Derde bachelor Rechten, semester 2, 2021-2022
1
Socialezekerheidsrecht
De slides vormen de basis van de leerstof. Deze geven u duidelijk weer welke onderdelen
dienen gekend te worden. Neem deze dan ook als uitgangsstandpunt, samen met de
verduidelijkingen in de les. Delen die wel behandeld worden op de slides en niet in het
handboek (of minder) dienen gekend te zijn. Delen die in het handboek staan maar niet op de
slides moeten niet gekend worden. Gebruik het boek als een verdere verduidelijking. Als de
slides minder in detail gaan of er tevens in de les minder wordt op ingegaan, kan u
voortbouwen op de slides.
RANDNUMMERS DIE SOWIESO NIET TE KENNEN ZIJN UIT HET HANDBOEK (bron:
Ufora):
1
,Socialezekerheidsrecht 2021-2022
2
Examen
Schriftelijk examen op 100% punten: open vragen + casussen (beoordeling concrete
situaties) + stellingvragen (met motivering)
“De vragen testen de parate kennis van de beginselen van het socialezekerheidsrecht en de
intellectuele vaardigheid van de studenten om deze kennis toe te passen op concrete
situaties. Daarnaast zijn de vragen gericht op het beoordelen van het inzicht van de studenten
in de verbanden en de interactie tussen de verschillende onderdelen van het
socialezekerheidsrecht en tussen die rechtstak en andere domeinen van het recht”.
,Socialezekerheidsrecht 2021-2022
3
Hoofdstuk 1: Inleiding
I. Begrip en inhoud: what’s in a name?
Sociale zekerheid = “een mozaïek met vele motieven”
1. Algemeen
Een veelvoud van begrippen kom je tegen…:
> Sociaal recht
> Sociale zekerheid … en sociaal statuut
> Sociale verzekering
> Sociale verzorgingsstaat / sociale welvaartsstaat
> Sociale bijstand
> Sociale voorzieningen (huisvesting…)
> Welzijnsrecht
… maar die kloppen niet helemaal
bv. “sociale verzekering” is niet hetzelfde als sociale zekerheid: een sociale
verzekering is een middel om aan sociale zekerheid te doen: het is een middel
Zowel op nationaal als op internationaal vlakis de gebruikte terminologie inzake
sociale zekerheid vaag en uiteenlopend
The US The Social Security Act of 1935: hierin werd voor de eerste keer term “sociaal”
gebruikt:
→ De staat komt (voor de eerste keer) tussen wanneer bepaalde risico’s zich
voordoen, die het waard zijn om gedekt te worden (en daar tegenin te gaan)
toen was dat vnl. de economische crisis die het inkomen van de mensen liet
verdwijnen
→ Risico? > in het algemeen door maatschappij als risico beschouwd waarvoor
bescherming vereist is (verlies van inkomsten of bepaalde kosten), die het
dagdagelijks leven in gevaar brengen
→ Element van “solidariteit”
, Socialezekerheidsrecht 2021-2022
4
Solidariteit = “sociale kwestie”; in het Afrikaans: “bestaansbeveiliging”
1.1 Quid?
Sociale zekerheid
Enge visie: zekerheid en beveiligen geboden door de sociale structuren
→ bestaat uit de 9 traditionele risico’s van de sociale zekerheid (zie verder voor de 9
klassieke risico’s: ILO nr. 102) + het arbeidsrecht
Ruime visie: tegen “wat”
→ de risico’s die de maatschappij noodzakelijk vindt om te beveiligen: betreft sociale
bijstand, gezondheidszorg, huisvesting, jeugdbescherming,...
vandaag is de tendens er om veel breder te gaan dan enkel die 9 klassieke risico’s
Sociale rechtsstaat
= ruim begrip
heel wat landen claimen een “sociale rechtsstaat” te zijn
Het Europees sociaal Handvest: bestaat uit sociale rechten nl. arbeid, sociale zekerheid,
moederschapsbescherming, jeugdbescherming, beroepsopleiding, bescherming van het
gezin, sociale bijstand, vrij verkeer van werknemer, vrije vestiging, bescherming migrerende
werknemers,...
→ bestaat om het welzijn en de welvaart van de mens te dekken
1.2 Door wie?
Sociale zekerheid komt tot stand door overheidsingrijpen
…het belang van politiek mag niet worden onderschat (zie verder)
1.3 Hoe zekerheid tot stand brengen?
1: Familie
De “pater familias”
Families zijn automatisch afhankelijk van elkaar
Onderhoudsverplichting van ouders t.a.v. hun kinderen, maar ook van de kinderen t.a.v. hun
ouders!
1
Socialezekerheidsrecht
De slides vormen de basis van de leerstof. Deze geven u duidelijk weer welke onderdelen
dienen gekend te worden. Neem deze dan ook als uitgangsstandpunt, samen met de
verduidelijkingen in de les. Delen die wel behandeld worden op de slides en niet in het
handboek (of minder) dienen gekend te zijn. Delen die in het handboek staan maar niet op de
slides moeten niet gekend worden. Gebruik het boek als een verdere verduidelijking. Als de
slides minder in detail gaan of er tevens in de les minder wordt op ingegaan, kan u
voortbouwen op de slides.
RANDNUMMERS DIE SOWIESO NIET TE KENNEN ZIJN UIT HET HANDBOEK (bron:
Ufora):
1
,Socialezekerheidsrecht 2021-2022
2
Examen
Schriftelijk examen op 100% punten: open vragen + casussen (beoordeling concrete
situaties) + stellingvragen (met motivering)
“De vragen testen de parate kennis van de beginselen van het socialezekerheidsrecht en de
intellectuele vaardigheid van de studenten om deze kennis toe te passen op concrete
situaties. Daarnaast zijn de vragen gericht op het beoordelen van het inzicht van de studenten
in de verbanden en de interactie tussen de verschillende onderdelen van het
socialezekerheidsrecht en tussen die rechtstak en andere domeinen van het recht”.
,Socialezekerheidsrecht 2021-2022
3
Hoofdstuk 1: Inleiding
I. Begrip en inhoud: what’s in a name?
Sociale zekerheid = “een mozaïek met vele motieven”
1. Algemeen
Een veelvoud van begrippen kom je tegen…:
> Sociaal recht
> Sociale zekerheid … en sociaal statuut
> Sociale verzekering
> Sociale verzorgingsstaat / sociale welvaartsstaat
> Sociale bijstand
> Sociale voorzieningen (huisvesting…)
> Welzijnsrecht
… maar die kloppen niet helemaal
bv. “sociale verzekering” is niet hetzelfde als sociale zekerheid: een sociale
verzekering is een middel om aan sociale zekerheid te doen: het is een middel
Zowel op nationaal als op internationaal vlakis de gebruikte terminologie inzake
sociale zekerheid vaag en uiteenlopend
The US The Social Security Act of 1935: hierin werd voor de eerste keer term “sociaal”
gebruikt:
→ De staat komt (voor de eerste keer) tussen wanneer bepaalde risico’s zich
voordoen, die het waard zijn om gedekt te worden (en daar tegenin te gaan)
toen was dat vnl. de economische crisis die het inkomen van de mensen liet
verdwijnen
→ Risico? > in het algemeen door maatschappij als risico beschouwd waarvoor
bescherming vereist is (verlies van inkomsten of bepaalde kosten), die het
dagdagelijks leven in gevaar brengen
→ Element van “solidariteit”
, Socialezekerheidsrecht 2021-2022
4
Solidariteit = “sociale kwestie”; in het Afrikaans: “bestaansbeveiliging”
1.1 Quid?
Sociale zekerheid
Enge visie: zekerheid en beveiligen geboden door de sociale structuren
→ bestaat uit de 9 traditionele risico’s van de sociale zekerheid (zie verder voor de 9
klassieke risico’s: ILO nr. 102) + het arbeidsrecht
Ruime visie: tegen “wat”
→ de risico’s die de maatschappij noodzakelijk vindt om te beveiligen: betreft sociale
bijstand, gezondheidszorg, huisvesting, jeugdbescherming,...
vandaag is de tendens er om veel breder te gaan dan enkel die 9 klassieke risico’s
Sociale rechtsstaat
= ruim begrip
heel wat landen claimen een “sociale rechtsstaat” te zijn
Het Europees sociaal Handvest: bestaat uit sociale rechten nl. arbeid, sociale zekerheid,
moederschapsbescherming, jeugdbescherming, beroepsopleiding, bescherming van het
gezin, sociale bijstand, vrij verkeer van werknemer, vrije vestiging, bescherming migrerende
werknemers,...
→ bestaat om het welzijn en de welvaart van de mens te dekken
1.2 Door wie?
Sociale zekerheid komt tot stand door overheidsingrijpen
…het belang van politiek mag niet worden onderschat (zie verder)
1.3 Hoe zekerheid tot stand brengen?
1: Familie
De “pater familias”
Families zijn automatisch afhankelijk van elkaar
Onderhoudsverplichting van ouders t.a.v. hun kinderen, maar ook van de kinderen t.a.v. hun
ouders!
