Maatschappelijk werk
Inhoud
H1: Een blik op maatschappelijk werk, wat is maatschappelijk werk?...................................................1
1.1 Het maatschappelijk kader...........................................................................................................1
1.2 Jij als professional.........................................................................................................................2
1.3 Maatschappelijk werker, waar ben je mee bezig?........................................................................4
Jouw referentiekader.....................................................................................................................5
2. De kerntaken van het maatschappelijk werk..................................................................................5
3. Organisatorisch kader.....................................................................................................................7
4. Wetgevend kader...........................................................................................................................8
5. De sociale kaart..............................................................................................................................9
H2: Domeinen van MW........................................................................................................................11
..........................................................................................................................................................11
1. Domein Algemene Dienstverlening en tewerkstelling..................................................................11
2. Labo Zorg & gezondheid...............................................................................................................14
3. Jeugd & gezin................................................................................................................................15
4. Justitieel welzijnswerk..................................................................................................................16
H1: Een blik op maatschappelijk werk, wat is
maatschappelijk werk?
1.1 Het maatschappelijk kader
Missie van MW in het kort:
Bevorderen dat mensen in onze samenleving tot hun recht komen, als mens en als
burger
Maatschappelijk werkers streven ernaar dat mensen zich in wisselwerking met hun
sociale omgeving zo goed mogelijk kunnen ontplooien, naar hun eigen aard,
behoeften en opvattingen. (Capability Approach)
En dat ze rekening houden met anderen met wie zij samenleven
MW’er werkt in relationele en sociale spanningsvelden & moet een onafhankelijke positie
innemen
MW’er zit op snijpunt tussen belangen van individu, de organisatie, de samenleving en het
beleid:
Individu Samenleving
Behoeftebevrediging Burgerrechten/participatie
(Inkomen, huisvesting, veiligheid) (recht op onderwijs, arbeid,
rechtsbedeling…)
Persoonlijke ontwikkeling Sociale orde/integratie (van
het individu wordt als algemene maatstaf
voor levenskwaliteit gezien)
, Naar welke kant je meer trekt hangt af van de sector waarin je werkt
Vb. Justitieel werk vs. straathoekwerk
In een ideale samenleving zou iedereen tot aan zijn recht kunnen komen.
Maar er zijn veel spanningsvelden tussen verschillende belangen:
Tussen individuen
Tussen individu en groepen
Tussen verschillende groepen
Tussen individu (groepen) en samenleving
1.2 Jij als professional
Documentaire rechtenbenadering
Sociaal werk kan door professionals, maar ook door vrijwilligers en kritische burgers
vormgegeven worden.
Maar als maatschappelijk werker heb je bevoegdheden en sta je ten dienste van je cliënt
maar waak je ook hoe dit in wisselwerking is met anderen en bij uitbreiding met de
samenleving.
Wettelijk meer mogelijkheden, meer kennis, oog voor structurele tekortkomingen…
MW’er werkt tussen 3 dimensies:
A. INDIVIDUEEL NIVEAU
Cliënt ondervindt problemen met zichzelf, kan niet zelf tot aan zijn rechten
komen
Microniveau
Taak: interne relatie verbeteren
B. RELATIONEEL NIVEAU
Er zijn belemmeringen van mensen ten opzichte van elkaar
Mesoniveau
Taak: verbeteren van de onderlinge relatie
C. MAATSCHAPPELIJK-POSITIONEEL NIVEAU
MW’er zorgt dat de burger tot aan zijn rechten komt maar dat diezelfde burger
tegelijk de regels van de overheid/samenleving (h)erkent
Macroniveau
Ethische principes van maatschappelijk werk:
Dubbele missie: maatschappelijke & persoonlijke missie:
Uniciteit: Elke persoon als uniek bekijken
Gelijkwaardigheid: Alle cliënten zijn gelijk
Verantwoordelijkheid: My heeft als plicht zijn verantwoordelijkheid op te nemen voor
iedereen die zorgbehoevend is (MW’er doet dit voor hun)
Solidariteit: Solidaire My organiseren: wetten voor iedereen, sociale zekerheid…
Vrijheid: Geen plicht want kan ingeperkt worden (vrijheid heeft grenzen)
, Zelfontplooiing: MW’er moet dit versterken / bewaken
Kunnen grenzen aan zijn vb. door fysieke beperking, cultuur…
Gelijkheid: Streefdoel, maar onmogelijk door verschillen & onrechtvaardigheden
Aanpassing: Men verwacht dat men zich aanpast aan de geldende W & N, maar het
is geen plicht want dan zou België een totalitaire staat zijn
Handelsprincipes / basisprincipes van de MW’er:
GENERALISTISCH WERKEN
o Verschillende domeinen zijn met elkaar verbonden
Vb. armoede is niet enkel een financieel probleem
REFLECTEREN
o Over jezelf (eigen referentiekader, handelen,...)
o Maar ook over je organisatie, de samenleving,...
o Je bent niet enkel uitvoerder maar zoekt naar verbanden, betekenissen,..
tussen diverse situaties
HANDELEN
o We denken niet alleen, we onderzoeken niet alleen, ...
o We doen dingen, samen en op maat van de cliënt met respect voor eigen
grenzen en grenzen van de cliënt
METHODISCH WERKEN
o Methode = Geeft aan hoe in een bepaalde situatie tussengekomen wordt, en
wat er gedaan wordt.
o Methodiek = Verwijst naar waarom voor een bepaalde aanpak gekozen wordt
= Een op een theoretisch model gebaseerd keuze-instrument, dat
aangeeft welke concrete aanpak passend is voor de concrete
context en situatie waarin gewerkt wordt.
Beroepsmatig handelen:
Inhoud
H1: Een blik op maatschappelijk werk, wat is maatschappelijk werk?...................................................1
1.1 Het maatschappelijk kader...........................................................................................................1
1.2 Jij als professional.........................................................................................................................2
1.3 Maatschappelijk werker, waar ben je mee bezig?........................................................................4
Jouw referentiekader.....................................................................................................................5
2. De kerntaken van het maatschappelijk werk..................................................................................5
3. Organisatorisch kader.....................................................................................................................7
4. Wetgevend kader...........................................................................................................................8
5. De sociale kaart..............................................................................................................................9
H2: Domeinen van MW........................................................................................................................11
..........................................................................................................................................................11
1. Domein Algemene Dienstverlening en tewerkstelling..................................................................11
2. Labo Zorg & gezondheid...............................................................................................................14
3. Jeugd & gezin................................................................................................................................15
4. Justitieel welzijnswerk..................................................................................................................16
H1: Een blik op maatschappelijk werk, wat is
maatschappelijk werk?
1.1 Het maatschappelijk kader
Missie van MW in het kort:
Bevorderen dat mensen in onze samenleving tot hun recht komen, als mens en als
burger
Maatschappelijk werkers streven ernaar dat mensen zich in wisselwerking met hun
sociale omgeving zo goed mogelijk kunnen ontplooien, naar hun eigen aard,
behoeften en opvattingen. (Capability Approach)
En dat ze rekening houden met anderen met wie zij samenleven
MW’er werkt in relationele en sociale spanningsvelden & moet een onafhankelijke positie
innemen
MW’er zit op snijpunt tussen belangen van individu, de organisatie, de samenleving en het
beleid:
Individu Samenleving
Behoeftebevrediging Burgerrechten/participatie
(Inkomen, huisvesting, veiligheid) (recht op onderwijs, arbeid,
rechtsbedeling…)
Persoonlijke ontwikkeling Sociale orde/integratie (van
het individu wordt als algemene maatstaf
voor levenskwaliteit gezien)
, Naar welke kant je meer trekt hangt af van de sector waarin je werkt
Vb. Justitieel werk vs. straathoekwerk
In een ideale samenleving zou iedereen tot aan zijn recht kunnen komen.
Maar er zijn veel spanningsvelden tussen verschillende belangen:
Tussen individuen
Tussen individu en groepen
Tussen verschillende groepen
Tussen individu (groepen) en samenleving
1.2 Jij als professional
Documentaire rechtenbenadering
Sociaal werk kan door professionals, maar ook door vrijwilligers en kritische burgers
vormgegeven worden.
Maar als maatschappelijk werker heb je bevoegdheden en sta je ten dienste van je cliënt
maar waak je ook hoe dit in wisselwerking is met anderen en bij uitbreiding met de
samenleving.
Wettelijk meer mogelijkheden, meer kennis, oog voor structurele tekortkomingen…
MW’er werkt tussen 3 dimensies:
A. INDIVIDUEEL NIVEAU
Cliënt ondervindt problemen met zichzelf, kan niet zelf tot aan zijn rechten
komen
Microniveau
Taak: interne relatie verbeteren
B. RELATIONEEL NIVEAU
Er zijn belemmeringen van mensen ten opzichte van elkaar
Mesoniveau
Taak: verbeteren van de onderlinge relatie
C. MAATSCHAPPELIJK-POSITIONEEL NIVEAU
MW’er zorgt dat de burger tot aan zijn rechten komt maar dat diezelfde burger
tegelijk de regels van de overheid/samenleving (h)erkent
Macroniveau
Ethische principes van maatschappelijk werk:
Dubbele missie: maatschappelijke & persoonlijke missie:
Uniciteit: Elke persoon als uniek bekijken
Gelijkwaardigheid: Alle cliënten zijn gelijk
Verantwoordelijkheid: My heeft als plicht zijn verantwoordelijkheid op te nemen voor
iedereen die zorgbehoevend is (MW’er doet dit voor hun)
Solidariteit: Solidaire My organiseren: wetten voor iedereen, sociale zekerheid…
Vrijheid: Geen plicht want kan ingeperkt worden (vrijheid heeft grenzen)
, Zelfontplooiing: MW’er moet dit versterken / bewaken
Kunnen grenzen aan zijn vb. door fysieke beperking, cultuur…
Gelijkheid: Streefdoel, maar onmogelijk door verschillen & onrechtvaardigheden
Aanpassing: Men verwacht dat men zich aanpast aan de geldende W & N, maar het
is geen plicht want dan zou België een totalitaire staat zijn
Handelsprincipes / basisprincipes van de MW’er:
GENERALISTISCH WERKEN
o Verschillende domeinen zijn met elkaar verbonden
Vb. armoede is niet enkel een financieel probleem
REFLECTEREN
o Over jezelf (eigen referentiekader, handelen,...)
o Maar ook over je organisatie, de samenleving,...
o Je bent niet enkel uitvoerder maar zoekt naar verbanden, betekenissen,..
tussen diverse situaties
HANDELEN
o We denken niet alleen, we onderzoeken niet alleen, ...
o We doen dingen, samen en op maat van de cliënt met respect voor eigen
grenzen en grenzen van de cliënt
METHODISCH WERKEN
o Methode = Geeft aan hoe in een bepaalde situatie tussengekomen wordt, en
wat er gedaan wordt.
o Methodiek = Verwijst naar waarom voor een bepaalde aanpak gekozen wordt
= Een op een theoretisch model gebaseerd keuze-instrument, dat
aangeeft welke concrete aanpak passend is voor de concrete
context en situatie waarin gewerkt wordt.
Beroepsmatig handelen:
