FISCALITEIT EN VERMOGENSPLANNING
VERMOGENSPLANNING
Inleiding
• In vennootschapsrecht wordt er een onderscheid gemaakt tussen effecten die het eigen vermogen
van de vennootschap weergeven en effecten die het vreemd vermogen van de vennootschap
vertegenwoordigen.
o EIGEN VERMOGEN: aandelen
§ Wanneer u geld of goederen in een vennootschap inbrengt kan de vennootschap u
als vergoeding van die inbreng aandelen toekennen.
o VREEMD VERMOGEN: obligaties
§ Collectieve lening (<-> bancaire lening) waarop door beleggers wordt ingetekend
§ Vreemd vermogen want het is een lening
§ Bedrijven geven obligaties maar ook overheden kunnen dat doen (staatsobligaties)
• Hebben zelfde kenmerken als gewone obligaties
• Overheden kunnen hun uitbetalingen/terugbetalingen staken
§ Bij uitgifte van obligaties door overheden of door grote bedrijven wordt er meestal
door ratingbedrijven een rating toegekend
• Onderzoekt de solvabiliteit en hoe groot de kans is een overheid/bedrijf op
de einddatum de obligaties niet zal kunnen uitbetalen
• Rating: van AAA (heel solvabel) tot D (kans op insolvabiliteit groot)
• Junk bones: ondernemingen met een slechte rating
≈ “rommel obligaties”
• Emittent = wie de obligaties uitgeeft
• 3 grote ratingbureaus hebben bijna monopolie
à fundamentele fout: onderneming/overheid betaald het ratingbureau
à staar u niet blind op die ratings, kan mee gefoefeld worden
o Standard
o Moodies
o Fitch
§ Obligaties kunnen worden uitgegeven en terugbetaald worden a pari, boven pari of
onder pari.
• A pari: u betaalt 100 en krijgt obligatie van 100 terug.
• Boven pari: u betaalt > 100 en krijgt obligatie van 100
• Onder pari: u betaalt < 100 en krijgt obligatie van 100
à rente wordt altijd op die 100 berekend. (onder pari beste situatie)
Er zijn fundamentele verschillen tussen aandelen en obligaties
1. Looptijd
o Aandeelhouder investeert in de onderneming voor onbepaalde duur à hebben geen
looptijd.
§ Aandelen niet aan de vennootschap verkopen
§ U moet zelf koper vinden voor die aandelen
à koopprijs kan hoger/lager liggen dan de boekwaarde
o Obligaties hebben een vaste looptijd.
§ Kan relatief kort of ook lang zijn
§ Eeuwigdurende obligaties: lopen tot vennootschap beslist om ze terug te betalen
1
,2. Winstuitkering
o Bij aandelen hebt u een potentieel recht op een winstuitkering
§ Dividend
§ Als een vennootschap winst maakt, dan kan die deze geheel of gedeeltelijk uitkeren.
• Winst kan worden uitgekeerd aan aandeelhouders: dividend
• Winst kan worden uitgekeerd aan bestuurders: tantièmes
• Winst kan worden uitgekeerd aan het personeel
§ Geld kan ook worden behouden om te investeren in de groei van de onderneming:
winst wordt gereserveerd in de reserves van de onderneming
§ Aandeelhouder heeft potentieel recht op winst à hangt af van de toestand van de
onderneming
2 voorwaarden (cumulatief)
• Vennootschap moet winst maken
• De algemene vergadering moet beslissen om die winst geheel of gedeeltelijk
uit te keren aan de aandeelhouders (er wordt bestemming gegeven aan de
winst)
o Bij obligaties wordt elk jaar interest/rente uitgekeerd op de bij uitgifte voorziene datum
ongeacht hoe de onderneming het dit jaar gedaan heeft
§ Niet afhankelijk van het financieel resultaat van de onderneming
§ Hoeveel rente ligt vast op moment van de uitgifte van de obligaties
§ Geen beslissing van de algemene vergadering nodig
3. Zekerheid
o Aandelen: geen zekerheid op winst à mogelijks meer winst
o Obligaties: veel zekerheid op winst à winst ligt vast
4. Inspraak in het beleid van de vennootschap
o Aandeelhouders hebben inspraak in het beleid van de vennootschap
§ Maken deel uit van de algemene vergadering, mogen daar vragen stellen aan het
bestuur en mogen stemmen
§ In praktijk: weinig te zeggen als je aandelen hebt in een hele grote vennootschap
o Obligatiehouder heeft geen inspraak in het beleid
§ Maakt geen deel uit van de AV
5. Positie als het misloopt
o Aandeelhouders staan helemaal achteraan in de rij à veel meer risico
§ Meestal alles kwijt
o Obligatiehouders worden altijd uitbetaald voor de aandeelhouders
§ Chirografie schuldeiser in de regel: moet bevoorrechte en hypothecaire schuldeisers
komen ervoor
à ponds-ponds verdeling
§ 2 uitzonderingen:
• Bevoorrechte obligaties: komt voor chirografaire SE uitbetaald
• Achtergestelde obligaties: obligaties die na de chirografaire SE worden
uitbetaald (enkel aandeelhouders komen hier nog achter)
à u moet zich bewust zijn van het risico!
o Meestal 2% meer interest dan op gewone obligaties
(bevat “risicopremie”)
6. Ontbinding van de vennootschap
à vereffening van het vermogen
o Aandeelhouders zullen de overschot krijgen die na de vereffening nog aanwezig is
o Obligatiehouders gaan het geleende kapitaal terugkrijgen
2
, Converteerbare obligaties en obligaties met
intekenrecht
Is tussenvorm tussen aandelen en obligaties.
1 Begrip: converteerbare obligatie
CONVERTEERBARE OBLIGATIES = een obligatie die op verzoek van de houder van de obligatie (niet op
verzoek van de emittent) binnen een vooraf bepaalde periode tegen vooraf vastgestelde voorwaarden kan
worden omgezet in 1 of meerdere aandelen van dezelfde onderneming.
• Het is een obligatie
à men start als obligatiehouder (en dus alles rechten en plichten daarvan)
• Keuze van omzetting berust bij de obligatiehouder
à je kan ervoor kiezen om niet om te zetten en dan blijf je obligatiehouder
• Conversierecht kan niet worden losgekoppeld van de obligatie
o Niet afzonderlijk verhandelbaar
o Omzetting moet gebeuren binnen een vooraf bepaalde periode (max 10 jaar) en staat in de
uitgifteovereenkomst
à in praktijk bijna nooit pas vanaf binnen 10 jaar
• Conversie gebeurt tegen vooraf vastgestelde voorwaarden
o Conversieverhouding (conversieratio): hoeveel aandelen men krijgt per obligatie
o Conversieprijs: de prijs waartegen de aandelen worden uitgegeven
Wanneer is conversie interessant voor de obligatiehouder?
à als de aandelenprijs (prijs op de beurs) tijdens de conversieperiode boven de conversieprijs ligt.
• De opbrengst voor de belegger voor het boekjaar waarvoor de conversie gebeurt:
o Tot het jaar voor de conversie krijgt de obligatiehouder de overeengekomen vaste interest
o Het jaar na de conversie krijgt hij dividenden
o Boekjaar waarin de conversie gebeurt:
2 oplossingen:
à staat in uitgifteovereenkomst
§ Pro rata temporis (= naar verhouding van de tijd)
vb 9/12 rente en 3/12 dividend
§ Geen rente maar het volledige dividend
§ Volledige rente maar geen dividend
Staat niet in de uitgifteovereenkomst? à geen rente maar wel volledige dividend
2 Begrip: obligatie met intekenrecht
= obligatie met inschrijvingsrecht
OBLIGATIE MET INTEKENRECHT = een obligatie waaraan een warrant (≈ intekenrecht) verbonden is die
aan de houder ervan het recht geeft om binnen een vooraf bepaalde periode tegen vooraf vastgestelde
voorwaarden in te tekenen op een of meerdere aandelen van deze onderneming.
3
VERMOGENSPLANNING
Inleiding
• In vennootschapsrecht wordt er een onderscheid gemaakt tussen effecten die het eigen vermogen
van de vennootschap weergeven en effecten die het vreemd vermogen van de vennootschap
vertegenwoordigen.
o EIGEN VERMOGEN: aandelen
§ Wanneer u geld of goederen in een vennootschap inbrengt kan de vennootschap u
als vergoeding van die inbreng aandelen toekennen.
o VREEMD VERMOGEN: obligaties
§ Collectieve lening (<-> bancaire lening) waarop door beleggers wordt ingetekend
§ Vreemd vermogen want het is een lening
§ Bedrijven geven obligaties maar ook overheden kunnen dat doen (staatsobligaties)
• Hebben zelfde kenmerken als gewone obligaties
• Overheden kunnen hun uitbetalingen/terugbetalingen staken
§ Bij uitgifte van obligaties door overheden of door grote bedrijven wordt er meestal
door ratingbedrijven een rating toegekend
• Onderzoekt de solvabiliteit en hoe groot de kans is een overheid/bedrijf op
de einddatum de obligaties niet zal kunnen uitbetalen
• Rating: van AAA (heel solvabel) tot D (kans op insolvabiliteit groot)
• Junk bones: ondernemingen met een slechte rating
≈ “rommel obligaties”
• Emittent = wie de obligaties uitgeeft
• 3 grote ratingbureaus hebben bijna monopolie
à fundamentele fout: onderneming/overheid betaald het ratingbureau
à staar u niet blind op die ratings, kan mee gefoefeld worden
o Standard
o Moodies
o Fitch
§ Obligaties kunnen worden uitgegeven en terugbetaald worden a pari, boven pari of
onder pari.
• A pari: u betaalt 100 en krijgt obligatie van 100 terug.
• Boven pari: u betaalt > 100 en krijgt obligatie van 100
• Onder pari: u betaalt < 100 en krijgt obligatie van 100
à rente wordt altijd op die 100 berekend. (onder pari beste situatie)
Er zijn fundamentele verschillen tussen aandelen en obligaties
1. Looptijd
o Aandeelhouder investeert in de onderneming voor onbepaalde duur à hebben geen
looptijd.
§ Aandelen niet aan de vennootschap verkopen
§ U moet zelf koper vinden voor die aandelen
à koopprijs kan hoger/lager liggen dan de boekwaarde
o Obligaties hebben een vaste looptijd.
§ Kan relatief kort of ook lang zijn
§ Eeuwigdurende obligaties: lopen tot vennootschap beslist om ze terug te betalen
1
,2. Winstuitkering
o Bij aandelen hebt u een potentieel recht op een winstuitkering
§ Dividend
§ Als een vennootschap winst maakt, dan kan die deze geheel of gedeeltelijk uitkeren.
• Winst kan worden uitgekeerd aan aandeelhouders: dividend
• Winst kan worden uitgekeerd aan bestuurders: tantièmes
• Winst kan worden uitgekeerd aan het personeel
§ Geld kan ook worden behouden om te investeren in de groei van de onderneming:
winst wordt gereserveerd in de reserves van de onderneming
§ Aandeelhouder heeft potentieel recht op winst à hangt af van de toestand van de
onderneming
2 voorwaarden (cumulatief)
• Vennootschap moet winst maken
• De algemene vergadering moet beslissen om die winst geheel of gedeeltelijk
uit te keren aan de aandeelhouders (er wordt bestemming gegeven aan de
winst)
o Bij obligaties wordt elk jaar interest/rente uitgekeerd op de bij uitgifte voorziene datum
ongeacht hoe de onderneming het dit jaar gedaan heeft
§ Niet afhankelijk van het financieel resultaat van de onderneming
§ Hoeveel rente ligt vast op moment van de uitgifte van de obligaties
§ Geen beslissing van de algemene vergadering nodig
3. Zekerheid
o Aandelen: geen zekerheid op winst à mogelijks meer winst
o Obligaties: veel zekerheid op winst à winst ligt vast
4. Inspraak in het beleid van de vennootschap
o Aandeelhouders hebben inspraak in het beleid van de vennootschap
§ Maken deel uit van de algemene vergadering, mogen daar vragen stellen aan het
bestuur en mogen stemmen
§ In praktijk: weinig te zeggen als je aandelen hebt in een hele grote vennootschap
o Obligatiehouder heeft geen inspraak in het beleid
§ Maakt geen deel uit van de AV
5. Positie als het misloopt
o Aandeelhouders staan helemaal achteraan in de rij à veel meer risico
§ Meestal alles kwijt
o Obligatiehouders worden altijd uitbetaald voor de aandeelhouders
§ Chirografie schuldeiser in de regel: moet bevoorrechte en hypothecaire schuldeisers
komen ervoor
à ponds-ponds verdeling
§ 2 uitzonderingen:
• Bevoorrechte obligaties: komt voor chirografaire SE uitbetaald
• Achtergestelde obligaties: obligaties die na de chirografaire SE worden
uitbetaald (enkel aandeelhouders komen hier nog achter)
à u moet zich bewust zijn van het risico!
o Meestal 2% meer interest dan op gewone obligaties
(bevat “risicopremie”)
6. Ontbinding van de vennootschap
à vereffening van het vermogen
o Aandeelhouders zullen de overschot krijgen die na de vereffening nog aanwezig is
o Obligatiehouders gaan het geleende kapitaal terugkrijgen
2
, Converteerbare obligaties en obligaties met
intekenrecht
Is tussenvorm tussen aandelen en obligaties.
1 Begrip: converteerbare obligatie
CONVERTEERBARE OBLIGATIES = een obligatie die op verzoek van de houder van de obligatie (niet op
verzoek van de emittent) binnen een vooraf bepaalde periode tegen vooraf vastgestelde voorwaarden kan
worden omgezet in 1 of meerdere aandelen van dezelfde onderneming.
• Het is een obligatie
à men start als obligatiehouder (en dus alles rechten en plichten daarvan)
• Keuze van omzetting berust bij de obligatiehouder
à je kan ervoor kiezen om niet om te zetten en dan blijf je obligatiehouder
• Conversierecht kan niet worden losgekoppeld van de obligatie
o Niet afzonderlijk verhandelbaar
o Omzetting moet gebeuren binnen een vooraf bepaalde periode (max 10 jaar) en staat in de
uitgifteovereenkomst
à in praktijk bijna nooit pas vanaf binnen 10 jaar
• Conversie gebeurt tegen vooraf vastgestelde voorwaarden
o Conversieverhouding (conversieratio): hoeveel aandelen men krijgt per obligatie
o Conversieprijs: de prijs waartegen de aandelen worden uitgegeven
Wanneer is conversie interessant voor de obligatiehouder?
à als de aandelenprijs (prijs op de beurs) tijdens de conversieperiode boven de conversieprijs ligt.
• De opbrengst voor de belegger voor het boekjaar waarvoor de conversie gebeurt:
o Tot het jaar voor de conversie krijgt de obligatiehouder de overeengekomen vaste interest
o Het jaar na de conversie krijgt hij dividenden
o Boekjaar waarin de conversie gebeurt:
2 oplossingen:
à staat in uitgifteovereenkomst
§ Pro rata temporis (= naar verhouding van de tijd)
vb 9/12 rente en 3/12 dividend
§ Geen rente maar het volledige dividend
§ Volledige rente maar geen dividend
Staat niet in de uitgifteovereenkomst? à geen rente maar wel volledige dividend
2 Begrip: obligatie met intekenrecht
= obligatie met inschrijvingsrecht
OBLIGATIE MET INTEKENRECHT = een obligatie waaraan een warrant (≈ intekenrecht) verbonden is die
aan de houder ervan het recht geeft om binnen een vooraf bepaalde periode tegen vooraf vastgestelde
voorwaarden in te tekenen op een of meerdere aandelen van deze onderneming.
3
