Samenvatting module 8: de actieve oudere (MOHO en de 24 uur van de oudere)

MOHO en de 24 uur van de oudere
Inhoudstabel
 Wat betekend tijd
 MOHO: inhoudsmodel
o Betekenis vanuit psychologische perspectief
o Oefening
 MOHO: procesmodel
o Casus



Inleiding
 Hoe kunnen we de oudere als handelende mens begrijpen, wie zijn de mensen?
 Hoe kunnen we de tijdsbesteding van de oudere begrijpen ? Menselijk handelen is ‘wat
doen we met de tijd ?’
 Wat betekent vrije tijd
 Kapstokken en tools meegegeven
 Waarom het MOHO ?
o Belang van een model
o Theorie is de beste ondersteuning van de praktijk
o Inhoudsmodel: analyse van het handelen
o Procesmodel: proces (klinisch redeneren, denkpisten, …)
o Assessmentinstrumenten, waaronder OCAIRS



Wat betekend tijd
 Objectieve tijd: zeer democratisch gegeven.
o De tijd dat iets duurt (minuten, seconden, uren dagen)
 Subjectieve tijd: hoe beleeft ik tijd?
o Afhankelijk van mens tot mens en afhankelijk van de leeftijd
 Wat is vrije tijd ? Wat is productieve tijd ? Wat is (zelf)zorg tijd…
 Wat als 24 uur per dag vrije tijd is ?
 Tijdsbesef
als mensen ouder worden, wordt dit soms moeilijk
 Tijdsoriëntatie

,Hoe besteden ouderen hun tijd?
 Herinner “De 24 uur van ergo
 De Roos van TOR: tempus omnia relevat
 De tijd die mensen besteden, ligt heel erg
dicht bij de eigen identiteit.
 Het idee van wie ben ik en wat doe ik, ligt
eigenlijk heel dicht bij elkaar.
 Hoe beleeft de senior tijd?
o Subject
o Belang voor klinisch redeneren.

Psychologie van de tijd

Tijdsbeleven
 Tijdsbeleven is een sleutelvariabele voor het begrijpen van veel gedrag
o Gedrag dat we stellen heeft een bepaalde tijdscomponent
 Indeling in het verleden, heden en toekomst
 Met ouder worden zijn we ons vaker bewuster van die tijd
 Verschillende « soorten » tijd:
o Psychologische tijd: omgaan met veranderingen die zich voordoen in ons
bewustzijn
 Hierdoor krijgt het leven betekenis
 Intentionaliteit (doelgerichtheid)
 Verondersteld een toekomst
 Besef van eigen identiteit (wie ben ik, waar sta ik voor, hoe zien anderen
mij, waar sta ik voor in het leven …)
 Verleden een grotere rol spelen dan bij jongeren
 Taal als ordenend principe: verhalen
o Objectieve tijd: chronologische leeftijd; impliciete en expliciete leeftijdsnormen
 Hoeveel jaren ben ik sinds mijn geboorten (chronologisch)
 Pensioenleeftijd (expliciet)
 Wat past nog wel als je een bepaalde leeftijd hebt en wet niet (impliciet)
o Biologische tijd (ritme van biologische processen)
 Seizoenen
o Sociale tijd (kaders die onze maatschappij ordenen)
 Schooljaar, academiejaar
 Boekhoudkundig jaar

, Tijdsoriëntatie
= zich kunnen situeren in de objectieve tijd en ook in de sociale tijd (weten welke dag het is en in
welk jaar we zijn).

 Belangrijk voor persoonlijk functioneren
 Belangrijk voor de sociale integratie
 Vereist gezond intellectueel functioneren
 Moet ondersteund worden door externe informatie

Tijdsperceptie en tijdsestimatie
 Tijdsperceptie
o = besef en de waarneming van de opeenvolging en duur van gebeurtenissen
o = ervaring van tijdsverloop
 Tijdsestimatie
o = beoordelen van de tijdsduur
o Goed kunnen inschatten hoelang een bepaalde gebeurtenis duurt
 Ouderen hebben sterk besef van tijdsverloop
 Ervaring van traag tijdsverloop gaat gepaard met lager welbevinden
 Paradox: « Als je jong bent lijken de dagen kort en de jaren lang. Als je oud bent, lijken de
dagen lang en de jaren kort. »

Tijdshorizon of tijdsperspectie
 = De tijdsperioden (en hun onderlinge relatie) waarop iemand in gedachten en
handelingen betrokken is
o Combinatie verleden, heden en toekomst
o Onderlinge relatie is het tijdperspectief
 Herinneringen, plannen die voor het individu betekenisvol zijn
 Zeer grote impact op gedrag en beleving