KWALITEIT VAN LEVEN BIJ
PERSONEN MET
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Cato Verhofstadt -1e bachelor orthopedagogie
, Kwaliteit van leven bij personen met
ontwikkelingsstoornissen
H1: Wat zijn ontwikkelingsstoornissen?
1.1 Terminologie en afbakening
Definitie
Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkelingsperiode
tot uiting komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op een of meerdere
functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijk, sociale, schoolse of
beroepsmatig functioneren.”
Soorten
¨ Verstandelijke beperkingen
o Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
o Globale ontwikkelingsachterstand
¨ Communicatiestoornissen
o Taalstoornis
o Spraakklankstoornis
o Ontwikkelingsstotteren
o Sociale (pragmatische) communicatiestoornis
¨ Autismespectrumstoornis (ASS)
¨ Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
¨ (Specifieke) leerstoornissen
o Dyslexie
o Dysorthografie
o Dyscalculie
o NLD (niet opgenomen DSM-5)
¨ Motorische stoornissen
o Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
o Ticstoornissen
o Stereotiepe – bewegingsstoornis
Subtype -> Fenotype/beeld
1. Variatie binnen een ontwikkelingsstoornis hebben meestal dezelfde oorzaak
2. Meer dimensionele benadering i.p.v. sterk categoriaal
3. Dynamische concept i.p.v. statisch concept
Criteria ontwikkelingsstoornis
1
, ¨ Significant meer problemen dan gemiddeld
¨ Op verschillende dimensies
¨ De problemen zijn hardnekkig/persistent
¨ De problemen zijn pervasief
¨ Niet leeftijdsadequaat
¨ Significante belemmeringen in dagdagelijks leven
Secundaire kenmerken
¨ Primaire gedragskenmerken = kernsymptomen = diagnostische kenmerken
¨ Secundaire gedragskenmerken = gevolg van de primaire kenmerken
Vaak voorkomende gevolgen op psycho-sociaal vlak:
è Faalervaringen
è Grote frustraties, schaamtegevoelens en demotivatie
è Laag zelfbeeld
è Inadequate attributiestijl è groter risico op ‘fixed’ mindset’
è Faalangstig
è Internaliserende problemen
è Externaliserende problemen
è Leerproblemen
è Afwijzing door leeftijdsgenoten
è Negatieve interacties met volwassenen
è Participatieproblemen
2
, 1.2 Denkkaders
Inleiding
¨ Bio- ecologische visie (ontstaan) è BEM-model
Het BEM-model: een visie op het ontstaan van een ontwikkelingsstoornis
¨ Bio-ecologische en multifactoriële etiologie
¨ Multilevel model
¨ Multideficit model
¨ Transactioneel model
Het BEM-model
Biologie: genen
PRE - EN PERINATALE
ETIOLOGIE
Omgeving
PERIODE
- Faciliterend
Biologie: hersenen - Belemmerd
- Neuroanatomie
- NeurofysiologieN
eurochemie
-------------------------------------------------
Omgeving
Neuropsychologie - Faciliterend
- Belemmerd
FUNCTIONEREN
POSTNATALE
PERIODE
Gedrag
Geen symptomen
Volledig syndroom
Risicofactoren
Kind - factoren Omgevingsfactoren
Lagere intelligentie Psychische problemen bij ouders
Moeilijk temperament Indequate opvoedingsvaardigheden
Roken op jonge leeftijd Negatieve ouder-kind interacties
Bekritiserende houding leerkracht
Sommige van deze risicofactoren kunnen worden beïnvloed door interventies -> belangrijk om ze in
kaart te brengen!
Beschermende factoren
Kind - factoren Omgevingsfactoren
Hogere intelligentie Positief gezinsklimaat
Een goede emotieregulatie Begrip van de leerkracht
Sterke motivatie Sociale steun
Positief zelfbeeld
Kunnen ingezet worden/van belang zijn bij keuze interventies è belangrijk om ze in kaart te brengen
3
PERSONEN MET
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
Cato Verhofstadt -1e bachelor orthopedagogie
, Kwaliteit van leven bij personen met
ontwikkelingsstoornissen
H1: Wat zijn ontwikkelingsstoornissen?
1.1 Terminologie en afbakening
Definitie
Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkelingsperiode
tot uiting komt, die gekenmerkt wordt door ontwikkelingsachterstanden op een of meerdere
functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in het persoonlijk, sociale, schoolse of
beroepsmatig functioneren.”
Soorten
¨ Verstandelijke beperkingen
o Verstandelijke ontwikkelingsstoornis
o Globale ontwikkelingsachterstand
¨ Communicatiestoornissen
o Taalstoornis
o Spraakklankstoornis
o Ontwikkelingsstotteren
o Sociale (pragmatische) communicatiestoornis
¨ Autismespectrumstoornis (ASS)
¨ Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
¨ (Specifieke) leerstoornissen
o Dyslexie
o Dysorthografie
o Dyscalculie
o NLD (niet opgenomen DSM-5)
¨ Motorische stoornissen
o Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
o Ticstoornissen
o Stereotiepe – bewegingsstoornis
Subtype -> Fenotype/beeld
1. Variatie binnen een ontwikkelingsstoornis hebben meestal dezelfde oorzaak
2. Meer dimensionele benadering i.p.v. sterk categoriaal
3. Dynamische concept i.p.v. statisch concept
Criteria ontwikkelingsstoornis
1
, ¨ Significant meer problemen dan gemiddeld
¨ Op verschillende dimensies
¨ De problemen zijn hardnekkig/persistent
¨ De problemen zijn pervasief
¨ Niet leeftijdsadequaat
¨ Significante belemmeringen in dagdagelijks leven
Secundaire kenmerken
¨ Primaire gedragskenmerken = kernsymptomen = diagnostische kenmerken
¨ Secundaire gedragskenmerken = gevolg van de primaire kenmerken
Vaak voorkomende gevolgen op psycho-sociaal vlak:
è Faalervaringen
è Grote frustraties, schaamtegevoelens en demotivatie
è Laag zelfbeeld
è Inadequate attributiestijl è groter risico op ‘fixed’ mindset’
è Faalangstig
è Internaliserende problemen
è Externaliserende problemen
è Leerproblemen
è Afwijzing door leeftijdsgenoten
è Negatieve interacties met volwassenen
è Participatieproblemen
2
, 1.2 Denkkaders
Inleiding
¨ Bio- ecologische visie (ontstaan) è BEM-model
Het BEM-model: een visie op het ontstaan van een ontwikkelingsstoornis
¨ Bio-ecologische en multifactoriële etiologie
¨ Multilevel model
¨ Multideficit model
¨ Transactioneel model
Het BEM-model
Biologie: genen
PRE - EN PERINATALE
ETIOLOGIE
Omgeving
PERIODE
- Faciliterend
Biologie: hersenen - Belemmerd
- Neuroanatomie
- NeurofysiologieN
eurochemie
-------------------------------------------------
Omgeving
Neuropsychologie - Faciliterend
- Belemmerd
FUNCTIONEREN
POSTNATALE
PERIODE
Gedrag
Geen symptomen
Volledig syndroom
Risicofactoren
Kind - factoren Omgevingsfactoren
Lagere intelligentie Psychische problemen bij ouders
Moeilijk temperament Indequate opvoedingsvaardigheden
Roken op jonge leeftijd Negatieve ouder-kind interacties
Bekritiserende houding leerkracht
Sommige van deze risicofactoren kunnen worden beïnvloed door interventies -> belangrijk om ze in
kaart te brengen!
Beschermende factoren
Kind - factoren Omgevingsfactoren
Hogere intelligentie Positief gezinsklimaat
Een goede emotieregulatie Begrip van de leerkracht
Sterke motivatie Sociale steun
Positief zelfbeeld
Kunnen ingezet worden/van belang zijn bij keuze interventies è belangrijk om ze in kaart te brengen
3
