op bijstand ................................................................................................................... 24
5.8 Klachtrecht ............................................................................................................................ 24
5.8.1 Klachtenprocedure ........................................................................................................ 24
6 Wet “rechten van de patiënt” ....................................................................................................... 25
6.1 Op wie van toepassing?......................................................................................................... 25
6.1.1 Patiënt ........................................................................................................................... 25
6.1.2 zorgverstrekker.............................................................................................................. 25
6.2 Wanneer is wet van toepassing?........................................................................................... 25
6.3 Vertegenwoordiger ............................................................................................................... 25
6.4 Welke rechten? ..................................................................................................................... 25
7 Orthopedagogiek als wetenschappelijke discipline ...................................................................... 27
7.1 Orthopedagogiek ................................................................................................................... 27
7.2 Wetenschappelijk referentiekader van de klinische orthopedagogiek................................. 28
7.3 Orthopedagogiek als wetenschap ......................................................................................... 28
8 Reflectiesessie ............................................................................................................................... 29
8.1 Casus 1 ................................................................................................................................... 29
2
, 8.2 Casus 2 ................................................................................................................................... 29
8.3 Casus 3 ................................................................................................................................... 30
8.4 Casus 4 ................................................................................................................................... 30
8.5 Casus 5 ................................................................................................................................... 30
8.6 Casus 6 ................................................................................................................................... 31
3