Historische schets: Ontwikkeling van de
differentiële psychologie
Eind 19e eeuw: Begin moderne psychodiagnostiek
impulsen uit de psychiatrie, biologie en psychologische wetenschap
Kan niet los gezien worden van differentiële psychologie
Vanuit de psychiatrie
BINET
Als stichter van de differentiële psychologie
Eerste formele en wetenschappelijke test
Binet-Simontest
PINEL
Gaf aanzet tot milder regime tegenover psychiatrisch zieke mensen
Bevrijdde de te kijk gezette gekken van hun ketenen
stapte af van de wrede behandeltechnieken
Mensen waren niet misdadig maar ziek
ESQUIROL
Uitdrukkelijk onderscheid tussen krankzinnigheid en zwakzinnigheid
Krankzinnigheid: primaire emotionele stoornis die kan gepaard gaan met
Intellectuele deterioratie
Zwakzinnigheid: gebrek aan intellectuele vaardigheden ( = deficiëntie)
Vanaf de eerste kinderjaren
Onherstelbaar en onbehandelbaar
Op basis van taaluitingen 3 graden van deficiëntie
Idiotie : in staat tot schreeuwen, geen spraak
Imbecilitas : enkele lettergrepen
Debilitas : korte zinnen
1
,Groeiend geloof in behandelbaarheid van krankzinnigheid
Morele behandeling als nieuwe therapie: De omgeving met geordende dagindeling en
Gemeenschapsgeest
Relatie arts-patiënt
Verrichten van arbeid
psychotherapeutische vooruitgang
Begin van empirische observatie en rationele verklaring
Het asylum of afzondering als nieuwe behandeling
GUISLAIN
Bevrijdde de geesteszieken + introduceerden de morele behandeling in Vlaanderen
ijverden voor nieuwe wetgeving
Oprichting moderne instelling
SEGUIN
Opvoeding van zwakzinnigen
Geloofde wel in de veranderbaarheid van zwakzinnigheid
Mentale retardatie: degeneratie van zenuwstelsel dat men door stimulatie en training
kan verbeteren
Beheersing van de motoriek en intensieve oefeningen van en training in de
zintuiglijke discriminatie
KRAEPELIN
Classificatiesysteem voor mentale stoornissen in ‘Compendium der Psychiatrie’
Vertrok vanuit psychische aandoeningen die al gedefinieerd waren
Probeerde synthese te maken door de ziektebeelden op basis van
gemeenschappelijke patronen van symptomen te groeperen
Bepaalde ziektebeelden waren genetisch
Specifieke patronen in verloop en afloop van de ziekte ook bij andere
ziektebeelden voorkomen, ook bij andere leden van de familie
1 van zijn uitgangspunten was dat psychische aandoeningen veroorzaakt worden door
biologische en genetische factoren
2
,Op basis van langdurig onderzoek en gebruik van zijn criteria voor verloop, afloop en
prognose ontwikkelde hij dementia praecox als 1ste aanzet tot beschrijving van
schizofrenie
Psychose ingedeeld: Manische depressie
Dementia praecox
RIEGER
Intelligentietest
JUNG en FREUD
vrije associatiemethode
RORSCHACH
Inktvlekken bij de diagnose van schizofrenie
Ppn dienden inktvlekken te associëren om op deze manier projecties te maken
Doel: diepste innerlijke behoeften, fantasieën en conflicten van de patiënt bewust te
maken
Jarenlange ontwikkeling van 10 juiste inktvlekken + analyseerde de reacties hierop van
eigen vrienden en ≠ patiëntengroepen
Vanuit de experimentele psychologie
Tot 1850: psychologie hanteerde geen experimenteel-wetenschappelijke methode en
was een onderdeel van de filosofie
Psychologen oriënteren zich naar de fysiologische en biologische wetenschap
Wetenschappelijke methode
Zoeken algemene wetmatigheden in menselijke waarneming
Experimentele tendens had dubbele werking op ontwikkeling van differentiële
psychologie
Stimulerend: exacte beschrijving, controle variabelen, nauwkeurigheid van
meting
remmende: individuele verschillen werden gezien als een storende factor
(fout inherent aan het experiment)
3
, WUNDT
Introduceerde de experimentele psychologie
Stichten van experimenteel laboratorium: start van het systematische
experimentele onderzoek op
grootscheepse wijze
Gedrag is een psychofysiologisch proces
Fysiologische processen: sensorische gewaarwordingen meten
Psychologische processen: experimentele introspectie
Remming op ontwikkeling van de testpsychologie
Doel experiment is generaliseerbaarheid, wetmatigheden en samenhang
ontdekken
Afwijkingen en verschillen tot een minimum herleiden, werden gezien als
experimenteerfouten
Onderzoek beperkt tot het meten van primaire sensorische en motorische
functies
CATTELL
Intelligentieonderzoek: Studie over interindividuele verschillen in reactietijd
Geen onderscheid mogelijk tussen fysiologische en mentale processen
Goed zintuigelijk vermogen = goed mentaal vermogen
Eenvoudige reacties zijn preciezer meetbaar dan complexe
Fundament voor verdere uitbouw vd differentiële psychologie
Fundament voor ontwikkeling vd psychodiagnostiek en ontstaan vd test
Psychofysiologische laboratoria opgericht
testbatterij voor schoolkinderen samengesteld
Nadruk op standaardisatie van testprocedures
Ook pogingen tot doelmatigheid of validiteit
Later was er twijfel over de validiteit van zijn testen
WISSLER
Berekende correlaties tussen studieresultaten en de psychologische en fysiologische
tests
Aan de hand van eenvoudige vaardigheden geen complexe vaardigheden bepaald
of vastgesteld kunnen worden
4
differentiële psychologie
Eind 19e eeuw: Begin moderne psychodiagnostiek
impulsen uit de psychiatrie, biologie en psychologische wetenschap
Kan niet los gezien worden van differentiële psychologie
Vanuit de psychiatrie
BINET
Als stichter van de differentiële psychologie
Eerste formele en wetenschappelijke test
Binet-Simontest
PINEL
Gaf aanzet tot milder regime tegenover psychiatrisch zieke mensen
Bevrijdde de te kijk gezette gekken van hun ketenen
stapte af van de wrede behandeltechnieken
Mensen waren niet misdadig maar ziek
ESQUIROL
Uitdrukkelijk onderscheid tussen krankzinnigheid en zwakzinnigheid
Krankzinnigheid: primaire emotionele stoornis die kan gepaard gaan met
Intellectuele deterioratie
Zwakzinnigheid: gebrek aan intellectuele vaardigheden ( = deficiëntie)
Vanaf de eerste kinderjaren
Onherstelbaar en onbehandelbaar
Op basis van taaluitingen 3 graden van deficiëntie
Idiotie : in staat tot schreeuwen, geen spraak
Imbecilitas : enkele lettergrepen
Debilitas : korte zinnen
1
,Groeiend geloof in behandelbaarheid van krankzinnigheid
Morele behandeling als nieuwe therapie: De omgeving met geordende dagindeling en
Gemeenschapsgeest
Relatie arts-patiënt
Verrichten van arbeid
psychotherapeutische vooruitgang
Begin van empirische observatie en rationele verklaring
Het asylum of afzondering als nieuwe behandeling
GUISLAIN
Bevrijdde de geesteszieken + introduceerden de morele behandeling in Vlaanderen
ijverden voor nieuwe wetgeving
Oprichting moderne instelling
SEGUIN
Opvoeding van zwakzinnigen
Geloofde wel in de veranderbaarheid van zwakzinnigheid
Mentale retardatie: degeneratie van zenuwstelsel dat men door stimulatie en training
kan verbeteren
Beheersing van de motoriek en intensieve oefeningen van en training in de
zintuiglijke discriminatie
KRAEPELIN
Classificatiesysteem voor mentale stoornissen in ‘Compendium der Psychiatrie’
Vertrok vanuit psychische aandoeningen die al gedefinieerd waren
Probeerde synthese te maken door de ziektebeelden op basis van
gemeenschappelijke patronen van symptomen te groeperen
Bepaalde ziektebeelden waren genetisch
Specifieke patronen in verloop en afloop van de ziekte ook bij andere
ziektebeelden voorkomen, ook bij andere leden van de familie
1 van zijn uitgangspunten was dat psychische aandoeningen veroorzaakt worden door
biologische en genetische factoren
2
,Op basis van langdurig onderzoek en gebruik van zijn criteria voor verloop, afloop en
prognose ontwikkelde hij dementia praecox als 1ste aanzet tot beschrijving van
schizofrenie
Psychose ingedeeld: Manische depressie
Dementia praecox
RIEGER
Intelligentietest
JUNG en FREUD
vrije associatiemethode
RORSCHACH
Inktvlekken bij de diagnose van schizofrenie
Ppn dienden inktvlekken te associëren om op deze manier projecties te maken
Doel: diepste innerlijke behoeften, fantasieën en conflicten van de patiënt bewust te
maken
Jarenlange ontwikkeling van 10 juiste inktvlekken + analyseerde de reacties hierop van
eigen vrienden en ≠ patiëntengroepen
Vanuit de experimentele psychologie
Tot 1850: psychologie hanteerde geen experimenteel-wetenschappelijke methode en
was een onderdeel van de filosofie
Psychologen oriënteren zich naar de fysiologische en biologische wetenschap
Wetenschappelijke methode
Zoeken algemene wetmatigheden in menselijke waarneming
Experimentele tendens had dubbele werking op ontwikkeling van differentiële
psychologie
Stimulerend: exacte beschrijving, controle variabelen, nauwkeurigheid van
meting
remmende: individuele verschillen werden gezien als een storende factor
(fout inherent aan het experiment)
3
, WUNDT
Introduceerde de experimentele psychologie
Stichten van experimenteel laboratorium: start van het systematische
experimentele onderzoek op
grootscheepse wijze
Gedrag is een psychofysiologisch proces
Fysiologische processen: sensorische gewaarwordingen meten
Psychologische processen: experimentele introspectie
Remming op ontwikkeling van de testpsychologie
Doel experiment is generaliseerbaarheid, wetmatigheden en samenhang
ontdekken
Afwijkingen en verschillen tot een minimum herleiden, werden gezien als
experimenteerfouten
Onderzoek beperkt tot het meten van primaire sensorische en motorische
functies
CATTELL
Intelligentieonderzoek: Studie over interindividuele verschillen in reactietijd
Geen onderscheid mogelijk tussen fysiologische en mentale processen
Goed zintuigelijk vermogen = goed mentaal vermogen
Eenvoudige reacties zijn preciezer meetbaar dan complexe
Fundament voor verdere uitbouw vd differentiële psychologie
Fundament voor ontwikkeling vd psychodiagnostiek en ontstaan vd test
Psychofysiologische laboratoria opgericht
testbatterij voor schoolkinderen samengesteld
Nadruk op standaardisatie van testprocedures
Ook pogingen tot doelmatigheid of validiteit
Later was er twijfel over de validiteit van zijn testen
WISSLER
Berekende correlaties tussen studieresultaten en de psychologische en fysiologische
tests
Aan de hand van eenvoudige vaardigheden geen complexe vaardigheden bepaald
of vastgesteld kunnen worden
4
