Samenvatting KRITISCH-EMANCIPATORISCH PARADIGMA (MENS ALS GERECHTIGHEID)

VERDIEPING IN DE THEORETISCHE ORTHO
LES 3 : KRITISCH-EMANCIPATORISCH PARADIGMA (MENS ALS GERECHTIGHEID)

1. SITUERING & MENSVISIE


1.1. SITUERING

- Tijdsgeest 1970-1980
 Opflakkering in jaren 60-70-80
 Periode flower-power
 Herwonnen vrijheid stond voorop, mensen komen op voor hun eigen belangen
 Er is een heel sterk bewustzijn in onze samenleving rond het belang van rechten en het
opkomen van rechten
 Er kwamen protestbewegingen op gang

- Maatschappij-kritische bewegingen
 Mensen die kritisch beginnen denken over de samenleving  protesten
 Tegen bepaalde gangbare zaken in de maatschappij
 Bv. wonen als een recht: iedereen heeft het recht om een woonst te hebben
 Bv. protest tegen de oorlog in Vietnam, “vrijheid voor Vietnam”
 Bv. zeggenschap over het eigen lichaam, recht op abortus, “baas in eigen lichaam”
 Studentenprotestbewegingen
 Vakbonden zijn opgericht, om op te komen voor de belangen van mensen/werknemers
 Zorgen voor sociale rechtvaardigheid

- Zorgkritische beweging, ontstaan in de zorg (kritische beweging tegenover hoe zorg werd
georganiseerd)
 Mensen die in de zorg werden ondergebracht: ver van de maatschappij, aan de rand van een
centrum, ze werden uit de maatschappij gehaald en ondergebracht in instituten waar
professionele mensen het voor het zeggen hadden. Cliënten ondergaan de behandeling,
zonder hier zelf inspraak op te hebben. Ze hadden vragen bij de praktijk en wilden dat dit
anders zou worden ingedeeld
 Deficitbenadering
o Je kijkt naar mensen vanuit een probleembenadering, vanuit een focus met alles wat
niet goed gaat
o Je gaat kijken waar de tekorten zitten, dat we moeten gaan wegwerken?
o We kijken enkel naar dit, maar niet naar mogelijkheden van de mensen
 Verschillen zijn deviant en pathologisch, dus streven naar normalisatie
 Proces van ‘othering’ : constructie van de ander als apart & gedisconnecteerd
 Machtsprocessen: dominante meerderheid vs. minderheidsgroepen
 Dit alles leidde tot marginalisatie, onderdrukking, discriminatie, uitbuiting..
 Grootschalige residentiële instituten
 Het leven van mensen werd volledig overgenomen en geregisseerd door anderen
 Te grote afstand tussen cliënt en professioneel, strikte hiërarchie
 Te grote discrepantie/verschil tussen binnen- en buitenwereld
 Individualiteit en uniciteit van mensen werd genegeerd en ook een stukje onderdrukt




GEVOLGEN HIERVAN:

, - Opkomst voor erkenning mensen zonder papieren
 Niemand is illegaal, maar mensen door een systeem in illegaliteit brengen
 Dit komt omdat wij hen niet erkennen
 Kritische beweging tegenover hoe de maatschappij omgaat met illegale vluchtelingen

- Opkomst voor erkenning gebarentaal door dovengemeenschap
 Mensen hebben heel sterk het gevoel dat ze niet mogen zijn wie ze zijn
 Mensen worden begeleid naar de norm
 We hebben een groot communicatief netwerk uitgerekend zoals gebarentaal, liplezen… maar
deze mensen hebben niet de indruk dat hun taal wordt geapprecieerd door de omgeving

- Hart boven hard – burgerbeweging komt op voor menswaardig bestaan
 Beweging van mensen (middenveldorganisatie)
 Ze komen op voor een beter menswaardig bestaan
 Heel veel mensen in de maatschappij zijn niet in staat tot het leven van een menswaardig
leven
 Bv. leven onder het minimum
 Bv. ongelijkheid binnen de maatschappij (arm-rijk), heel veel mensen komen niet rond
 Bv. herverdeling van middelen
 Ze proberen druk te geven aan de regering om ermee om te gaan




1.2. POSTMODERN-KRITISCH MODEL

- Postmodernisme
 Filosofische stroming die ook in deze periode is ontstaan
 We hebben heel lang in de ontwikkeling van de SL iets gehad dat voor ons de grote waarheid
was
 “op die manier moeten we leven en we moeten ons hier allemaal naar schikken”
 Dit is heel lang de religie geweest, waarbij de Paus de macht had. Zij hadden de waarheid in
handen
  wetenschap was de waarheid, iedereen moest kennis op doen over de SL
  liberalisme
  socialisme
 Doorheen de geschiedenis zijn er kaders geweest die mensen vertelden hoe ze moesten
leven
 Onze SL is veel te complex om dit door één kader te laten lijden

- Jean-François Lyotard’s « La Condition Postmoderne » in 1979
 Scepticisme
o We moeten af van grote kaders die “de waarheid” zijn
o Ons leven en onze SL is zeer complex en we moeten deze complexiteit gaan
omarmen
 Complexiteit en chaos, onzekerheden
o Leven wordt gekenmerkt door onzekerheden
o Er is geen één model dat toepasbaar is, maar meerdere
o We moeten proberen om dit los te laten
 Kritisch t.a.v. normativiteit en macht
 Pluraliteit gaan herkennen en gaan promoten
o Diversiteit omarmen en de situatie vanuit verschillende invalshoeken gaan bekijken
o Mensen denken dat ze het beter weten en weten hoe het beter moet