Relatievermogensrecht
Op het examen zijn er alleen maar casussen. Maak zeker alle oefeningen op socratif. Het is mogelijk
dat je op het examen irrelevante gegevens krijgt en het is de bedoeling dat die kan screenen. Een
combinatie oefening tussen het huwelijksvermogensrecht en het erfrecht op het examen.
De samenlevingsvormen
Het huwelijk
Definitie
Twee personen al dan niet van hetzelfde geslacht die voor de ambtenaar van de burgerlijke stand
een huwelijksakte hebben ondertekend.
Voorwaarden
• Meerderjarig zijn (18+)
Met uitzondering: Een meisje van zestien en is zwanger. Hierbij kan men toestemming
verlenen om toch te trouwen.
• Tussen twee personen
Polygamie is NIET toegestaan
• Toestemming van beide partners
bv. In sommige culturen worden uitgehuwelijkt of is er sprake van gedwongen huwelijken.
Dit is in België niet mogelijk
• Je mag nog niet getrouwd zijn
• De wet verbiedt het huwelijk tussen bepaalde personen = een huwelijksbeletsel:
⁃ Vader die trouwt met zijn dochter = bloedverwantschap
⁃ Een schoonvader kan niet trouwen met zijn schoondochter = aanverwantschap
bv. een neef die met zijn nicht trouwt → hiervoor dient men toestemming te geven
Rechten en plichten
Trouw verschuldigd
Je mag niet vreemdgaan
Elkaar hulp en bijstand verschuldigd zijn
Hierbij is er een minimum aan solidariteit bv. Een man die bankdirecteur is en de vrouw is
poetsvrouw. De man verdient meer dan de vrouw. Beide moeten bijdragen in evenredigheid
met wat ze verdienen. MAAR dit is niet enkel op financieel vlak. De ene partner heeft een
zeer drukke job. Dan kan de partner meer werken in het huishouden
Bescherming van de gezinswoning
bv. Annabel en Nicola zijn getrouwd. Annabel is de juridische eigenaar van een woning. Het
gezin (met kinderen) wonen allemaal in de woning die juridisch gezien enkel is van Annabel.
= gezinswoning. Annabel zal de woning niet kunnen verkopen zonder de toestemming van
Nicola ook al is Nicola hiervan geen juridisch eigenaar. → Geldt alleen voor de gezinswoning.
Stel dat Nicola een buitenverblijf heeft in de Ardennen waar Nicola de juridische eigenaar
van is. Nicola mag WEL alleen beslissen om het buitenverblijf te verkopen. Hij heeft niet de
toestemming nodig van Annabel want het buitenverblijf geniet niet van de bescherming van
de gezinswoning.
, → Geldt niet alleen voor eigenaar: Annabel en Nicola zijn nog niet getrouwd. Annabel heeft
een huurovereenkomst afgesloten, dan staat alleen Annabel haar naam in het contract. Als
zij nadien trouwt met Nicola dient zij de verhuurder hiervan op de hoogte te stellen. Belang:
de verhuurder wilt een opzeg doen. Dan volstaat het voor de verhuurder niet om een
aangetekende brief te sturen naar Annabel. De verhuurder heeft de verplichting om een
aparte aangetekende brief te sturen naar Nicola ook al wordt zijn naam niet genoemd in de
opgestelde huurovereenkomst.
Een aangetekende brief naar Annabel EN Nicola is dus niet correct → moet apart zijn
Samenwoningsplicht
Uitzondering: bv. Je man is een militair en moet anderhalf jaar op buitenlands missie,
detentie
Contracten tussen partijen
Je beslist om te gaan trouwen. De verschillende stappen die je dient te zetten:
➢ Aangifte doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand met twee
→ je intentie om te trouwen aangeven (14 dagen tussen om te kunnen trouwen)
➢ De ambtenaar van de burgerlijke stand gaat vragen of je al naar een notaris bent geweest om
je te informeren (er zijn drie verschillende huwelijksvermogensstelsels)
1) Het wettelijk stelsel = het drievermogensstelsel
Je hebt namelijk drie verschillende vermogens: je eigen vermogen, het eigen
vermogen van de man en het gemeenschappelijk vermogen → meest voorkomende
stelsel → Hierbij is het niet verplicht om een huwelijkscontract op te laten maken
door de notaris (maar kan wel)
2) Scheiding van goederen = het tweevermogensstelsel
Je hebt het eigen vermogen van de man en het eigen vermogen van de vrouw. Alles
wat de echtgenoten samen bezitten = de onverdeeldheid (GEEN gemeenschappelijk
vermogen. → Hierbij is het verplicht om een huwelijkscontract op te laten maken
door de notaris
3) Algehele gemeenschap = éénvermogenstelsel
Enkel het gemeenschappelijk vermogen → alles in grote pot
→ Hierbij is een huwelijkscontract door de notaris verplicht
Einde
⁃ Echtscheiding (verschillende manieren)
⁃ Overlijden
De wettelijke samenwoning
Definitie
Twee personen al dan niet van een verschillend geslacht die bij de ambtenaar van de burgerlijke
stand samen een verklaring van wettelijke samenwoning gaan afleggen.
Opmerking: Kan perfect in het kader zijn van een relatie maar kan ook met je broer of zus of tussen
vader en zijn dochter.
Voorwaarden
• Je mag niet verbonden zijn door het huwelijk of door een andere wettelijke samenwoning
bv. Vader en dochter die samenwonen waarbij dat de vader niet meer getrouwd is.
, • Meerderjarig zijn (18+)
Je moet bekwaam zijn om contracten af te sluiten
• Toestemming van beide partijen
Samen naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan om een verklaring af te leggen
Rechten en plichten
Bijdrageverplichting in de lasten van het samenleven in verhouding tot de mogelijkheden
bv. Een student die wettelijk samenwonend met je mama dan is het logisch dat je mama
financieel bijdraagt en dat jij bijvoorbeeld instaat voor de huishouding
Bescherming van de gezinswoning
→ GEEN getrouwheidsplicht
Contracten tussen de partijen
Men is niet verplicht om een contract aan te gaan
Als zij een samenwoning contract aangaan dan is het verplicht om het te laten opmaken door de
notaris
Einde
⁃ Huwelijk
bv. Als je partner beslist om te gaan trouwen met iemand anders
⁃ Overlijden
⁃ Naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan om een verklaring af te leggen voor de
beëindiging van de wettelijke samenwoning → het volstaat dat één van de partijen dit
beëindiging = eenzijdigheid is dus mogelijk
De feitelijk samenwoning
Definitie
Verschillende personen al dan niet van een verschillend geslacht en ongeacht hun burgerlijke staat.
(ouders die gehuwd zijn met vier kinderen)
Voorwaarden
• Gedomicilieerd zijn op hetzelfde adres
Rechten en plichten
Hierbij is geen specifieke regeling voorzien
Contracten tussen de partijen
Dit is zeker mogelijk bv. voor iedere uitgaven noteren wie dat heeft betaalt
⁃ Bij de notaris
⁃ Of je maakt ze zelf op
Einde
⁃ Adreswijziging
⁃ Overlijden
Opmerking: Wettelijke samenwonende worden juridisch gezien gelijkgesteld met getrouwden met
scheiding van goederen
, Het secundair huwelijksvermogensrecht
Het wettelijk stelsel
= het stelsel dat de wet heeft voorgeschreven en wat het beste aansluit wat een doorsnee gezin
nodig heeft. Het is een partnership aan de echtgenoten.
Is van toepassing:
▪ wanneer men geen huwelijkscontract heeft opgemaakt
▪ of dat je huwelijkscontract wordt vernietigd door de rechtbank
Algemeen
Naast het primair stelsel hebben we het secundair huwelijksvermogenstelsel
Kenmerk: ruimere contractuele vrijheid (niet onbeperkt)
→ als men van de wet wilt afwijken , heeft men telkens een huwelijkscontract nodig
Het vereist een notariële akte voor het opmaken voor een huwelijkscontract (voor het huwelijk)
Bestendigheid van het stelsel: de regels die gelden voor heel je huwelijk want de gronden om je
huwelijk te ontbinden zijn limitatief/beperkt opgesteld in de wet → je kan niet bij contract een
andere reden van ontbinding toevoegen
Kenmerken:
▪ Gemeenmaking van de aanwinsten: het vermogen dat je als echtpaar opbouwt tijdens het
huwelijk bv. als huisvrouw kan je mee genieten van
▪ Alles wat ze hadden voor het huwelijk valt onder hun eigen vermogen + Wat je echtgenoot
verkrijgt uit schenking of erfenis
▪ Aanvullend karakter: dat van rechtswege van toepassing is op echtgenoten die huwen zonder
huwelijkscontract
▪ Gemeenrechtelijk karakter: van toepassing wanneer men een huwelijkscontract zou maken
en het een onduidelijke regeling bevat → valt men terug op de wet en wordt het als niet
beschreven beschouwen.
▪ Reglementair karakter: is van toepassing louter door het feit dat men in een huwelijk treed
Art. 1427 BW: ontbinding
Onderscheiding van periodes:
❖ Getrouwd voor de wet van 14 juli 1976 van toepassing was
⁃ De mogelijkheid om gedurende een periode van één jaar om de regeling van de wet
voor 1976 te behouden via een verklaring van behoud af te leggen bij de notaris.
(ging vanaf 28 september 1977 in) → in de praktijk is dit amper gebeurt
Indien zij de verklaring van behoud niet hebben afgelegd verandert de regeling voor
hen naargelang in welk stelsel ze gehuwd zijn
Wettelijk stelsel:
Ruimere gemeenschap van omvang dan van de wet van 14 juli 1976
⁃ De goederen van voor het huwelijk en alle toekomstige roerende goederen waren
door schenking of erfenis = gemeenschappelijk vermogen
Stelsel onder conventioneel gemeenschapsstelsel
Op het examen zijn er alleen maar casussen. Maak zeker alle oefeningen op socratif. Het is mogelijk
dat je op het examen irrelevante gegevens krijgt en het is de bedoeling dat die kan screenen. Een
combinatie oefening tussen het huwelijksvermogensrecht en het erfrecht op het examen.
De samenlevingsvormen
Het huwelijk
Definitie
Twee personen al dan niet van hetzelfde geslacht die voor de ambtenaar van de burgerlijke stand
een huwelijksakte hebben ondertekend.
Voorwaarden
• Meerderjarig zijn (18+)
Met uitzondering: Een meisje van zestien en is zwanger. Hierbij kan men toestemming
verlenen om toch te trouwen.
• Tussen twee personen
Polygamie is NIET toegestaan
• Toestemming van beide partners
bv. In sommige culturen worden uitgehuwelijkt of is er sprake van gedwongen huwelijken.
Dit is in België niet mogelijk
• Je mag nog niet getrouwd zijn
• De wet verbiedt het huwelijk tussen bepaalde personen = een huwelijksbeletsel:
⁃ Vader die trouwt met zijn dochter = bloedverwantschap
⁃ Een schoonvader kan niet trouwen met zijn schoondochter = aanverwantschap
bv. een neef die met zijn nicht trouwt → hiervoor dient men toestemming te geven
Rechten en plichten
Trouw verschuldigd
Je mag niet vreemdgaan
Elkaar hulp en bijstand verschuldigd zijn
Hierbij is er een minimum aan solidariteit bv. Een man die bankdirecteur is en de vrouw is
poetsvrouw. De man verdient meer dan de vrouw. Beide moeten bijdragen in evenredigheid
met wat ze verdienen. MAAR dit is niet enkel op financieel vlak. De ene partner heeft een
zeer drukke job. Dan kan de partner meer werken in het huishouden
Bescherming van de gezinswoning
bv. Annabel en Nicola zijn getrouwd. Annabel is de juridische eigenaar van een woning. Het
gezin (met kinderen) wonen allemaal in de woning die juridisch gezien enkel is van Annabel.
= gezinswoning. Annabel zal de woning niet kunnen verkopen zonder de toestemming van
Nicola ook al is Nicola hiervan geen juridisch eigenaar. → Geldt alleen voor de gezinswoning.
Stel dat Nicola een buitenverblijf heeft in de Ardennen waar Nicola de juridische eigenaar
van is. Nicola mag WEL alleen beslissen om het buitenverblijf te verkopen. Hij heeft niet de
toestemming nodig van Annabel want het buitenverblijf geniet niet van de bescherming van
de gezinswoning.
, → Geldt niet alleen voor eigenaar: Annabel en Nicola zijn nog niet getrouwd. Annabel heeft
een huurovereenkomst afgesloten, dan staat alleen Annabel haar naam in het contract. Als
zij nadien trouwt met Nicola dient zij de verhuurder hiervan op de hoogte te stellen. Belang:
de verhuurder wilt een opzeg doen. Dan volstaat het voor de verhuurder niet om een
aangetekende brief te sturen naar Annabel. De verhuurder heeft de verplichting om een
aparte aangetekende brief te sturen naar Nicola ook al wordt zijn naam niet genoemd in de
opgestelde huurovereenkomst.
Een aangetekende brief naar Annabel EN Nicola is dus niet correct → moet apart zijn
Samenwoningsplicht
Uitzondering: bv. Je man is een militair en moet anderhalf jaar op buitenlands missie,
detentie
Contracten tussen partijen
Je beslist om te gaan trouwen. De verschillende stappen die je dient te zetten:
➢ Aangifte doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand met twee
→ je intentie om te trouwen aangeven (14 dagen tussen om te kunnen trouwen)
➢ De ambtenaar van de burgerlijke stand gaat vragen of je al naar een notaris bent geweest om
je te informeren (er zijn drie verschillende huwelijksvermogensstelsels)
1) Het wettelijk stelsel = het drievermogensstelsel
Je hebt namelijk drie verschillende vermogens: je eigen vermogen, het eigen
vermogen van de man en het gemeenschappelijk vermogen → meest voorkomende
stelsel → Hierbij is het niet verplicht om een huwelijkscontract op te laten maken
door de notaris (maar kan wel)
2) Scheiding van goederen = het tweevermogensstelsel
Je hebt het eigen vermogen van de man en het eigen vermogen van de vrouw. Alles
wat de echtgenoten samen bezitten = de onverdeeldheid (GEEN gemeenschappelijk
vermogen. → Hierbij is het verplicht om een huwelijkscontract op te laten maken
door de notaris
3) Algehele gemeenschap = éénvermogenstelsel
Enkel het gemeenschappelijk vermogen → alles in grote pot
→ Hierbij is een huwelijkscontract door de notaris verplicht
Einde
⁃ Echtscheiding (verschillende manieren)
⁃ Overlijden
De wettelijke samenwoning
Definitie
Twee personen al dan niet van een verschillend geslacht die bij de ambtenaar van de burgerlijke
stand samen een verklaring van wettelijke samenwoning gaan afleggen.
Opmerking: Kan perfect in het kader zijn van een relatie maar kan ook met je broer of zus of tussen
vader en zijn dochter.
Voorwaarden
• Je mag niet verbonden zijn door het huwelijk of door een andere wettelijke samenwoning
bv. Vader en dochter die samenwonen waarbij dat de vader niet meer getrouwd is.
, • Meerderjarig zijn (18+)
Je moet bekwaam zijn om contracten af te sluiten
• Toestemming van beide partijen
Samen naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan om een verklaring af te leggen
Rechten en plichten
Bijdrageverplichting in de lasten van het samenleven in verhouding tot de mogelijkheden
bv. Een student die wettelijk samenwonend met je mama dan is het logisch dat je mama
financieel bijdraagt en dat jij bijvoorbeeld instaat voor de huishouding
Bescherming van de gezinswoning
→ GEEN getrouwheidsplicht
Contracten tussen de partijen
Men is niet verplicht om een contract aan te gaan
Als zij een samenwoning contract aangaan dan is het verplicht om het te laten opmaken door de
notaris
Einde
⁃ Huwelijk
bv. Als je partner beslist om te gaan trouwen met iemand anders
⁃ Overlijden
⁃ Naar de ambtenaar van de burgerlijke stand gaan om een verklaring af te leggen voor de
beëindiging van de wettelijke samenwoning → het volstaat dat één van de partijen dit
beëindiging = eenzijdigheid is dus mogelijk
De feitelijk samenwoning
Definitie
Verschillende personen al dan niet van een verschillend geslacht en ongeacht hun burgerlijke staat.
(ouders die gehuwd zijn met vier kinderen)
Voorwaarden
• Gedomicilieerd zijn op hetzelfde adres
Rechten en plichten
Hierbij is geen specifieke regeling voorzien
Contracten tussen de partijen
Dit is zeker mogelijk bv. voor iedere uitgaven noteren wie dat heeft betaalt
⁃ Bij de notaris
⁃ Of je maakt ze zelf op
Einde
⁃ Adreswijziging
⁃ Overlijden
Opmerking: Wettelijke samenwonende worden juridisch gezien gelijkgesteld met getrouwden met
scheiding van goederen
, Het secundair huwelijksvermogensrecht
Het wettelijk stelsel
= het stelsel dat de wet heeft voorgeschreven en wat het beste aansluit wat een doorsnee gezin
nodig heeft. Het is een partnership aan de echtgenoten.
Is van toepassing:
▪ wanneer men geen huwelijkscontract heeft opgemaakt
▪ of dat je huwelijkscontract wordt vernietigd door de rechtbank
Algemeen
Naast het primair stelsel hebben we het secundair huwelijksvermogenstelsel
Kenmerk: ruimere contractuele vrijheid (niet onbeperkt)
→ als men van de wet wilt afwijken , heeft men telkens een huwelijkscontract nodig
Het vereist een notariële akte voor het opmaken voor een huwelijkscontract (voor het huwelijk)
Bestendigheid van het stelsel: de regels die gelden voor heel je huwelijk want de gronden om je
huwelijk te ontbinden zijn limitatief/beperkt opgesteld in de wet → je kan niet bij contract een
andere reden van ontbinding toevoegen
Kenmerken:
▪ Gemeenmaking van de aanwinsten: het vermogen dat je als echtpaar opbouwt tijdens het
huwelijk bv. als huisvrouw kan je mee genieten van
▪ Alles wat ze hadden voor het huwelijk valt onder hun eigen vermogen + Wat je echtgenoot
verkrijgt uit schenking of erfenis
▪ Aanvullend karakter: dat van rechtswege van toepassing is op echtgenoten die huwen zonder
huwelijkscontract
▪ Gemeenrechtelijk karakter: van toepassing wanneer men een huwelijkscontract zou maken
en het een onduidelijke regeling bevat → valt men terug op de wet en wordt het als niet
beschreven beschouwen.
▪ Reglementair karakter: is van toepassing louter door het feit dat men in een huwelijk treed
Art. 1427 BW: ontbinding
Onderscheiding van periodes:
❖ Getrouwd voor de wet van 14 juli 1976 van toepassing was
⁃ De mogelijkheid om gedurende een periode van één jaar om de regeling van de wet
voor 1976 te behouden via een verklaring van behoud af te leggen bij de notaris.
(ging vanaf 28 september 1977 in) → in de praktijk is dit amper gebeurt
Indien zij de verklaring van behoud niet hebben afgelegd verandert de regeling voor
hen naargelang in welk stelsel ze gehuwd zijn
Wettelijk stelsel:
Ruimere gemeenschap van omvang dan van de wet van 14 juli 1976
⁃ De goederen van voor het huwelijk en alle toekomstige roerende goederen waren
door schenking of erfenis = gemeenschappelijk vermogen
Stelsel onder conventioneel gemeenschapsstelsel
