Identiteit & Socialisatie
Hoofdstuk 2 | een veilige basis
Begrippen Definitie
Hechting Duurzame emotionele binding tussen het kind en zijn verzorgers, met
speciale emotionele kwaliteiten. Ieder kind heeft een natuurlijke
neiging tot hechting.
Gevoelige periode Eerste levensjaar is een gevoelige periode voor het ontwikkelen van
hechting, het kind is dan extra gevoelig voor bepaalde ervaringen.
Sensitiviteit Het gevoelig zijn voor subtiele signalen (van ouders bij hun kind).
Sensitiviteit bevorderd de hechting.
Responsiviteit Het adequaat en snel reageren op signalen (door ouders naar hun
kind). Responsiviteit bevorderd de hechting.
Ontiwkkelingstheorie Erikson + Erikson heeft de ontwikkeling van mensen beschreven in een
ontwikkelingstaken, leeftijden en crisis* stadiumtheorie van acht stadia. In elk stadium moet een bepaalde
ontwikkelingscrisis/conflict opgelost worden, hoe goed iemand door
een bepaald stadium komt heeft gevolgen op hoe ze in de volgende
stadium staan.
Predispositie De aanleg die baby’s al vanaf hun geboorte hebben voor bepaalde
dingen (zuigreflex), dus de dingen waar je van je geboorte al aanleg
voor hebt. De predispositie kan verder worden otnwikkelt in
wisselwerking met de omgeving.
Temperament De prikkelbaarheid van een baby. Daarbij wordt onderscheid gemaakt
tussen:
- Gemakkelijke baby’s: passen zich soepel aan aan een dagritme
en vertonen weinig heftige reacties. Huilen is alleen bij
duidelijke redenen zoals honger of slaap. Ontspannen en
opgewekte baby’s.
- Moeilijke baby’s: zijn zeer prikkelgevoelig, huilen veel zonder
duidelijke reden, en zijn moeilijk te kalmeren. Kunnen moeilijk
tegen verandering en duidelijke afwijkeningen van het
normale ritme. Onrustige en schrikachtige baby’s.
- Langzame starters (slow to warm up): deze groep word took
wel de tussengroep genoemd. Ze passen zich moeilijk aan bij
afwijkingen van het ritme maar reageren minder heftig dan
“moeilijke baby’s”. Vaak een afwachtende houding en in alle
reacties (positief en negatief) gematigd.
Hechtingsstijlen Bowlby Volgens Bowlby zijn er verschillende soorten hechting:
- Veilig gehecht: Een veilig gehecht kind zal samen met de
ouder gemakkelijk aanpassen in een vreemde situatie en zal
zich in aanwezigheid van de ouder veilig voelen. Wanneer de
ouder vertrekt, zal het kind met enig verdriet of onrust
, reageren en wanneer de ouder terugkomt is het kind blij en
opgelucht. Het laat zich makkelijk troosten en kalmeren en
gaat weer verder met spelen. Het kind zoekt en vint een
geode balans tussen exploratie (onderzoeken) en nabijheid
zoeken.
- Onveilig-vermijdend: Een onveilig-vermijdend gehecht kind
lijkt weinig onderscheid te maken tussen vreemde en
bekende personen en lijkt niet onder de indruk van een
nieuwe situatie. Wanneer de ouder vertrekt reageert het kind
niet tot nauwelijk, wanneer de ouder terugkomt reagert het
kind ook nauwelijks. Het kind laat zich net zo goed door een
vreemde als door de eigen ouder troosten (wanneer de ouder
het kind oppakt kan het zijn dat het wegkijkt of zich probeert
los te maken en negeert de ouder), en durft zijn gevoelens van
stress en onveiligheid niet te tonen. Het kind maakt de indruk
niet gehecht te zijn aan de ouder.
- Onveilig-ambivalent: Een onveilig-ambivalent gehecht kind zal
zich zichtbaar niet op zijn gemak en zelf angstig voelen in een
onbekende situatie, ook met de ouder erbij. Wanneer de
ouder vertrekt zal het kind extreem aangedaan zijn en als de
ouder terugkomt zoekt het wel contact maar blijft huilen en
toont vaak boosheid. Het laat zich niet troosten. Het gedrag is
ambivalent: dan weer vragen om troost en dan de ouder
actief afwijzen.
- Gedesorganiseerd: Een gedesorganiseerd gehecht kind
vertoont incosistent gedrag. Het wisselt perioden van
tevreden spel af met plotselinge hevige angst of verstild totaal
en maakt een verwarde en verkrampte indruk. Het kind is
gedesoriënteerd, dit doordat het angst voelt zonder dat er
een oplossing voor is: de persoon die een bron van veiligheid
moet zijn is namelijk ook de persoon die angst veroorzaakt.
Het kind weet zich dus geen houding. Deze vorm van
gehechtheid leidt dan ook tot de meeste problemen in de
latere ontwikkeling.
Transitional object Het hechten aan bv. Knuffeltjes, poppetjes of doekjes om de
afwezigheid van een ouder tijdelijk te overbruggen. De hectingsrelatie
van de ouder wordt min of meer geprojecteerd op de knuffels en
vormt voor het kind een soort tastbare representatie van
gehechtheid.
*Fase Crisis Ontwikkelingstaken Leeftijden (pp)
Zuigelingenfase Basisvertrouwen versus De taak bestaat uit het verwerven van een gevoel Geboorte tot
basaal wantrouwen van basisvertrouwen (naar de mensen om zich 18 maanden
heen) door te ervaren dat er voor de baby gezorgd
wordt en aan zijn belangrijkste behoeften voldaan
wordt. Als dit niet gebeurt kan er juist een gevoel
van basaal wantrouwen ontstaan naar de
buitenwereld.
Peuterleeftijd Autonomie (& De taak bestaat uit het verwerven van autonomie 18 maanden
Hoofdstuk 2 | een veilige basis
Begrippen Definitie
Hechting Duurzame emotionele binding tussen het kind en zijn verzorgers, met
speciale emotionele kwaliteiten. Ieder kind heeft een natuurlijke
neiging tot hechting.
Gevoelige periode Eerste levensjaar is een gevoelige periode voor het ontwikkelen van
hechting, het kind is dan extra gevoelig voor bepaalde ervaringen.
Sensitiviteit Het gevoelig zijn voor subtiele signalen (van ouders bij hun kind).
Sensitiviteit bevorderd de hechting.
Responsiviteit Het adequaat en snel reageren op signalen (door ouders naar hun
kind). Responsiviteit bevorderd de hechting.
Ontiwkkelingstheorie Erikson + Erikson heeft de ontwikkeling van mensen beschreven in een
ontwikkelingstaken, leeftijden en crisis* stadiumtheorie van acht stadia. In elk stadium moet een bepaalde
ontwikkelingscrisis/conflict opgelost worden, hoe goed iemand door
een bepaald stadium komt heeft gevolgen op hoe ze in de volgende
stadium staan.
Predispositie De aanleg die baby’s al vanaf hun geboorte hebben voor bepaalde
dingen (zuigreflex), dus de dingen waar je van je geboorte al aanleg
voor hebt. De predispositie kan verder worden otnwikkelt in
wisselwerking met de omgeving.
Temperament De prikkelbaarheid van een baby. Daarbij wordt onderscheid gemaakt
tussen:
- Gemakkelijke baby’s: passen zich soepel aan aan een dagritme
en vertonen weinig heftige reacties. Huilen is alleen bij
duidelijke redenen zoals honger of slaap. Ontspannen en
opgewekte baby’s.
- Moeilijke baby’s: zijn zeer prikkelgevoelig, huilen veel zonder
duidelijke reden, en zijn moeilijk te kalmeren. Kunnen moeilijk
tegen verandering en duidelijke afwijkeningen van het
normale ritme. Onrustige en schrikachtige baby’s.
- Langzame starters (slow to warm up): deze groep word took
wel de tussengroep genoemd. Ze passen zich moeilijk aan bij
afwijkingen van het ritme maar reageren minder heftig dan
“moeilijke baby’s”. Vaak een afwachtende houding en in alle
reacties (positief en negatief) gematigd.
Hechtingsstijlen Bowlby Volgens Bowlby zijn er verschillende soorten hechting:
- Veilig gehecht: Een veilig gehecht kind zal samen met de
ouder gemakkelijk aanpassen in een vreemde situatie en zal
zich in aanwezigheid van de ouder veilig voelen. Wanneer de
ouder vertrekt, zal het kind met enig verdriet of onrust
, reageren en wanneer de ouder terugkomt is het kind blij en
opgelucht. Het laat zich makkelijk troosten en kalmeren en
gaat weer verder met spelen. Het kind zoekt en vint een
geode balans tussen exploratie (onderzoeken) en nabijheid
zoeken.
- Onveilig-vermijdend: Een onveilig-vermijdend gehecht kind
lijkt weinig onderscheid te maken tussen vreemde en
bekende personen en lijkt niet onder de indruk van een
nieuwe situatie. Wanneer de ouder vertrekt reageert het kind
niet tot nauwelijk, wanneer de ouder terugkomt reagert het
kind ook nauwelijks. Het kind laat zich net zo goed door een
vreemde als door de eigen ouder troosten (wanneer de ouder
het kind oppakt kan het zijn dat het wegkijkt of zich probeert
los te maken en negeert de ouder), en durft zijn gevoelens van
stress en onveiligheid niet te tonen. Het kind maakt de indruk
niet gehecht te zijn aan de ouder.
- Onveilig-ambivalent: Een onveilig-ambivalent gehecht kind zal
zich zichtbaar niet op zijn gemak en zelf angstig voelen in een
onbekende situatie, ook met de ouder erbij. Wanneer de
ouder vertrekt zal het kind extreem aangedaan zijn en als de
ouder terugkomt zoekt het wel contact maar blijft huilen en
toont vaak boosheid. Het laat zich niet troosten. Het gedrag is
ambivalent: dan weer vragen om troost en dan de ouder
actief afwijzen.
- Gedesorganiseerd: Een gedesorganiseerd gehecht kind
vertoont incosistent gedrag. Het wisselt perioden van
tevreden spel af met plotselinge hevige angst of verstild totaal
en maakt een verwarde en verkrampte indruk. Het kind is
gedesoriënteerd, dit doordat het angst voelt zonder dat er
een oplossing voor is: de persoon die een bron van veiligheid
moet zijn is namelijk ook de persoon die angst veroorzaakt.
Het kind weet zich dus geen houding. Deze vorm van
gehechtheid leidt dan ook tot de meeste problemen in de
latere ontwikkeling.
Transitional object Het hechten aan bv. Knuffeltjes, poppetjes of doekjes om de
afwezigheid van een ouder tijdelijk te overbruggen. De hectingsrelatie
van de ouder wordt min of meer geprojecteerd op de knuffels en
vormt voor het kind een soort tastbare representatie van
gehechtheid.
*Fase Crisis Ontwikkelingstaken Leeftijden (pp)
Zuigelingenfase Basisvertrouwen versus De taak bestaat uit het verwerven van een gevoel Geboorte tot
basaal wantrouwen van basisvertrouwen (naar de mensen om zich 18 maanden
heen) door te ervaren dat er voor de baby gezorgd
wordt en aan zijn belangrijkste behoeften voldaan
wordt. Als dit niet gebeurt kan er juist een gevoel
van basaal wantrouwen ontstaan naar de
buitenwereld.
Peuterleeftijd Autonomie (& De taak bestaat uit het verwerven van autonomie 18 maanden
