Inleiding tot de sociologie
Deel 1: Sociologie, een wetenschap van de samenleving
Hoofdstuk 1: Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
Sociologie is de wetenschap die (1) de maatschappelijke patronen en structuren bestudeert, (2) in
hun ontstaan, voortbestaan en veranderen, en (3) tevens het sociale handelen van mensen in de
interactie met deze patronen en structuren.
1.1 Een beeld van een titel
De samenleving is een speelveld met spelregels en spelers en samen spelen ze het
samenlevingsspel. De spelers moeten zich aan de spelregels houden. Die regels liggen vast in
reglementen, een deel is voor interpretatie vatbaar en sommige regels behoren tot de ‘goede
gewoontes’. De spelers houden ook informele regels in acht. Er zijn formele en informele leiders.
Conflicten tussen formele en informele leiders maken deel uit van het dagelijkse leven van elke
organisatie.
De samenleving is een geheel van posities, tussen al die posities bestaat een taakverdeling en gaan
specifieke rollen gepaard. Naargelang van hun positie hebben de spelers ook een hogere of lagere
status.
Tijdens het spel interageren en communiceren de spelers zowel met de eigen ploegmaats als met de
tegenspelers. Ze anticiperen op de acties van anderen.
Je hebt pas vrijheid wanneer er spelregels zijn. Spelregels zorgen voor de zekerheid en
voorspelbaarheid die mensen nodig hebben om hun eigen leven te leiden.
1.2 Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
De bril is nutteloos als we ook geen sociologische verbeelding ontwikkelen. We moeten ook kunnen
‘verstaan’, betekenis geven aan wat we waarnemen.
Sociologische verbeelding is het vermogen om afstand te nemen van de actuele toestand en een
alternatief standpunt in te nemen. Het bevat drie componenten: de geschiedenis, de biografie en
de sociale structuur. Alles wat we waarnemen moet in de context geplaatst worden.
1.2.1 Over eten en drinken
Mensen eten niet altijd en overal op dezelfde wijze. Hoe mensen omgaan met voedsel en drank, is
ingebed in de sociale en culturele context. Door naar de wijze van eten te kijken, worden sociale
patronen zichtbaar.
Wie de keuken en bijhorende kookboeken nauwlettend in de gaten houdt, is getuige van de
veranderingen in die sociale patronen. En passant is de keuken verworden tot statussymbool.
Ook drinken heeft een sociale metamorfose ondergaan. Lange tijd heeft rond koffie een geur van
alledaagsheid gehangen, maar vandaag is koffie weer ‘in’. Koffie is een vriendelijke drug die sociaal
aanvaard is en heeft een plaats in een netwerk van sociale en economische verhoudingen.
1.2.2 Over emoties
De uitdrukking van onze emoties is geregeld door allerlei sociale conventies en heeft de sociale
vormgeving een functie. Schending van de emotieregels legt de sociale conventies bloot, die
uiteraard cultuurgebonden zijn. Ze verdedigen waarden en normen en dus samenlevingsverbanden.
Emoties dragen ook bij tot het handhaven van de sociale identiteit. Het bewustzijn te behoren tot
een sociale groep dient als basis voor het zelfbeeld.
1.2.3 Over sport
Van Reusel stelde vast dat ook aan de vrijetijdsactiviteit een sociaal gekleurd kaartje kleeft. Dit
werd bevestigd in een onderzoek van Smits.
Meer culturele verklaringen stellen dat sport een drager is van symbolische codes van smaken en
leefstijlen. Zo zouden de hogere sporten waarden als distance en finesse uitdrukken.
Deel 1: Sociologie, een wetenschap van de samenleving
Hoofdstuk 1: Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
Sociologie is de wetenschap die (1) de maatschappelijke patronen en structuren bestudeert, (2) in
hun ontstaan, voortbestaan en veranderen, en (3) tevens het sociale handelen van mensen in de
interactie met deze patronen en structuren.
1.1 Een beeld van een titel
De samenleving is een speelveld met spelregels en spelers en samen spelen ze het
samenlevingsspel. De spelers moeten zich aan de spelregels houden. Die regels liggen vast in
reglementen, een deel is voor interpretatie vatbaar en sommige regels behoren tot de ‘goede
gewoontes’. De spelers houden ook informele regels in acht. Er zijn formele en informele leiders.
Conflicten tussen formele en informele leiders maken deel uit van het dagelijkse leven van elke
organisatie.
De samenleving is een geheel van posities, tussen al die posities bestaat een taakverdeling en gaan
specifieke rollen gepaard. Naargelang van hun positie hebben de spelers ook een hogere of lagere
status.
Tijdens het spel interageren en communiceren de spelers zowel met de eigen ploegmaats als met de
tegenspelers. Ze anticiperen op de acties van anderen.
Je hebt pas vrijheid wanneer er spelregels zijn. Spelregels zorgen voor de zekerheid en
voorspelbaarheid die mensen nodig hebben om hun eigen leven te leiden.
1.2 Het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
De bril is nutteloos als we ook geen sociologische verbeelding ontwikkelen. We moeten ook kunnen
‘verstaan’, betekenis geven aan wat we waarnemen.
Sociologische verbeelding is het vermogen om afstand te nemen van de actuele toestand en een
alternatief standpunt in te nemen. Het bevat drie componenten: de geschiedenis, de biografie en
de sociale structuur. Alles wat we waarnemen moet in de context geplaatst worden.
1.2.1 Over eten en drinken
Mensen eten niet altijd en overal op dezelfde wijze. Hoe mensen omgaan met voedsel en drank, is
ingebed in de sociale en culturele context. Door naar de wijze van eten te kijken, worden sociale
patronen zichtbaar.
Wie de keuken en bijhorende kookboeken nauwlettend in de gaten houdt, is getuige van de
veranderingen in die sociale patronen. En passant is de keuken verworden tot statussymbool.
Ook drinken heeft een sociale metamorfose ondergaan. Lange tijd heeft rond koffie een geur van
alledaagsheid gehangen, maar vandaag is koffie weer ‘in’. Koffie is een vriendelijke drug die sociaal
aanvaard is en heeft een plaats in een netwerk van sociale en economische verhoudingen.
1.2.2 Over emoties
De uitdrukking van onze emoties is geregeld door allerlei sociale conventies en heeft de sociale
vormgeving een functie. Schending van de emotieregels legt de sociale conventies bloot, die
uiteraard cultuurgebonden zijn. Ze verdedigen waarden en normen en dus samenlevingsverbanden.
Emoties dragen ook bij tot het handhaven van de sociale identiteit. Het bewustzijn te behoren tot
een sociale groep dient als basis voor het zelfbeeld.
1.2.3 Over sport
Van Reusel stelde vast dat ook aan de vrijetijdsactiviteit een sociaal gekleurd kaartje kleeft. Dit
werd bevestigd in een onderzoek van Smits.
Meer culturele verklaringen stellen dat sport een drager is van symbolische codes van smaken en
leefstijlen. Zo zouden de hogere sporten waarden als distance en finesse uitdrukken.
