Samenvatting - Bacteriologie - Algemene Microbiologie -

BACTERIOLOGIE
DEEL A – ALGEMENE BACTERIOLOGIE

1. INTRODUCTIE

1.1 EVOLUTIE

 Microbiële fossielen
o 1ste leven op aarde 3,5 tot 4 miljard jaren geleden:
 (Fossiele) stromatolieten: afzettingsgesteenten met fossiele
filamenteuze micro-organismen, o.m. cyanobacteriën
(blauwalgen)




 Waarneming van filamenteuze micro-organismen (1950)




 (Fossiele) microbiële “matten”
 Voornamelijk gevormd in intergetijden gebieden




 Kerogen: organisch materiaal in oude gesteenten
> biologische activiteit
⇒ O2-productie door sommige bacteriën maakte ander leven mogelijk

, 1.2 HISTORISCH OVERZICHT




 Voor 1650:
o Theorie van spontane generatie: ontstaan van levende organismen uit
niet-leven materiaal
o G. Fracastaro (ca. 1478-1553): zag als 1ste relatie tussen ziekte en
spreiding door direct contact, aanraking van kleding, lucht…
→ overdraagzaamheid van ziekte
 Vanaf 17de eeuw:
o Ontwikkeling van microscoop (30x)
o Introductie van term ‘cel’ als entiteit in weefsel (Robert Hooke: 1635-
1703)
 Van 1650-1850:
o Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723)
 Ontwikkelde lichtmicroscoop met hoge resolutie (270-480x)
 Beschreef als 1ste bacteriën (1683): ‘animalcules’ – kleine
levende wezens
o Carolus Linnaeus (1707-1778)
 Grondlegger huidige taxonomie:
 ‘Systema Naturae’ (1735)
→ basis zoölogische nomenclatuur
 ‘Species Plantarum’ (1753)
→ basis botanische nomenclatuur
 Binaire nomenclatuur: genus- en speciesnaam
 1ste classificatie bacteriën, vnl. gebaseerd op vorm (later andere
classificaties)
 1850-1950:
o Louis Pasteur en medewerkers (1822-1895)
 Weerlegde idee van ‘spontane generatie’: ‘kiemen’ aan basis
van bedorven voedsel, niet vice versa!
 Ontwikkelde ‘ziektekiemtheorie’
 Leverde bewijs van aanwezigheid van kiemen in lucht
 Pasteurisatie: vernietiging van kiemen door verhitting

,o Robert Koch en medewerkers (1843-1910)
 Bevestigde ziektekiemtheorie
 Eerste aangetoond voor antrax (miltvuur), nadien voor
verschillende ziekten
 Kochs postulaten: 4 voorwaarden om aan te tonen dat bepaalde
kiem ziekte veroorzaakt

, o Martinus Beijerinck (1851-1931)
 Isolatie micro-organismen uit omgeving
 Ontdekte verschillende groepen bacteriën:
 Lichtgevende bacteriën
 Sulfaat- en nitraatreducerende bacteriën
 Methanogene micro-organismen
 Grondlegger ecologische bacteriologie
o Sergei Winogradsky (1856-1953)
 Beschreef als 1ste autotrofe, chlorofylvrije bacteriën (CO2 als
koolstofbron, H2S als energiebron)
 Nitrificerende en N-fixerende anaerobe bacteriën
 Grondlegger ecologische bacteriologie
 Vanaf 1950: modern tijdperk
o Intrede biochemie
 Onderzoek metabole processen: gelijkaardig in verschillende
organismen (Albert Jan Kluyver)
 Algemene formules voor ademhaling, fotosynthese
 Bacteriën: modelsysteem voor studie metabolisme
o Intrede moleculaire biologie
 1953: ontdekking DNA-structuur (Watson & Crick)
 Jaren ’60: ontdekking m/tRNA, regulatie proteïnesynthese,
kraken genetische code
 Jaren ’70: intrede recombinant DNA-technologie
 1995: 1ste genoomsequentie (> bacterie Haemophilus influenzae)
 21ste eeuw: intrede van -omics (genomics, proteomics…)

1.3 DOMEINEN V/H LEVEN

 Fylogenetische stamboom
o O.b.v. geconserveerde ribosomale RNA-sequenties: indeling levende
organismen in 3 domeinen
 Bacteria:
 Mitochondriën en chloroplast zijn van bacteriële oorsprong
en horen daarom bij de bacteriën
 Archaea: leven vnl. in extreme omstandigheden
 Hoge temperaturen
 Hoge zoutconcentraties
 …
 Eukarya (eukaryoten)
 Protisten (algen,
protozoa…)
 Fungi (gisten,
schimmels,
zwammen)
 Planten
 Dieren