Hoofdstuk 1: Definities en concepten
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
MVO Is de verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar besluiten en
activiteiten op de maatschappij en het milieu door transparant en ethisch gedrag.
Aandacht voor:
- Mensenrechten
- Consumentenbelangen
- Sociale, ethische en milieukwesties
Triple bottom line: profit, people and planet
Deze aspecten integreren in hun activiteiten en kernstrategie in nauwe samenwerking
met hun stakeholders om gedeelde waarden te creëren en mogelijke negatieve
effecten op te sporen, te voorkomen en te verminderen.
= Corporate Social Responsibility (CSR)
Waarom is het belangrijk?
1. Voor bedrijven: kostenbesparing, toegang tot kapitaal, klantenrelatie, duurzaamheid van de
operaties,..
2. Voor de EU economie: bedrijven duurzamer en innovatiever maken zodat ze bijdragen aan
een duurzamere economie.
3. Voor de samenleving: een meer samenhangende samenleving maken dat bijdraagt aan een
duurzaam economisch systeem.
1. Impact op maatschappij en milieu
Milieu gevolgen Sociale gevolgen
- Falen van klimaatactie - Erosie van de samenhang van de
- Extreme weersomstandigheden maatschappij vb polarisatie
- Verlies in biodiversiteit - Levensonderhoudscrisis
- Menselijke milieuschade - Besmettelijke ziektes
- Verlies van natuurlijke hulpbronnen
Economische gevolgen Geopolitieke gevolgen
- Schuldencrisis - Geo-economische confrontatie
Technologische gevolgen
- Digitale ongelijkheid en machtsconcentratie
- Cyber aanvallen en data fraude
Huidige voorbeelden:
1. Plastic overal: microplastics in kleren komen terecht in wateren
2. Vervuiling van Balkan
3. Fast fashion
4. Avocado zorgt voor strijd tussen Mexicaanse kartels
5. Kinderarbeid voor chocolade
6. Vleesindustrie
Triple bottom line
1
,De 3 Ps staan niet los van elkaar en komen soms in conflict met elkaar. Men dient een evenwicht te
zoeken door systematisch bij beslissingen en acties de impact op verschillende domeinen voor ogen te
houden.
Continu verbeteringsproces:
1. MVO realiseert men niet in één dag
2. MVO is nooit voltooid
Tekst Elkington introduceert de TBL en geeft er ook kritiek op. Hij had het geïntroduceerd om tot een
systeemverandering te komen maar 25 jaar later is er nog steeds niets veranderd. Hij wou een
verandering in manier van zaken doen maar die is er niet gekomen.
Stakeholders kunnen ingedeeld worden in groepen. Onderstaande afbeelding geeft een mogelijke
indeling weer:
Kennen
Er moet rekening gehouden met de verwachtingen van de stakeholder maar een organisatie kan niet
voldoen aan alle stakeholders.
Stakeholder mapping:
1. Verschillende categorieën van stakeholders identificeren
2. Key stakeholders identificeren
Verschillende invalshoeken van MVO
Beschrijvend Beschrijven van acties en beleid van organisaties maar niet waardegeladen (geen
uitspraak over of het goed of slecht is)
Normatief Beschrijven wat organisaties zouden moeten doen en wel waardegeladen
Instrumenteel Welke acties dienen gemaakt te worden om doel te bereiken? (Causaliteit)
2 soorten CSR:
2
,CSR 1
Corporate Normatief: beschrijft wat organisaties zouden moeten doen, rekening houdend met
Social de ‘societal expectations’ (stakeholders)
Responsability
Ontwikkelen van normen en waarden van de organisatie
- Verbonden met de normen en waarden van managers en medewerkers
- Gemeenschappelijke normen en waarden
Model van Carrol
Organisaties hebben 4 verantwoordelijkheden
- Economisch: winstgevend zijn
- Juridisch: voldoen aan wettelijke verplichtingen
- Ethisch: zich ethisch gedragen
- Filantropie
Economische verantwoordelijkheid Ethische verantwoordelijkheid
- Conditio sine qua non voor Meer doen dan wettelijk voorgeschreven:
CSR - Wetgeving is vaak maar een minimum
- Niet onethisch om winst te - Wetgeving niet altijd up-to-date
maken - Wetgeving regelt niet alles
Juridische verantwoordelijkheid Filantropische verantwoordelijkheid
- Gehoorzamen aan de wetten Iets terugdoen voor de maatschappij:
- Wetgeving om bescherming - Giften: financiële steun aan projecten
en voordelen te brengen - Bij grote organisaties vaak via aparte stichtingen
- Discussiepunt: hoe groot BNP Paribas Fortis Foundation
moet/mag inmenging van de ING Philantropic Fund
overheid zijn? - Employee volunteering
Concurrentieel nadeel? Inschakelen van personeel om
vrijwiligerswerk te doen
Verschillende vormen: helpende hand (vb
schilderwerk) of skill based volunteering
(vb Engage4)
Conclusie:
Vier verantwoordelijkheden:
- Onderling gerelateerd
- In onderlinge concurrentie
- Evenwicht zoeken
3
, CSR 2
Corporate Social Instrumenteel: acties van organisaties om hun doelstellingen te behalen
Responsiveness ‘Manage the company’s relationship with various social groups’
Business case of CSR: leidt tot meer klanten, kostenbesparen,
betere relatie met klanten,..
Aandacht voor link sociale en financiële performantie: geen eenduidige
resultaten in empirisch onderzoek
Vraag: Zijn bedrijven die aan CSR doen meer winstgevend?
Vier strategiëen om met CSR om te gaan (geldt zowel voor CSR1 als CSR2)
1. Reactief: minder dan vereist, ontkennen van verantwoordelijkheid
2. Defensief: minimum doen, erkennen van verantwoordelijkheid maar er zicht toch tegen
verzetten
3. Accomodatief: doen wat vereist is, verantwoordelijkheid aanvaarden
4. Proactief: meer doen dan vereist, anticiperen
Evolutie van MVO: een aantal mijlpalen
MVO wordt gezien als een ‘container begrip’ omdat het veel
aanverwante begrippen omvat:
- Duurzaamheid/ sustainability
- Duurzame ontwikkeling/ sustainable development
- Corporate citizenship
- Corporate sustainability
- Corporate social performance
Sustainable “Sustainable development is development that meets the needs to the present
development without compromising the ability of future generations to meet their own needs”
Brundtland-rapport (1987) waarin er een eerste keer werd verwezen naar het
concept duurzame ontwikkeling
Aandachtpunten:
4
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
MVO Is de verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar besluiten en
activiteiten op de maatschappij en het milieu door transparant en ethisch gedrag.
Aandacht voor:
- Mensenrechten
- Consumentenbelangen
- Sociale, ethische en milieukwesties
Triple bottom line: profit, people and planet
Deze aspecten integreren in hun activiteiten en kernstrategie in nauwe samenwerking
met hun stakeholders om gedeelde waarden te creëren en mogelijke negatieve
effecten op te sporen, te voorkomen en te verminderen.
= Corporate Social Responsibility (CSR)
Waarom is het belangrijk?
1. Voor bedrijven: kostenbesparing, toegang tot kapitaal, klantenrelatie, duurzaamheid van de
operaties,..
2. Voor de EU economie: bedrijven duurzamer en innovatiever maken zodat ze bijdragen aan
een duurzamere economie.
3. Voor de samenleving: een meer samenhangende samenleving maken dat bijdraagt aan een
duurzaam economisch systeem.
1. Impact op maatschappij en milieu
Milieu gevolgen Sociale gevolgen
- Falen van klimaatactie - Erosie van de samenhang van de
- Extreme weersomstandigheden maatschappij vb polarisatie
- Verlies in biodiversiteit - Levensonderhoudscrisis
- Menselijke milieuschade - Besmettelijke ziektes
- Verlies van natuurlijke hulpbronnen
Economische gevolgen Geopolitieke gevolgen
- Schuldencrisis - Geo-economische confrontatie
Technologische gevolgen
- Digitale ongelijkheid en machtsconcentratie
- Cyber aanvallen en data fraude
Huidige voorbeelden:
1. Plastic overal: microplastics in kleren komen terecht in wateren
2. Vervuiling van Balkan
3. Fast fashion
4. Avocado zorgt voor strijd tussen Mexicaanse kartels
5. Kinderarbeid voor chocolade
6. Vleesindustrie
Triple bottom line
1
,De 3 Ps staan niet los van elkaar en komen soms in conflict met elkaar. Men dient een evenwicht te
zoeken door systematisch bij beslissingen en acties de impact op verschillende domeinen voor ogen te
houden.
Continu verbeteringsproces:
1. MVO realiseert men niet in één dag
2. MVO is nooit voltooid
Tekst Elkington introduceert de TBL en geeft er ook kritiek op. Hij had het geïntroduceerd om tot een
systeemverandering te komen maar 25 jaar later is er nog steeds niets veranderd. Hij wou een
verandering in manier van zaken doen maar die is er niet gekomen.
Stakeholders kunnen ingedeeld worden in groepen. Onderstaande afbeelding geeft een mogelijke
indeling weer:
Kennen
Er moet rekening gehouden met de verwachtingen van de stakeholder maar een organisatie kan niet
voldoen aan alle stakeholders.
Stakeholder mapping:
1. Verschillende categorieën van stakeholders identificeren
2. Key stakeholders identificeren
Verschillende invalshoeken van MVO
Beschrijvend Beschrijven van acties en beleid van organisaties maar niet waardegeladen (geen
uitspraak over of het goed of slecht is)
Normatief Beschrijven wat organisaties zouden moeten doen en wel waardegeladen
Instrumenteel Welke acties dienen gemaakt te worden om doel te bereiken? (Causaliteit)
2 soorten CSR:
2
,CSR 1
Corporate Normatief: beschrijft wat organisaties zouden moeten doen, rekening houdend met
Social de ‘societal expectations’ (stakeholders)
Responsability
Ontwikkelen van normen en waarden van de organisatie
- Verbonden met de normen en waarden van managers en medewerkers
- Gemeenschappelijke normen en waarden
Model van Carrol
Organisaties hebben 4 verantwoordelijkheden
- Economisch: winstgevend zijn
- Juridisch: voldoen aan wettelijke verplichtingen
- Ethisch: zich ethisch gedragen
- Filantropie
Economische verantwoordelijkheid Ethische verantwoordelijkheid
- Conditio sine qua non voor Meer doen dan wettelijk voorgeschreven:
CSR - Wetgeving is vaak maar een minimum
- Niet onethisch om winst te - Wetgeving niet altijd up-to-date
maken - Wetgeving regelt niet alles
Juridische verantwoordelijkheid Filantropische verantwoordelijkheid
- Gehoorzamen aan de wetten Iets terugdoen voor de maatschappij:
- Wetgeving om bescherming - Giften: financiële steun aan projecten
en voordelen te brengen - Bij grote organisaties vaak via aparte stichtingen
- Discussiepunt: hoe groot BNP Paribas Fortis Foundation
moet/mag inmenging van de ING Philantropic Fund
overheid zijn? - Employee volunteering
Concurrentieel nadeel? Inschakelen van personeel om
vrijwiligerswerk te doen
Verschillende vormen: helpende hand (vb
schilderwerk) of skill based volunteering
(vb Engage4)
Conclusie:
Vier verantwoordelijkheden:
- Onderling gerelateerd
- In onderlinge concurrentie
- Evenwicht zoeken
3
, CSR 2
Corporate Social Instrumenteel: acties van organisaties om hun doelstellingen te behalen
Responsiveness ‘Manage the company’s relationship with various social groups’
Business case of CSR: leidt tot meer klanten, kostenbesparen,
betere relatie met klanten,..
Aandacht voor link sociale en financiële performantie: geen eenduidige
resultaten in empirisch onderzoek
Vraag: Zijn bedrijven die aan CSR doen meer winstgevend?
Vier strategiëen om met CSR om te gaan (geldt zowel voor CSR1 als CSR2)
1. Reactief: minder dan vereist, ontkennen van verantwoordelijkheid
2. Defensief: minimum doen, erkennen van verantwoordelijkheid maar er zicht toch tegen
verzetten
3. Accomodatief: doen wat vereist is, verantwoordelijkheid aanvaarden
4. Proactief: meer doen dan vereist, anticiperen
Evolutie van MVO: een aantal mijlpalen
MVO wordt gezien als een ‘container begrip’ omdat het veel
aanverwante begrippen omvat:
- Duurzaamheid/ sustainability
- Duurzame ontwikkeling/ sustainable development
- Corporate citizenship
- Corporate sustainability
- Corporate social performance
Sustainable “Sustainable development is development that meets the needs to the present
development without compromising the ability of future generations to meet their own needs”
Brundtland-rapport (1987) waarin er een eerste keer werd verwezen naar het
concept duurzame ontwikkeling
Aandachtpunten:
4
