H4 Evolutie
H4.1 ontwikkeling van het leven
Geschiedenis van het leven op aarde
Geologische tijdschaal binas 94 A
Ontstaan van organische stoffen
• Organische stoffen = afkomstig van levende organismen
Bevat altijd C (koolstof) en H (waterstof) atomen (koolwaterstoffen)
- Vb: C6H12O6 (glucose), CH4 (methaan), C2H5OH (ethanol),
Anorganische stoffen = vanuit de levenloze natuur en in organismen
Bevat nooit C en H atomen in één molecuul
Vb: CO (koolstofmonoxide), CO2 (koolstofdioxide), H2O (water), NaCl (keukenzout), O2 (zuurstof)
Ontstaan van levende cellen
Prokaryoten = organismen zonder celkern (bacteriën en archaea)
Cyanobacteriën = de eerste fotosynthetischerende bacteriën bacteriën die glucose en
zuurstof konden produceren
Autotroof = zelfvoedend eigen voeding maken
– In staat om organische stoffen te maken uit alleen anorganische stoffen
– Organismen met chlorofyl (chloroplasten)
Bijv. planten en cyanobacteriën (fotosynthese)
Heterotroof = anders voedend ander organisme/organische verbindingen moeten opeten
– Niet in staat om organische stoffen te maken uit alleen anorganische stoffen
als grondstoffen
Aerobe = organisme die zuurstof (O2) nodig heeft
Anaerobe = organisme dat zonder zuurstof (O2) kan
Ontstaan van eukaryoten
Eukaryoten = cellen met een celkern (mensen, dieren, planten, schimmels)
Endosymbiosetheorie binas 94 C
Aerobe heterotrofe prokaryoot (aerobe bacterie) wordt opgenomen door een eukaryoot
Aerobe bacterie ontwikkelt zich tot een mitochondrium
, Fototrofe prokaryoot (cyanobacterie) wordt opgenomen door een eukaryoot
cyanobacterie ontwikkelt zich tot een chloroplast (bladgroenkorrel)
Indeling in domeinen
3 domeinen: binas 92 A
1. Eukaryoten
2. Archaea
3. Bacteriën
Taxonomie
Naamgeving van organismen (wetenschappelijke notatie)
Geslachtsnaam + soortnaam + naamgever
Vb: Homo sapiens L = mens
Homo = geslacht
Sapiens = soort
L. = voorletter naamgever
Als geslachtnaam hetzelfde is zijn de soorten redelijk nauw aan elkaar verwant zijn
Soorten indelingen: voorbeeld hond
- Domein
o Eukaryoten: organismen met celkern dieren, schimmels en planten
o Bacteriën: organismen zonder celkern (prokaryoot)
o Archaea: oerbacterie zonder celkern (prokaryoot)
- Rijk
o Door cel zien of het dieren, planten, schimmels of bacteriën zijn
- Stam
o Bijv. gewervelden etc.
- Klasse
o Bijv. zoogdieren etc.
- Orde
o Roofdieren, slurfdieren, knaagdieren etc.
- Familie
o Beren, hondachtigen, katachtigen etc.
- Geslacht
o Hyenahonden, manenwolven, vossen, hondachtigen
- Soort
o Wolf, coyote, Ethiopische wolf
- Ras/ondersoort
o Canis lupus familiares
H4.4 de evolutietheorie
Ontstaantheorie: evolutie
Evolutietheorie = de verklaring van hoe de erfelijke eigenschappen van populaties kunnen
veranderen waardoor uiteindelijk zelfs nieuwe soorten kunnen ontstaan
H4.1 ontwikkeling van het leven
Geschiedenis van het leven op aarde
Geologische tijdschaal binas 94 A
Ontstaan van organische stoffen
• Organische stoffen = afkomstig van levende organismen
Bevat altijd C (koolstof) en H (waterstof) atomen (koolwaterstoffen)
- Vb: C6H12O6 (glucose), CH4 (methaan), C2H5OH (ethanol),
Anorganische stoffen = vanuit de levenloze natuur en in organismen
Bevat nooit C en H atomen in één molecuul
Vb: CO (koolstofmonoxide), CO2 (koolstofdioxide), H2O (water), NaCl (keukenzout), O2 (zuurstof)
Ontstaan van levende cellen
Prokaryoten = organismen zonder celkern (bacteriën en archaea)
Cyanobacteriën = de eerste fotosynthetischerende bacteriën bacteriën die glucose en
zuurstof konden produceren
Autotroof = zelfvoedend eigen voeding maken
– In staat om organische stoffen te maken uit alleen anorganische stoffen
– Organismen met chlorofyl (chloroplasten)
Bijv. planten en cyanobacteriën (fotosynthese)
Heterotroof = anders voedend ander organisme/organische verbindingen moeten opeten
– Niet in staat om organische stoffen te maken uit alleen anorganische stoffen
als grondstoffen
Aerobe = organisme die zuurstof (O2) nodig heeft
Anaerobe = organisme dat zonder zuurstof (O2) kan
Ontstaan van eukaryoten
Eukaryoten = cellen met een celkern (mensen, dieren, planten, schimmels)
Endosymbiosetheorie binas 94 C
Aerobe heterotrofe prokaryoot (aerobe bacterie) wordt opgenomen door een eukaryoot
Aerobe bacterie ontwikkelt zich tot een mitochondrium
, Fototrofe prokaryoot (cyanobacterie) wordt opgenomen door een eukaryoot
cyanobacterie ontwikkelt zich tot een chloroplast (bladgroenkorrel)
Indeling in domeinen
3 domeinen: binas 92 A
1. Eukaryoten
2. Archaea
3. Bacteriën
Taxonomie
Naamgeving van organismen (wetenschappelijke notatie)
Geslachtsnaam + soortnaam + naamgever
Vb: Homo sapiens L = mens
Homo = geslacht
Sapiens = soort
L. = voorletter naamgever
Als geslachtnaam hetzelfde is zijn de soorten redelijk nauw aan elkaar verwant zijn
Soorten indelingen: voorbeeld hond
- Domein
o Eukaryoten: organismen met celkern dieren, schimmels en planten
o Bacteriën: organismen zonder celkern (prokaryoot)
o Archaea: oerbacterie zonder celkern (prokaryoot)
- Rijk
o Door cel zien of het dieren, planten, schimmels of bacteriën zijn
- Stam
o Bijv. gewervelden etc.
- Klasse
o Bijv. zoogdieren etc.
- Orde
o Roofdieren, slurfdieren, knaagdieren etc.
- Familie
o Beren, hondachtigen, katachtigen etc.
- Geslacht
o Hyenahonden, manenwolven, vossen, hondachtigen
- Soort
o Wolf, coyote, Ethiopische wolf
- Ras/ondersoort
o Canis lupus familiares
H4.4 de evolutietheorie
Ontstaantheorie: evolutie
Evolutietheorie = de verklaring van hoe de erfelijke eigenschappen van populaties kunnen
veranderen waardoor uiteindelijk zelfs nieuwe soorten kunnen ontstaan
