Samenvatting Werkveldverkenning Ecologie

Ecologie 2022-2023




Deel 1: inleiding, biotische en abiotische factoren
Inleiding

ECOLOGIE = de wetenschap die de relatie van organismen met zijn omgeving bestudeert
ECOSYSTEEM = het totaal van biotische en abiotische factoren in een deel van de biosfeer
LEVENSGEMEENSCHAP = alle organismen die in een bepaald ecosysteem/biotoop verblijven, vormen
een levensgemeenschap
BIOTOOP = dit deel van een ecosysteem waarin de levensvoorwaarden redelijk gelijkbaarig zijn
 Maw: een gebied met een uniform landschapstype waarin bepaalde organismen kunnen gedijen
 Voorbeeld: naaldbos, loofbos, de heide, stilstaand water,…
POPULATIE = individuen van eenzelfde soort
HABITAT = leefgebied van een individu in een ecoosysteem
 Vb: in een bos zijn er verschillende habitats:
o Bladeren van bomen
o Bladstrooisellaag
o Boomschors,…

NICHE = de funcie die een individu bekleedt in een ecosysteem
 Plaats of activiteit waarvoor een organisme het best is aangepast
 Het is het geheel aan fysiologische en biologische variabelen die het organismen ‘zijn welzijn’
beïnvloeden
Voorbeelden:
 Niche-habitat: mezen en eekhoorns hebben hetzelfde habitat maar een andere niche
o Door voedsel: eekhoorn nootjes en mezen larven
 Niche-gedrag:
o Vleermuis: jaagt ’s nachts (sonar detectiesysteem)
o Vogel: jaagt overdag (visueel)

Biodiversiteit:
 Is zeer groot op aarde
 Omdat alle niches ingenomen worden
 Hierdoor kunnen soorten ‘relatief’ dicht bij elkaar leven (= co-existentie)


Abiotische en biotische factoren

Abiotische factoren:
 Zijn afhankelijk van de plaats op aarde
 Variëren in tijd
 Vb: temperatuur, bodem, zoutgehalte, hoeveelheid zuurstof,…
Microklimaat:
 Meeste organismen leven in een microklimaat dat niet helemaal overeenkomt met het
algemene klimaatsprofiel van de grotere regio
 Landschappelijke elementen bepalen dit microklimaat

, Ecologie 2022-2023




Tolerantiegebied:
 Elk organisme heeft voor elke milieufactor een bepaalde tolerantie
 Dit gebied is begrens door een minium en maximum
 Elk organisme dat zich tond het optimum bevindt, is goed aangepast aan het gebied
Elke abiotische factor varieert in de omgeving en kan als limiterende factor fungeren. Hierdoor wordt
bepaald welk organisme in die omgeving voorkomt
Relaties tussen organismen:
 Intraspecifieke: tussen organismen van dezelfde soort
 Interspecifieke: tussen organismen v/e andere soort
Belangrijkste types van interacties:
 Intra- en interspecifieke
o Reproductie
o Broedzorg: interspecifiek
o competitie
 Intraspecifieke
o Sociaal gedrag
 Interspecifieke
o Symbiose (=mutualisme en commensalisme)
o Parasitisme
- Parasitoïdisme: lijkt op parasitisme met het grote verschil dat de gastheer sterft als
gevolg van de parasitoïde
o Predatie  prooi-predator interacties
- Prooi: manieren om aan predator te ontsnappen
- Predator: aanpassing om prooi te grijpen
SYMBIOSE = langdurig samenleven van individuen van verschillende soorten


Gastheer Gast
Mutualisme voordeel Voordeel
Commensalisme - voordeel
Parasitisme nadeel voordeel


Commensalisme voorbeelden:
 Orchidee
 Clownvis in zeeanemoon:
o Clownvis:
- Schuilplek tussen zeeanemoon
- Heeft slijmlaag tegen netelcellen
o Zeeanemoon:
- Geen voordeel, geen nadeel

Wisselwerking prooi en predator:
 Camouflage
 Verschuilen
 Toxiciteit