Samenvatting boek + lessen wijsbegeerte

Antroplogische Thema’s Uit De Hedendaagse Wijsbegeerte

HOOFDSTUK 1 : WAT IS FILOSOFIE?

1. 3 ASPECTEN: ATTITUDE, METHODOLOGIE, DOMEIN

- Filosofie = een attitude:

o Dood moet niet gevreesd worden (Socrates)  niet representatief voor alle
filosofen

o  = houding van verwondering

o Filosofen: kritisch  vanzelfsprekende in vraag stellen
Descartes: zintuigen zijn onbetrouwbaar  onze kennis: ook onebtrouwbaar
= methodische twijfel

Filosofisch denken: enkel voor filosofen? Wet.: ook kritisch
 Men kan kritisch zijn zonder aan filosofie te doen
Wetenschappers en hedendaagse filosofen: veel gemeenschappelijke
kenmerken

- Methoden filosofie:
Zijn er methoden die wetenschappers onderscheiden van filosofen?
filosofen: veel ≠ methoden, geen enkele eigen aan filosofie alleen, geen enkel
algemeen-filosofisch

o Eigen intuïties: belangrijk onderdeel van  maar variabel
Bv: Descartes: je pense donc je suis
 20ste eeuw: negatieve bijklank
Filosofen die enkel intuïtie gebruiken = fauteuilfilosofen
Maar intuïtie: niet uniek filosofisch

o Conceptuele analyse  belangrijke begrippen ontleden in meer eenvoudige
begrippen
Niet door alle filosofen gebruikt; niet uniek filosofisch

o Gedachtenexperiment: verbeelding  nieuwe kennis (zonder nieuwe data)
Bv: brain in a vat: hersenen eigenlijk op andere planeet  wetenschapper
geeft ons allerlei signalen
Experiment onmogelijk uitvoeren in echte wereld  nooit echt weten of wij
echt zijn

Gedachte-experiment: niet enkel in  maar benadrukt eigenheid 

, Experimentele : empirisch-wetenschappelijke methoden  traditionele 
kwesties oplossen

-  = domein:  onderscheiden door aard problemen waarmee ze zich bezighouden
 onbeantwoordbare vragen en fundamentele problemen
 geen vooruitgang in , enkel nieuwe manieren   = meer kunst dan
wetenschap
Maar: vooruitgang: niet altijd in wet., in : wel vooruitgang (veel wetenschappen
ontstaan uit   sommige  vragen: wel beantwoord)

Bv: Wat is tijd? Bestaat tijd? …
Maar: ook niet-beantwoordbare vragen in andere disciplines
Veel wetenschappers:  vragen = gevaarlijk, futiel, verwarrend

2. VIER DEELDOMEINEN

 = samenstelling van 4 deeldomeinen  wat zijn die 4 deeldomeinen? Enkel onvolledige
definities:

- Metafysica: bestudeert aard en structuur van de wereld
Vaak: Wat betekent het om te bestaan?

- Logica: bestudeert geldigheid van redeneringen en argumenten

- Epistemologie (= kennisleer): bestudeert aard, structuur en mogelijkheid kennis
Onderdelen:
o Wetenschaps (toegepaste vorm)  sommige aspecten metafysisch/logisch
 Algemene wetenschaps: fundamentele  kwesties over wet.
 Toegepaste wetenschaps: betrekking op specifieke wetenschappen
 onderzoeksresultaten: effect op  kwesties

- Ethiek (= moraalfilosofie): bestudeert principes die betrekking hebben op goed en
kwaad
Normatieve universum: wat we zouden moeten doen  niet alles van morele aard
Onderdelen:
o Politieke 

3. EEN ZEER KORTE GESCHIEDENIS VAN DE WESTERSE FILOSOFIE

Ontstaan: oude Griekenland: mythologie
Natuurfilosofen uit Milete: Thales, Anaximander, Anaximenes  archè
 Geen verklaringen meer vanuit theologie

Homines universales: Plato en Aristoteles: motor voor tal van hedendaagse wetserse
filosofische kwesties
Plato: zintuigen  onbetrouwbaar, er moet andere wereld zijn
Aristoteles: belang van zintuigen

,Middeleeuwen:  lag plat
Opkomst christendom  stap terug voor 

Einde middeleeuwen: wetenschappelijke revolutie  nog uitdaging voor 
Sciëntisme: wetenschap = enige verklaring

Nieuwe wetenschap: roept nieuwe filosofische vragen op  we zullen wellicht nooit alle
antwoorden hebben

4. BESLUIT

Moeilijk om unieke eigenheid  te bepalen en  af te bakenen

, HOOFDSTUK 2 : MECHANISERING EN DOELGERICHTHEID

Teleologie = studie van de doelgerichtheid

1. DE MECHANISERING VAN HET WERELDBEELD

17e eeuw: wetenschappelijke revolutie  kantelpunt in geschiedenis

Succes moderne wetenschappen:
- Geocentrisme  heliocentrisme
- Gebruik van wiskundige methode  fundamentele zekerheden
- Mechaniseren wereld: maken niet langer gebruik van doeloorzaken, enkel
mechanische oorzaken

Doeloorzaak = oorzaak die tegelijkertijd dienst doet als doel  oorzaak ligt in de toekomst

Artefacten: door mens gemaakt met bepaald doel  doeloorzaak
Middeleeuws filosofen: niet-levende en levende natuur: ontstaat ook door doeloorzaak

Bv Aristoteles: voorwerpen streven naar perfectie  hun aard werkt als doeloorzaak
Beweging/verandering = ‘streven naar’, actualisering van potentie  bewegen vanuit
doeloorzaak
Natuurlijke VS onnatuurlijke beweging (opgelegd door ander lichaam)
Perfectie = onbewogen beweger (goddelijk perfect bewegingsprincipe)  natuurlijke rust


Scholastici: werkelijkheid = bezield geheel waarin alles natuurlijke plaats heeft

Mechanisering van het wereldbeeld: doeloorzaken stelselmatig vervangen door
mechanische oorzaken
Bv: Descartes: model menselijk lichaam: de automaat:
Poppen die je kon opwinden  voeren beweging uit
Hendeltje bewegen = mechanisch antecedente oorzaak  niet doeloorzaak: beweging
uitvoeren
Probleem: automaat = gemaakt door iemand met bepaald doel
Handelingen die automaat uitvoert = oorzaak ontstaan  doeloorzaak
 Lijkt ook te gelden voor levende wezens
Oplossing Descartes: God ( rem op wetenschap)

Levende organen/organismen: beter te begrijpen vanuit doeloorzaak

2. KANT EN DE TELEOLOGIE

Immanuel Kant: er zal nooit een ‘Newton van de biologie’ gevonden worden
Onderscheid tussen inwendige en uitwendige doelen:
- Uitwendig: nut voor andere dingen/mens  bijkomstig/toevallig
- Inwendig  essentiële doel