Vroegmoderne geschiedenis
Hoorcolleges 1.1 t/m 2.2
Semester 2, blok 1
Week 1.1 1 februari 2016
Een nieuwe tijd?
Hoofdstuk 1 en 2
Wat is ‘nieuw’ aan de Vroegmoderne tijd?
Een periode tussen 1450-1800, wat is er nieuw aan deze tijd en wat doet het er eigenlijk toe
(relevantie)?
Er vond een culturele revolutie plaats rond 1500. Er was een fascinatie voor de klassieken en dit leidde
tot nieuwe ontwikkelingen: de boekdrukkunst. Deze culturele vernieuwingsbeweging noemen wij De
Renaissance. Deze periode wilde breken met de middeleeuwse gebruiken en gewoontes. Daarnaast
waren er veel contacten met de Nieuwe Wereld. Dit begon in 1492 met Columbus’ aankomst in
Amerika. Daarnaast is er een derde grote maatschappelijke verandering: reformatie (kerkhervorming).
De wereld rond 1500 was nieuw, omdat Europa onderdeel werd van de rest van de wereld; handel,
ontdekkingsreizen.
Drie veranderingen:
- Renaissance
- Globalisering
- Reformatie: leidt niet alleen tot hevige conflicten, maar zorgt ook voor een andere omgang
met religie, diversiteit en tolerantie.
Zorgen ervoor dat er rond 1500 sprake is van een nieuwe periode; een nieuwe tijd. Deze drie
veranderingen zijn niet alleen belangrijk voor ons omdat ze het nieuwe tijdperk markeren, maar ze
hebben ook alle drie ingrijpende gevolgen gehad en die zijn tot op de dag van vandaag voelbaar.
De herontdekking van de klassieken zorgt voor een andere omgang met kennis en onderwijs. De
renaissance is een opmaat voor de wetenschappelijke revolutie en de idealen voor onze moderne
samenleving. Ook de globaliserende economie heeft consequenties gehad voor de bevolking; niet
alleen in Europa.
Desiderius Erasmus (1466-1536): hij stelt vast dat de wereld tot bezinning komt in deze periode.
Hieruit blijkt dat ook tijdgenoten bewust waren van deze veranderingen. Het is niet alleen achteraf
door historici vastgesteld na de tijd. Deze tijdgenoten zetten zich af tegen de ‘muffige’ gebruiken van
de middeleeuwen.
Hoe was de nieuwe tijd?
Critici:
- Renaissance? Er waren ook tijdens de middeleeuwen al ‘renaissances’ geweest. Belangstelling
voor klassieke oudheid was nooit helemaal weggeweest.
- Globalisering? Ook in de middeleeuwen al contacten met Aziatische, Afrikaans en zelfs
Amerikaanse werelddelen (kruistochten naar het Midden-Oosten of de reizen van Marco Polo
naar China of de vestiging van Vikingen op de kusten van Noord-Amerika). Het woord
‘ontdekking’ is nogal misleidend en suggestief; dit is nogal Europees geredeneerd.
- Reformatie? Middeleeuwen kenden ook religieuze diversiteit (joden, moslims) en
verdeeldheid onder christenen (ook voor de tijd was het geen uniforme samenleving). Ook in
de middeleeuwen was er al een strijd: orthodox – katholiek (Byzantium en Rome).
Het betekent niet dat we deze drie veranderingen moeten negeren.
De Renaissance
Dit verwijst naar een hernieuwde belangstelling voor de cultuur van de klassieke oudheid. Deze
belangstelling voor de wereld van de Grieken en Romeinen werd voor het eerst zichtbaar rond 1350-
Hoorcolleges 1.1 t/m 2.2
Semester 2, blok 1
Week 1.1 1 februari 2016
Een nieuwe tijd?
Hoofdstuk 1 en 2
Wat is ‘nieuw’ aan de Vroegmoderne tijd?
Een periode tussen 1450-1800, wat is er nieuw aan deze tijd en wat doet het er eigenlijk toe
(relevantie)?
Er vond een culturele revolutie plaats rond 1500. Er was een fascinatie voor de klassieken en dit leidde
tot nieuwe ontwikkelingen: de boekdrukkunst. Deze culturele vernieuwingsbeweging noemen wij De
Renaissance. Deze periode wilde breken met de middeleeuwse gebruiken en gewoontes. Daarnaast
waren er veel contacten met de Nieuwe Wereld. Dit begon in 1492 met Columbus’ aankomst in
Amerika. Daarnaast is er een derde grote maatschappelijke verandering: reformatie (kerkhervorming).
De wereld rond 1500 was nieuw, omdat Europa onderdeel werd van de rest van de wereld; handel,
ontdekkingsreizen.
Drie veranderingen:
- Renaissance
- Globalisering
- Reformatie: leidt niet alleen tot hevige conflicten, maar zorgt ook voor een andere omgang
met religie, diversiteit en tolerantie.
Zorgen ervoor dat er rond 1500 sprake is van een nieuwe periode; een nieuwe tijd. Deze drie
veranderingen zijn niet alleen belangrijk voor ons omdat ze het nieuwe tijdperk markeren, maar ze
hebben ook alle drie ingrijpende gevolgen gehad en die zijn tot op de dag van vandaag voelbaar.
De herontdekking van de klassieken zorgt voor een andere omgang met kennis en onderwijs. De
renaissance is een opmaat voor de wetenschappelijke revolutie en de idealen voor onze moderne
samenleving. Ook de globaliserende economie heeft consequenties gehad voor de bevolking; niet
alleen in Europa.
Desiderius Erasmus (1466-1536): hij stelt vast dat de wereld tot bezinning komt in deze periode.
Hieruit blijkt dat ook tijdgenoten bewust waren van deze veranderingen. Het is niet alleen achteraf
door historici vastgesteld na de tijd. Deze tijdgenoten zetten zich af tegen de ‘muffige’ gebruiken van
de middeleeuwen.
Hoe was de nieuwe tijd?
Critici:
- Renaissance? Er waren ook tijdens de middeleeuwen al ‘renaissances’ geweest. Belangstelling
voor klassieke oudheid was nooit helemaal weggeweest.
- Globalisering? Ook in de middeleeuwen al contacten met Aziatische, Afrikaans en zelfs
Amerikaanse werelddelen (kruistochten naar het Midden-Oosten of de reizen van Marco Polo
naar China of de vestiging van Vikingen op de kusten van Noord-Amerika). Het woord
‘ontdekking’ is nogal misleidend en suggestief; dit is nogal Europees geredeneerd.
- Reformatie? Middeleeuwen kenden ook religieuze diversiteit (joden, moslims) en
verdeeldheid onder christenen (ook voor de tijd was het geen uniforme samenleving). Ook in
de middeleeuwen was er al een strijd: orthodox – katholiek (Byzantium en Rome).
Het betekent niet dat we deze drie veranderingen moeten negeren.
De Renaissance
Dit verwijst naar een hernieuwde belangstelling voor de cultuur van de klassieke oudheid. Deze
belangstelling voor de wereld van de Grieken en Romeinen werd voor het eerst zichtbaar rond 1350-
