Samenvatting leerpsychologie tweede bachelor ugent

LEERPSYCHOLOGIE
INLEIDEND HOOFDSTUK: WAT IS LEREN EN HOE KAN MEN LEREN BESTUDEREN?

1. WAT IS LEREN?


1.1 LEREN ALS ONTOGENETISCHE ADAPTATIE

Evolutie (Darwin) = fylogenetische adaptatie
 Aanpassing aan de omgeving over generaties heen (bv.: nek giraf)

Leren = ontogenetische adaptatie
 Aanpassing tijdens het leven van één orgasime



Leren = observeerbare veranderingen in het gedrag tijdens het leven van het organisme als het gevolg van
regelmatigheden in de omgeving.




1.2 MOEILIJKHEDEN BIJ HET TOEPASSEN VAN DE DEFINITIE VAN LEREN

 De definitie van leren is een causale definitie
 Verandering in gedrag is enkel een voorbeeld van leren als dit komt door regelmatigheden in de
omgeving
 Leren kunnen we niet observeren, enkel infereren
o Er is geen observatie maar hypothese over oorzaken van gedrag
o Omgeving is de oorzaak
o Bv.: grijpreflex verdwijnt (verandering in gedrag) door herhaalde stimulatie van handpalm
(regelmatigheden in omgeving)
 Leren = een effect van de omgeving (regelmatigheden) op gedrag




2. TYPES VAN LEREN


2.1 DRIE TYPES REGELMATIGHEDEN
Regelmatigheid = alles wat meer is dan 1 gebeurtenis op 1 moment in de tijd

1. In voorkomen van 1 prikkel (bv.: voedsel)
2. In voorkomen van 2 prikkels (bv.: voedsel aan een bepaalde soort boom)
3. In voorkomen van gedrag en prikkels (bv.: voedsel als je aan de boom schudt)

Deze drie types regelmatigheden zijn gekoppeld aan drie types van leren




2.2 TYPES VAN LEREN

,Traditioneel gezien drie types:
1. Effecten van een regelmatigheid in voorkomen 1 prikkel
o = niet-contingente prikkelaanbieding (niet in relatie met andere prikkel)
o Bv.: bij een herhaalde knal is er steeds meer reductie in onze reactie
2. Effecten van een regelmatigheid in voorkomen 2 prikkels
o = klassieke conditionering
o Bv.: verband bel-voedsel  salivatie bij bel na leren verband
3. Effecten van een regelmatigheid in voorkomen gedrag en prikkels
o Operante conditionering
o Bv.: lichtje zien en duwen duwen  voedsel  vaker duwen



Een vierde type = complex leren = gezamenlijk effect van meerdere regelmatigheden
 Twee types regelmatigheden binnen complex leren
o Standaard regelmatigheid
 De regelmatigheid bestaat uit enkelvoudige gebeurtenissen
 Enkel individuele stimuli en responsen als elementen
 Bv.: toon-schok
o Meta-regelmatigheid
 Regelmatigheid waarvan minstens één element, zelf een regelmatigheid is



 Twee types complex leren o.b.v. de verschillende typesregelmatigheden
o Gemodereerd leren
 = gezamenlijke impact van meerdere standaard-regelmatigheden
 Bv.: sensorische pre-conditionering
 Fase 1: licht – toon
 Fase 2: toon – schok
 Test: licht  ontlokt angst
 Als één van de twee fases niet optreedt, is leren niet mogelijk

o Effecten van meta-regelmatigheden
 Bv.: relational matching to sample
 De keuze tussen de 2 comparison stimuli is afhankelijk van de similariteit
ervan met de sample stimuli (bovenste paar)

,Oplossing: complex leren (indien één van de twee fases niet voldaan wordt is er niet sprake van leren?)


2.3 MOEILIJKHEDEN BIJ HET BEPALEN VAN HET TYPE VAN LEREN

Onderscheid op basis van wat de veronderstelde oorzaak is van verandering in gedrag
 Bv.: hond van Pavlov
o Gedrag: toename salivatie bij horen van de bel
o Mogelijke oorzaken
 Herhaald aanbieden van voedsel
 Verband bel-voedsel
 Confounds! Experimenteel onderzoek met controles is nodig



2.4 ONDERSCHEID PROCEDURE VERSUS EFFECT

Procedure = dat wat een onderzoeker doet, prikkels aanbieden en gedrag observeren (= objectief)

Effect = impact van regelmatigheid op gedrag (= niet rechtstreeks observeerbaar)




3. EEN FUNCTIONEEL-COGNITIEF KADER VOOR DE LEERPSYCHOLOGIE

Er zijn twee benaderingen binnen de leerpsychologie die verschillen in hun doelstellling

1. Functionele benadering
o B = f(Er)
o Gedrag (B) is een functie (f) van regelmatigheden in de omgeving (Er)
o Doel: leren beschrijven

2. Cognitieve benadering
o Mentale processen waardoor Er invloed hebben op gedrag
o Doel: leren verklaren

, 3.1 FUNCTIONELE BENADERING
OMGEVING ALS MODERATOR VAN LEREN

Leren (impact van Er op B) wordt gemodereerd door kenmerken van de omgeving
 Bv.: effect van hendel duwen – voedsel krijgen is afhankelijk van hoe lang de rat niet gegeten heeft

Doel: de moderatoren van het leren ontdekken
 Welke aspecten van de omgeving bepalen de impact van Er op B?

Methode: elementen van de procedure manipuleren
 Elke leerprocedure bevat 5 elementen
1) Stimuli en gedragingen die de regelmatigheid vormen (bv.: bel – voedsel, hendel – voedsel)
2) Een geobserveerd gedrag (bv.: salivatie, frequentie van duwen)
3) Een organisme (bv.: hond, rat)
4) Bredere context (bv.: andere taken, locatie, verleden)
5) Aard van de regelmatigheid (bv.: aantal keer aanbieden)


ABSTRACTE FUNCTIONELE KENNIS

Abstractie = vereenvoudiging, focus op één aspect en de rest negeren

Functionele leerpsychologie: abstractie in termen van relatie omgeving-gedrag
 Bv.: hond van Pavlov
o Salivatie is interessant voor fysioloog
o Maar leerpsychologie focust op het algemene principe (klassieke cond. CS – US  CR)
 CS: bel
 US: voedsel
 CR: salivatie
 Bv.: rat van Skinner
o Interessant voor studie eetgedrag
o Maar leerpsychologie focust op het algemene principe (operantie cond. Sd: R – Sr  R)
 Sd: lichtje, drankautomaat (Sd = discriminatieve prikkel die als functie heeft situaties
te discrimineren waar gedrag al dan niet gevolgen heeft)
 R: hendel duwen, betalen (R = gedrag)
 Sr: voedsel, frisdrank (Sr = prikkel die het resultaat van het gedrag is)
= analystisch-abstracte functionele benadering (kortweg dus functionele benadering)



WAAROM DEZE BENADERING?

 Voorspellen op basis van geobserveerde omgeving
 Beïnvloeden op basis van ingrepen in de omgeving
o Bv.: Mumbai video: mensen die toeteren voor rood licht langer laten wachten door de teller
te herstarten